بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۱٠:٤٦ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۳٠ امرداد ۱۳٩٠

روزنامه شرق         90/05/30

منبع: الجزیره


مرکز تحقیقات و مطالعات سیاسی عربی در گزارشی به حوادث اخیر اسراییل پرداخته و انگیزه‌های آن را واکاوی کرده است. در این گزارش همچنین آینده این حرکت و تاثیر آن بر دولت «بنیامین نتانیاهو» بررسی شده است؛ زیرا برخی از اسراییلی‌ها خواستار تجدیدنظر در سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی شده و حتی برخی نیز در این رابطه خواستار تجدید نظر در مساله شهرک‌سازی‌ها شدند. به گفته این گزارش جنبش‌های اعتراضی اخیر در اسراییل هم از نظر حجم و هم از نظر تداوم و نوع نیروهایی که در این میان فعال بودند کاملا بی‌سابقه بوده است،. جنبش‌های اعتراضی که با نصب خیمه‌ها در یکی از میادین اصلی شهر تل‌آویو شروع شد و هدفش اعتراض به افزایش قیمت مسکن بود رفته رفته تشدید شد و افزایش تعداد تظاهرات‌کنندگان که در یک تجمع تعدادشان به 300هزار نفر رسید، سیاستمداران را غافلگیرکرد. روشن است که بیشتر شرکت‌کنندگان را، طبقه متوسط تشکیل می‌دهند و این برخلاف سایر حرکت‌های اعتراضی در اسراییل است که معمولا گروه‌های محروم از یهودیان شرقی عمدتا در اعتراض به وضعیت تبعیض نژادی علیه آنان برپا می‌کردند. جنبش اخیر نشان می‌دهد که توان طبقه متوسط روز‌‌به‌روز در مقابله با فشارهای سخت مالی و افزایش قیمت‌ها کاهش می‌یابد. آنها در زندگی خود می‌بینند که هر روز قیمت مسکن، خوراک، لباس، آب، ارتباطات، برق و سوخت اتومبیل و مواد مصرفی دیگر افزایش می‌یابد با این حال حقوق آنها افزایش نمی‌یابد. گزارش یاد‌شده می‌افزاید: ریشه‌های این بحران به سیاست‌های اقتصادی و اجتماعی دولت‌های پیشین اسراییل باز می‌گردد که طی 20سال گذشته اعمال شده است. این سیاست‌ها به صورتی آشکار طرح دولت رفاه را کنار گذاشته و در عوض از سیاست اقتصاد آزاد و خصوصی‌سازی و کاهش بودجه خدمات عمومی مانند بهداشت، آموزش و مسکن پیروی کرده است. نویسندگان این گزارش می‌گویند سردمداران جنبش اعتراضی در اسراییل به شکلی انکار‌ناپذیر از انقلاب مردم مصر در میدان التحریر تاثیر پذیرفته‌اند. این مساله از نحوه شروع این جنبش‌ها و شکلی که برای تداوم مبارزه خود انتخاب کرده‌اند و نیز ماهیت نیروهای شرکت‌کننده و نقش احزاب مخالف که از آنها پشتیبانی می‌کنند قابل مشاهده است. به‌خصوص اینکه برخی از فعالان جنبش‌های اعتراضی در اسراییل خود نیز اعتراف دارند که تحت تاثیر انقلاب مصر دست به چنین کاری زده‌اند. جنبش اعتراضی اسراییل از ابتدای کار خود بر این نکته پافشاری کرده است که خواسته‌هایش را در چارچوب مسایل اجتماعی و اقتصادی نگه دارد بدون اینکه به مسایل سیاسی و در پیشاپیش آنها مساله فلسطین اشاره کند. هدف از این کار نگهداشتن وحدت صفوف اسراییلی‌ها و جلوگیری از