بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٩:٤۸ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٥ تیر ۱۳٩۱

سایت سیاست ما

91/04/13

در اولین دیدار رسمی ویلادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه از پکن بعد از احراز مجدد کرسی ریاست جمهوری احتمالاً مهمترین مسئله ای که مورد مذاکره قرار گرفت ، موضوع نا آرامی های داخلی در سوریه و موضع مشترک دو کشور بر حمایت از دولت بشار اسد بوده است.

 روزنامه انگلیسی دیلی تلگراف در مقاله ای در خصوص پیامد های دیدار های دو جانبه رهبران جهان در حاشیه اجلاس کشورهای گروه بیست در مکزیک از جمله مذاکرات دیوید کامرون نخست وزیر انگلیبس و ویلادیمیر پوتین رئیس جمهور روسیه به این نکته اشاره کرده که در شروع به کار اجلاس در محل کنفرانس شایعاتی پخش شد که پوتین با نوعی انتقال قدرت در سوریه از بشار اسد به معاونش موافقت کرده است ،ولی مصاحبه نهائی پوتین با خبرنگاران روشن ساخت که چنین برداشتی حداقل تا زمان حاضر اشتباه بوده است. رئیس جمهور روسیه گفت نه روسیه و نه هیچ کشوری در جهان مخیر نیست که تصمیم بگیرد که در هر کشوری چه کسی در قدرت باشد و چه کسی از قدرت ساقط گردد . این از اختیارات مردم هر کشوری است که رهبران خود را برگزینند. وی هشدار داد که اگر چنین سنتی در جهان شایع شود دیگر ثباتی وجود نخواهد داشت.

به نوشته روزنامه آسیا تایمز ، سئوالی که برای رهبران روسیه و چین مطرح است مخالفت عربستان سعودی با حکومت فعلی سوریه و کمک ریاض به مخالفان بشار اسد رئیس جمهور این کشور است. عربستان به عنوان بزرگترین تولید کننده نفت جهان تاثیر زیادی بر بازار های نفتی دارد و روسیه و به ویژه چین از مخالفت طولانی با خواسته های عربستان واهمه دارند. روسها از تاثیرات منفی ژئو پولیتیکی عظیمی که شکست بشار اسد ممکن است برای نفوذ روسیه در خاورمیانه به بار آورد هراسناکند. دمشق متحد سنتی مسکو در همه دوران کمونیستی و بعد از سقوط اتحاد شوروی بوده است. بازدید ناوگان مدیترانه ای روسیه از بندر لاذقیه در اوایل سال جاری میلادی پیامی جز حمایت قاطع مسکو از دمشق را در پی نداشت. به دنبال جلسه ماه آوریل شورای امنیت و مخالفت مسکو با تصویب قطعنامه ای بر ضد دمشق ، در سفر سرگئی لاوروف وزیر امور خارجه روسیه به دمشق مردم سوریه از وی مثل قهرمان و درست به مثابه رئیس کشوری دوست استقبال کردند.

عربستان سعودی در این میان همراه با متحد مصلحتی خود قطر و تا حدودی ترکیه در ظاهر به حملات لفظی خود به رژیم بشار اسد می افزاید و در خفا منابع مالی و اسلحه در اختیار مخالفان مسلح این کشور قرار میدهد تا اوضاع داخلی را تا جائی که ممکن است وخیم جلوه داده و باعث طرح موضوع سوریه در مجامع بین المللی از جمله شورای امنیت شود . وضعیت ایده آل برای ریاض تهاجم نظامی غرب به سوریه درست مثل مدل لیبی است . تمام لفاظی های تصمیم گیران ریاض در مورد نقض حقوق بشر در سوریه تبلیغاتی بیش نیست. مقامات امنیتی عربستان هر گونه تظاهرات و اعتراض مردم را به شدید ترین وجه ممکن در هم می کوبند. به نظر میرسد که مقامات عربستان به دنبال تضعیف منطقه ای نفوذایران هستند. وزیر امور خارجه عربستات چندی قبل نتوانست احساسات خود را کنترل کند و از درهم شکستن قدرت حزب الله در لبنان سخن گفته بود. مقامات عربستان ، سوریه را متحد راهبردی ایران در منطقه میدانند و از شکست کشوری با تمایلات اسلام خواهی به سبک ایران قطعاً خوشحال خواهند شد

