بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۱٢:٠٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢٠ آذر ۱۳٩۱

سایت مرکز اسناد انقلاب اسلامی

 محمد حاجی پور 

گرچه شیعیان اندکی در مالزی زندگی می­کنند، اما اتکای انقلاب اسلامی به آموزه­های تشیع بازتاب خاصی در میان شیعیان آن کشور داشته است به گونه­ای که این امر سبب شد که از سوی دولت و برخی دستجات سیاسی، عکس­العملهای محسوسی برای جلوگیری از توسعه تشیع صورت می­گیرد.

 

 

 


کشور مالزی در جنوبشرقی آسیا واقع شده است. حدود 60% از جمعیت مالزی را مسلمانان تشکیل می­دهند. در قانون اساسی دین رسمی اسلام معرفی شده است، اما افراد در انتخاب دین آزاد هستند. زبان رسمی مالایایی و نوع حکومت پادشاهی مشروطه می­باشد. از قرون اولیه هجری، مسلمانان و از جمله ایرانیان در منطقه جنوبشرقی آسیا از جمله مالزی حضور داشته و بعضاً در نقاط مختلفی از آن سکنی گزیده بودند. با حضور این افراد که اغلب دریانورد و بازرگانان بودند، به تدریج فرهنگ اسلامی، زبان و ادبیات فارسی در منطقه نفوذ پیدا کرد، لذا تفاهم و قرابت فرهنگی بسیاری میان دو کشور برقرار بود. مسلمانان مهاجر به ویژه ایرانیان نزد حاکمان منطقه از حرمت و اعتبار بالایی برخوردار و دارای مناصب مهم دولتی نیز بودند. سفرنامه­های جهانگردانی همچون مارکوپولو(در قرن 13 میلادی) و ابن بطوطه(در قرن 14 میلادی) موید این امر می­باشد.

دولت مالزی علی رغم اهمیتی که برای اسلام در کنار قومیت در حیات سیاسی کشور قائل می­باشد، نگرانی خود را از بروز حرکتهای افراطی اسلامی پنهان نکرده و معمولاً رفت و آمد رهبران محلی را به ایران زیر نظر دارد. بنابراین یکی از مهمترین تاثیرات انقلاب اسلامی بر دولت مالزی عبارت بود از افزایش اقدامات برای کنترل نقش سیاسی آن دسته از نیروهای اسلامی که وجودشان برای سیاستهای این دولت مضر تلقی می­شد. در واقع تا حدود زیادی به خاطر وقایع ایران به نحو فزایند ه­ای نسبت به خطرات ناشی از ایدئولوژی مذهبی آگاهی یافتند. آنها در صدد مهار جنبه­های منفی این امر از طریق همکاری پذیرفتن مخالفان، تهدید، افزایش سخن پردازی  و رعایت بیشتر امور مذهبی و اعمال مراقبت بیشتر نسبت به مخالفان مذهبی برآمدند.

 

 

 

برای داوری در مورد تاثیرات انقلاب اسلامی بر مردم غالباً سنی مالزی می­توانیم به آثار متعدد از امام خمینی و دیگر متفکران مذهبی که در ایران در دسترس می­باشد در مورد آنها نوشته شده است توجه کرد. در همین راستا ترجمه­های زیادی از آثار فعالان مسلمان منتشر شده و نیز  مقالات توصیفی فراوانی در تحلیل دیدگاه­های دینی و سیاسی آنها نوشته شده است. دکنر علی شریعتی از جمله متفکران ایرانی بود که آثارش ترجمه و در مالزی به شدت مورد توجه قرار گرفت.

 

برای ارزیابی تاثیرات انقلاب اسلامی ایران می­توان به واکنش سازمانهای اسلامی و فعالان مسلمان نیز توجه کرد. در مالزی مبلغان مسلمان و سازمانهای سیاسی  از آغاز خواستار آن بودند که حکومتهایشان حمایت بیشتری از انقلاب اسلامی ابراز دارند.

به طور کلی از لحاظ سمبلیک موقعیت ایران قابل قیاس با پیروزی ژاپن در جنگ با روسیه بود که توسط بسیاری ملی گرایان آسیای جنوبشرقی به عنوان اولین پیروزی واقعی آسیایی­ها در برابر اروپاییان تلقی گردید.

