بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٩:۱٢ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۳٠ امرداد ۱۳٩٠

سایت دیپلماسی ایرانی           90/05/29

ترجمه: سید علی موسوی خلخالی


هنگامی که مصری‌ها تلاش می‌کردند حسنی مبارک، رئیس جمهوری مخلوع مصر را سرنگون کنند، بسیاری از تحلیلگران و ناظران غربی از خود می‌پرسیدند با وجود احزاب قدرتمند و مردمی چون اخوان المسلمین آخر و عاقبت مصر به کجا خواهد رسید؟ آیا با توجه به جایگاه ویژه اخوانی‌ها در مصر حکومت آینده این کشور از آن آنها خواهد شد؟ آینده مصر با توجه به تحرکات اجتماعی و سیاسی این کشور چه رنگ و بویی خواهد داشت؟ عده‌ای می‌گفتند باراک اوباما، رئیس جمهوری ایالات متحده و کادر مشاورانش تلاش دارند تا الگوی اندونزی را برای مصر نسخه‌پیچی کنند. نظر آنها زمانی به واقعیت نزدیک‌تر می‌شد که می‌دیدیم در نهایت نظامی‌ها در مصر حکومت انتقالی را به دست گرفتند تا سکان هدایت مصر را تا زمان برگزاری انتخابات سراسری به دست گیرند. اما در این میان عده‌ای نیز می‌گفتند الگوی ترکیه اردوغانی الگوی مناسبی برای مصر آینده خواهد بود و مصری‌ها به سمت انتخاب گزینه‌ ترکی حرکت خواهند کرد. استدلال آنها به خواستگاه مشترک حزب عدالت و توسعه ترکیه به ریاست رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر فعلی این کشور با اخوان المسلمین مصر باز می‌گشت که اولی منبعث از دومی است. ظاهرا حرف تحلیلگران دسته دوم چندان دور از واقعیت نیست. اکنون با گذشت نزدیک به 7 ماه از سرنگونی حسنی مبارک یکی از اعضای بارز اخوان المسلمین مصر موسوم به خالد الزعفرانی، اقدام به تاسیس حزب عدالت و توسعه کرده و در گفت‌وگو با آسوشیتد پرس تاکید کرده است که الگوی او در تاسیس حزب عدالت و توسعه الگوی ترکی است.

روزنامه الشرق الاوسط، چاپ لندن در یادداشتی به قلم مصطفی اکیول روزنامه‌نگار روزنامه حریت دیلی نیوز ترکیه به همین موضوع پرداخته و می‌نویسد: اواخر هفته گذشته یعنی هنگامی که روزنامه‌ها می‌رفتند تا با چاپ آخرین شماره روزنامه‌شان هفته را به پایان برسانند خالد الزعفرانی، یکی از اعضای بارز و مهم جماعت اخوان المسلمین مصر به خبرگزاری آسوشیتد پرس چیزی گفت که اخبار و تحلیل‌های همه روزنامه‌های مصری و حتی عربی را تحت تاثیر خود قرار داد. وی گفت: «حزب عدالت و توسعه‌ای که ما به همراه بعضی از دوستان و برادرانمان در جماعت اخوان المسلمین تاسیس کرده‌ایم دقیقا همان برنامه‌های حزب عدالت و توسعه ترکیه را دنبال خواهد کرد.» وی تاکید کرد، ما نه تنها اسم خود را از روی حزب عدالت و توسعه ترکیه الگوبرداری کرده‌ایم بلکه با توجه به نظرات آنها تلاش می‌کنیم از الهاماتی که از این حزب می‌گیریم سیاست‌های خود را پیش ببریم.

در ادامه این یادداشت به واکنش ترک‌ها نیز اشاره شده و آمده است: در آنکارا صالح کابوسوز، نایب رئیس حزب عدالت و توسعه خوشحالی خود را از تاسیس حزب جدید عدالت و توسعه مصر ابراز داشت و گفت که سعادتمند است که شاهد تاسیس حزبی همانند حزب خودش در مصر است و ابراز امیدواری کرد که این حزب بتواند در تامین آسایش و سعادت ملت مصر موفق عمل کند.