هرگونه اقدامی است که بین گروه‌های مختلف ایجاد تفرقه می‌کند. رهبران این حرکت‌ها، خواهان دخالت دولت در زندگی اقتصادی مردم و کاهش فاصله بین گروه‌های مختلف جامعه اسراییلی و ایجاد نوعی همبستگی محکم برای پاسخگویی به حقوق اقتصادی و اجتماعی طبقه متوسط و گروه‌های فقیر و ضعیف‌تر جامعه هستند. آنها همچنین خواستار مبارزه با گرانی و ایجاد کنترل دولت بر قیمت کالاهای اساسی بوده و می‌خواهند بهای مسکن به صورتی باشد که در دسترس همگان قرار گیرد و حقوق مزدبگیران افزایش یابد. این اعتراضات همچنان ادامه دارد و بحث‌ها و جدل‌های متعددی را در اسراییل برانگیخته است از این رو نمی‌توان آینده آن را در حال حاضر پیش‌بینی کرد. نکته مهم اینکه این جنبش‌ها منحصر به یهودیان اسراییل است و فلسطینی‌های مقیم اسراییل در آن جایگاهی ندارند. جنبشی است که در جامعه‌ای متشکل از گروه‌های مهاجر و شهرک‌نشین شکل می‌گیرد و بنیان خود را بر نوعی نژادپرستی بنا نهاده است؛ بنابراین نه‌تنها نسبت به درد و آلام دیگری احساس دردی نمی‌کند بلکه به طور مستقیم بر ضد آنها وارد عمل می‌شود. از همین‌روست که این اعتراضات بین گروه‌های یهودی و فلسطینی یک دیوار نامریی می‌کشد تا توجهی به اعراب یا مشکلات آنها نداشته باشد. به عبارت دیگر درحالی که آنها خواستار تحقق عدالت و مساوات و رفاه برای جامعه خود هستند هرگز به رنج یا مصایب فلسطینی‌ها اشاره‌ای نمی‌کنند. با این حال جنبش‌های اعتراضی اسراییل مهم هستند و چالشی مهم فراروی دولت بنیامین نتانیاهو و دولت دست راستی او به حساب می‌آیند. از این رو باید انتظار تغییراتی در داخل جامعه اسراییل و یارگیری جدید نیروهای سیاسی و حزبی را داشته باشیم. به بیان دیگر این حرکت‌ها درصورت تداوم می‌تواند رابطه بین حزب لیکود و شهرک‌نشینان و حزب لیبرمن را تضعیف کند تا جایی که ممکن است جناح مقابل آنها را برآن دارد تا در انتخابات آینده برنده شوند. البته این مساله به میزان قدرت این حرکت و تداوم اعتراضات بستگی دارد و اینکه تا چه حد بتواند همبستگی و ابتکار عمل خود را در طول مسیر تقویت کند. در این میان نکته جالب توجه دیگر اینکه طبقه متوسط اسراییل، خواهان آن هستند که برای مشکلات‌شان راه‌حل‌هایی در همان مناطقی که زندگی می‌کنند پیدا شود نه اینکه در عوض شهرک‌هایی در مناطق دیگر از جمله الجلیل یا النقب یا کرانه باختری یا غزه در اختیار آنها قرار گیرد. به بیان دیگر طبقه متوسط اسراییل می‌خواهد مساله مسکن آنها در همان شهرها و روستاهای داخل خط سبز حل و فصل شود؛ حال آنکه دولت دست‌راستی می‌خواهد با استفاده از این موج اعتراضات، آنها را تشویق کند تا راه‌حل مشکلات‌شان را در توسعه شهرک‌سازی‌ها به‌خصوص در مناطق فلسطینی‌نشین بیابند و تا جایی که آمریکا و کشورهای غربی تسامح به خرج دهند، شهرک‌سازی‌ها را ادامه دهد.




واژه کلیدی :اسرائیل-2 و واژه کلیدی :خاورمیانه و واژه کلیدی :امنیت