 

جلوه­های اجتماعی تاثیر انقلاب اسلامی

انقلاب اسلامی در ابتدا برای بسیاری از مسلمانان جنوبشرقی آسیا به منزله نمونه­ای از پیروزی اسلام بر نیروهای امپریالیستی و غیراخلاقی پدیدار شد، چنین زمینه­ای سبب شد که واکنش­های عمومی اولیه نسبت به انقلاب اسلامی بسیار مثبت باشد و رهبران مذهبی را مجذوب نماید. از جمله جلوه­های اجتماعی این فرایند به ویژه در کشور مالزی می­توانیم به عناوین ذیل اشاره نماییم:

 

1-      رفتار مذهبی: از جمله مصادیق متغیر در رفتار مذهبی می­توان از گرایش بیشتر زنان به استفاده از حجاب اسلامی، افزایش اقبال عمومی نسبت به فرائض دینی مثل برگزاری نمازهای جماعت و جمعه، روزه در ماه مبارک رمضان، شرکت در مناسک حج، زکات، قربانی و جلسات قرائت قرآن نام برد.

2-      حساسیتهای اسلامی: از جمله مصادیق آن می­توان به گرایش به استفاده از نامها و عناوین اسلامی برای اشخاص و موسسات اشاره کرد.

3-      جمعیت اسلامی: از جمله مصادیق مهم به تعصبات اسلامی می­توان اشاره کرد که به حمایت از فتوای امام در مورد کتاب ضاله آیات شیطانی و سلمان رشدی و محکومیت آن، تظاهرات­های فراوانی انجام دادند و دولت مالزی ورود این کتاب را به کشور ممنوع اعلام کرد.

4-      مطالبات سیاسی: از جمله می­توان از افزایش تقاضا برای اسلامی­تر شدن قوانین و وادار کردن دولت به واکنشهای مثبت و اقناعی نام برد.

5-      مشارکت بین­المللی: تقویت احساس تعلق به امت اسلامی و ابراز احساس نسبت به تحولات جهان اسلام و وادار نمودن دولت به اتخاذ موضع در مقابل مسایلی چون تحولات فلسطین.

6-      موسسات مذهبی: افزایش تعداد مساجد، مدارس و بیمارستانهای اسلامی و نیز تشکیل موسسات جدید مثل بیمه اسلامی.

 

تاثیرات فکری انقلاب اسلامی

با توجه به گسترش ارتباطات در دهه­های اخیر، انقلاب اسلامی توجه خاص مسلمانان این منطقه را به خود جلب کرده است. پیگیری اخبار و تحولات انقلاب در روزنامه­های محلی و نیز ترجمه و نشر آثار متفکران ایرانی به تدریج تاثیراتی بر جا نهاد که عبارتند از:

 

1-      تغییر گفتمان اسلامی: از جمله می­توان به ترجمه آثار متفکران اسلامی ایرانی از جمله امام خمینی، دکتر شریعتی، شهید مطهری اشاره کرد.

2-      تغییر نگرش اسلامی: همزمان با تنزل وجهه ایدئلوژی سکولار و جهان سومی در دهه 1970 و اوج بازگشت به ارزشهای مذهبی و اصیل اسلامی و سپس پیروزی انقلاب اسلامی ایران به عنوان نمادی از اسلام، رادیکال سنتی مسلمانان در جنوبشرق آسیا و از جمله مالزی دستخوش دگرگونی شده و متفکران مسلمان از طرح ایدئولوژی اسلامی به عنوان جایگرین نسخه­های غربی استقبال کردند.

 

انقلاب اسلامی و شیعیان در مالزی

گرچه شیعیان اندکی در مالزی زندگی می­کنند، اما اتکای انقلاب اسلامی به آموزه­های تشیع بازتاب خاصی در میان شیعیان آن کشور داشته است به گونه­ای که این امر سبب شد که از سوی دولت و برخی دستجات سیاسی، عکس­العملهای محسوسی برای جلوگیری از توسعه تشیع صورت می­گیرد.

 

_ روابط ایران و مالزی بعد از انقلاب اسلامی ایران

تقویت روابط بین ایران و مالزی را می­توان در چارچوب سیاست جدید ایران مبنی بر نگاه به شرق مشاهده کرد که در طی چند سال گذشته افزایش یافته و همکاری در چارچوب اهداف اسلامی را نیز شامل می­شود.

 

_ موارد اتفاق و اختلاف نظر در صحنه بین­المللی

مالزی در قبال جنگ ایران و عراق موضع بیطرفانه اعلام کرد هر چند گاهی برخی مقامات این دولت از عراق حمایتهایی را داشتند اما در مجموع جو حاکم بر روابط و مناسبات دو کشور در صحنه بین­المللی آکنده از تفاهم و همکاری متقابل بوده است.




واژه کلیدی :انقلاب اسلامی و واژه کلیدی :مالزی و واژه کلیدی :جهان اسلام و واژه کلیدی :شیعیان