نویسنده این یادداشت سپس می‌نویسد: این خبرها خبرهای خوشحال‌کننده‌ای برای مردم ترکیه است. جماعت اخوان المسلمین به عنوان یک از منابع اصلی تغذیه‌کننده‌های جریان‌های اسلامی خاورمیانه نه تنها در حال تبدیل شدن به یکی از مهمترین مراکز محوری جریان‌های سیاسی – اسلامی آینده مصر است بلکه در ابعادی گسترده‌تر برای سراسر جهان عربی است. این حزب فقط یک شبکه اجتماعی برای عضویت شهروندان عادی نیست بلکه با اتخاذ جهت‌گیری‌‌های سیاسی می‌تواند راهکارهای متنوعی را برای آینده خود رقم بزند. در گذشته این جریان چنان رویکردی را اتخاذ کرده بود که بسیاری از ظهور یک استبداد شدید اخوانی واهمه داشتند ولی اکنون این جریان از آن خط بسیار فاصله گرفته و با اتخاذ شیوه‌ای جدید آینده‌ای متفاوت را رقم می‌زند. اخوانی‌ها اکنون نگرش و سیاست تازه‌ای را پیش گرفته‌اند که بیش از همه مطابق با اصول دموکراسی لیبرالی است. نباید فراموش کرد که حزب الوسط که در سال 1996 با جدا شدن از جماعت اخوان المسلمین تاسیس شد، نمونه بسیار خوبی را در این رابطه ایجاد کرد. اگر چه نفوذش به واسطه سرکوب شدید نیروهای مبارک بسیار محدود بود. تلاش‌های زعفرانی را نیز در همین راستا می‌توان تفسیر کرد البته این بار این اتفاق اهمیت بیشتری دارد چرا که یکی از رهبران اصلی داخل اخوان المسلمین دست به این کار زده است.

نویسنده در ادامه این یادداشت می‌نویسد: حزب عدالت و توسعه ترکیه تلاش می‌کند با حمایت از جریان‌های نزدیک به خود در اخوان المسلمین حرکتی جدید را در جامعه عربی رقم بزند. کما این که تلاش می‌کند در میان اخوان المسلمین سوریه نیز نفوذ کرده و جریانی نزدیک به خود از دل آنها بیرون بکشد. در حال حاضر به گفته پیوتر زالوسکی، روزنامه‌نگار لهستانی مقیم آنکارا که در یادداشتی که اخیرا در مجله فارن پالسی درباره همین موضوع به تاریخ 11 اوت نوشته، حزب عدالت و توسعه ترکیه در حال تاثیر و جذب مجموعه کوچکی از اخوان المسلمین سوریه است که در درون این جماعت فعال بوده و در گذشته عملیات مسلحانه انجام می‌داده است. این جریان کوچک که علنا خود را متاثر از حزب عدالت و توسعه ترکیه می‌داند، رسما اعلام کرده است با حفظ اندیشه اسلامی خود کاملا معتقد است که افراد حق دارند با آزادی کامل هر آن چه صلاح می‌دانند، انتخاب کنند.

در ادامه این یادداشت آمده است: در حالی که اروپایی‌ها و امریکایی‌ها از نفوذ روز افزون حزب عدالت و توسعه در ترکیه می‌ترسند و این هراس را دارند که این حزب پایه‌های سکولاریسم را در این کشور متزلزل کند، حزب عدالت و توسعه با حمایت از جریان‌های آزادی‌خواه اسلامی در کشورهای مختلف عربی از جمله مصر، تونس و سوریه در حال توسعه نفوذ منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای است و به مرور پیش‌بینی می‌شود تبدیل به الگویی پذیرفته شده در میان کشورهای انقلابی که طوفان بهار عربی را تجربه می‌کنند، شود.

در پایان این یادداشت آمده است: اگر حزب عدالت و توسعه ترکیه در نهایت بتواند در نبرد با ژنرال‌های سکولار این کشور پیروز میدان شود پرچم‌دار دموکراسی اسلامی در جهان عرب خواهد شد و در نتیجه عملا شاهد گسترش شاخه‌های این حزب تا دورترین نقاط جهان عرب یعنی حتی تا مغرب نیز خواهیم بود. 




واژه کلیدی :ترکیه و واژه کلیدی :مصر و واژه کلیدی :سوریه و واژه کلیدی :بیداری اسلامی