به نظر میرسد که مسکو دلایل محکمی برای حمایت از ایران و سوریه در مناقشات اخیر دارد. ایران نشان داده که تحریم های غرب را با موفقیت پشت سر گذاشته است. موقعیت ژئوپلیتیکی غیر قابل رقابت ایران در آسیای مرکزی و قدرت تولید قابل توجه ایران در زمینه انرژی ، مسکو را متقاعد کرده که میتواند روی پیروزی تهران در چالش با غرب شرط بندی کند. از طرفی سوریه تنها تکیه گاه ناوگان مدیترانه ای روسیه در شرق این دریای استراتژیک است. بندر سوری تارتوسTartus. با هیچ گونه امکان دیگری در جهان برای نیروی دریائی روسیه قابل قیاس نیست. برای مقامات مسکو این سئوال مطرح است که چگونه ریاض می خواهد با استفاده از تشدید احساسات فرقه ای کشوری مثل سوریه را بی ثبات کرده و و حکومتش را سرنگون سازد. این خطری است که در‌آینده تمامیت ارضی خود این پادشاهی را هم تهدید خواهد کرد.

پکن نیز دلایل ویژه خود را برای حمایت از وضعیت موجود و ادامه ریاست جمهوری بشار اسد دارد. تغییر رژیم در لیبی با توسل به نیروهای نظامی خارجی هرگز مورد تایید چین نبوده است. پکن ترس از این دارد که ایجاد چنین سابقه ای باعث تقویت احساسات جدای طلبانه در جهان شده و امنیت بین المللی با تهیددی جدی روبرو شود. در پایان اجلاس مکزیک باراک اوباما به خبرنگاران گفت که از نظر امریکا حکومت بشار اسد دارای مشروعیت نیست. با وجود این رئیس جمهور آمریکا تایید کرد که در مذاکرات طولان یو فشرده ای که با روسای جمهور روسیهو چین داشته موفق نشده آنها را متقاعد کند که از پشتیبانی دمشق دست بردارند. این اظهارات اوباما در حقیقت نوعی مخالفت با طرح کوفی انان فرستاده ویژه دبیرکل به منطقه تلقی می شود. اساس برنامه پیشنهادی انان مذاکره بین مخالفان و دولت سوریه است. اظهارات اوباما دال بر عدم مشروعیت دولت بشار اسد در حقیقات ترغیب مخالفان به عدم شرکت در چنین مذاکراتی است.

مهمترین نکته در تصمیم گیری مسکو وپکن در حمایت قاطعانه از بشار اسد در برابر پادشاه عربستان سعودی ؛ تزلزل مواضع ریاض است. پوتین و هوجین تائو رئیس جمهور چین از این می ترسند که در دوران بعد از اسد ، عربستان آنها را تنها بگذارد و برای گسترش مناسباات بازرگانی به دیگر شرکایش روی بیاورد. اخیراً درجریان بازدید هیئت تجاری روس از ریاض ، مقامات عربستان آنها را سطح خیلی پائینی تحویل گرفتند . یک مقام سعودی در مقابل اعتراض اعضای هیئت گفته بود که برای خرید آهن و گندم ( که روسها عرضه میکنند) فروشندگان زیادی در جهان وجود دارند. دمشق ثابت کرده که متحد ثابت قدمی برای مسکو است و مقامات دمشق در پنجاه سال گذشته این نکته را همیشه نشان داده اند. روسها و چینی ها نمیخواهند ریسک کرده و دوست قدیمی و راهبردی خود را در مقابل برخی امتیازات تجاری کم ارزش قربانی کنند.

نکته مهم دیگری که به نفع دمشق کار میکند ، بازیابی قدرت توسط پوتین در کرملین است. رئیس جمهور روسیه به اهداف غرب بدبین است. توسعه استقرار دفاع موشکی توسط آمریکا در سراسر جهان ، مسکو را متقاعد کرده که واشنگتن به چیزی جز محاصره و تسلیم روسیه رضایت نخواهد داد. اراده پوتین برای مقابله با غرب قطعی است. روسیه میداند که اگر خاک ریز سوریه را از دست بدهد تا کوه های آرال باید در مقابل غرب عقب نشینی کند. بنابراین از این آخرین سنگرش در خاورمیانه همواره دفاع خواهد کرد.




واژه کلیدی :سوریه و واژه کلیدی :عربستان و واژه کلیدی :روسیه و واژه کلیدی :چین