بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۸:٠٩ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۱۸ اردیبهشت ۱۳٩٠

سایت برهان

نویسنده: قاسم رحمانی؛ کارشناس مسائل بین‌الملل


مرگ «اسامه بن‏لادن» رهبر القاعده بیش از آن‏که یک اتفاق مهم باشد، به عنوان یک «خبر»، اهمیت دارد، به ویژه برای آمریکایی‏ها که در مشکلات گوناگون اسیر شده‏اند و راه نجاتی می‏جویند. خبر مرگ بن‏لادن اما تازگی ندارد چرا که تاکنون چند بار اعلام شده است.
هرچند این‏بار به نظر می‏رسد، سناریویی برای آن نوشته شده که به کمک رسانه‏ها مو به مو در حال اجراست. «باراک اوباما» رییس جمهور آمریکا مانند یک قهرمان بر صحنه بر صفحه تلویزیون ظاهر می‏شود و خبر مرگ اسامه بن‏لادن را می‏دهد تا این بار همه به قطعیت برسند که متهم ردیف اول حادثه 11 سپتامبر، به دست نیروهای امنیتی آمریکا کشته شده و در این عملیات ارتش پاکستان نیز همکاری کرده. بلافاصله چهره‏ای گلوله خورده‏ای از بن لادن در رسانه‏ها منتشر می‏شود که واکنش رسانه‏هایی چون «دیلی تلگراف» و خبرگزاری فرانسه نسبت به جعلی بودن عکس را برمی‏انگیزد. آنان با تطبیق دادن عکس بن‏لادن گلوله خورده با عکس‏های دیگر او، ضمن اثبات جعلی بودن تصویر، نسبت به صحت خبر تشکیک می‌کنند. به‏ویژه این‏که اعلام می‏شود جسد او پس از مرگ در شمال اسلام آباد به دریا انداخته شده (احتمالا دریای عرب در جنوب پاکستان) و این عمل بر اساس موازین اسلامی انجام گرفته اما برخی از رسانه ها نوشتند که براساس دین اسلام، فردی که در خشکی می‏میرد را در دریا دفن نمی‏کنند. اما اوباما گفته بود که جسد بن‏لادن در اختیار آمریکا و در افغانستان است و تلویزیون «جیو» پاکستان نیز اعلام کرد جسد وی در پایگاه بگرام افغانستان ( 30 کیلومتری کابل) قرار دارد.

اما هدف از به راه انداختن این جنگ روانی چیست؟ آن‏هم در حالی که برخی رسانه‏ها مرگ او را بر اثر بیماری دانسته‏اند و برخی زمان مرگ وی را از یک‏سال قبل تا یک هفته قبل اعلام کرده‏اند. آمریکایی‏ها چند روز قبل اعلام کرده بودند که تحرکات بن‏لادن را زیر نظر دارند و اوباما در هنگام اعلام خبر کشته شدن وی گفت که :«بن لادن در یک عملیات کوچک آمریکا که هفته‌ی قبل دستورش صادر شده بود،‌کشته شده است.»

این در حالی است که «زرداری»، رییس جمهور پاکستان، سال قبل گفته بود که بن لادن مرده است. اکنون سؤال اینجاست که اگر تحرکات او را زیر نظر داشته‏اند چرا او را دستگیر و محاکمه نکرده‏اند تا داد قربانیان 11 سپتامبر و نظامیان کشته شده آمریکایی را از او بازستانند؟! حتی از سخنان اوباما درباره عملیات کشتن بن‏لادن چنین برمی‏آید که آن‏ها یکسال است محل اختفای بن‏لادن را در زمین‏های هموار اطراف اسلام آباد و نه در کوهستان‏های صعب العبور شناسایی کرده بودند اما نسبت به دستگیری او هیچ اقدامی نکرده‏اند. عملیات علیه بن‏لادن با استفاده از چهار بالگرد که یکی از آن‏ها توسط ارتش پاکستان ساقط شده، در ساعت یک و 30 دقیقه بامداد دوشنبه آغاز شده و پس از 40 دقیقه درگیری اسامه بن‏لادن به همراه یک زن و سه فرزند او کشته می‏شوند. آیا این داستان، شبیه فیلم‏ها و بازی‏های رایانه‏ای تولید هالیوود نیست؟! گفته شده که سازمان سیا به کمک سازمان امنیتی ارتش پاکستان (ISI) این عملیات را برعهده داشته‏اند اما ژنرال «حمید گل» رییس سابق سازمان اطلاعات پاکستان چنین چیزی را با وجود روابط تیره و تار این دو سازمان بعید دانسته و گفته است عکس‏هایی که از جنازه بن‏لادن منتشر شده فربه‏تر از وضعیت فعلی اوست چرا که گفته می‏شد او به شدت مریض است و تحت درمان بسر می‏برد. با این حال عربستان سعودی که خاستگاه بن لادن است و القاعده یمن، مرگ وی را تأیید کرده‏اند هرچند طالبان پاکستان این خبر را رد می‏کند. برای پاسخ به این سؤالات به‏ویژه اینکه فواید اعلام خبرمرگ بن لادن برای آمریکا چیست باید از دو منظر کارکردهای داخلی و خارجی آن برای واشنگتن، به بررسی مسأله پرداخت.


کارکرد داخلی برای اوباما
----------------------------
عملکرد دموکرات‏ها به دلیل وخامت اوضاع اقتصادی و افزایش نظامیان کشته شده آمریکایی در داخل آمریکا به شدت زیر سؤال رفته است. اوباما که با شعار تغییر روی کارآمده بود با راهبرد کذایی خود نتوانست، پیروز میدان افغانستان باشد بنابراین نیاز به پیروزی یا به عبارت بهتر نیاز به اعلام پیروزی، برای او و هم‌حزبی‌هایش حیاتی بود و حتی برای حاکمیت آمریکا. این نیاز در ژانویه 2010 سرباز کرد و آمریکا به کمک نیروهای افغان و چند هزار نیروی متحدان اروپایی به استان هلمند در جنوب افغانستان حمله کرد و دو شهرک «مرچاه» و «نادعلی» را تسخیر نمود. با این حال رسانه‏های آمریکایی، اعلام کردند نظامیان ایالات متحده در نبردی سنگین، تروریست‏های طالبان را شکست داده و بر مواضع آنها مسلط شدند. این در حالی است که فرماندهان ارشد طالبان به وسیله انگلیسی‏ها از حمله آمریکا مطلع شده و در کوه‏ها مخفی شده بودند و این عده‏ای پیاده نظام و شبه نظامی محلی بودند که در برابر ارتش تا به دندان مسلح آمریکایی قرار گرفته بودند. نتیجه این اعلام پیروزی، رقم خوردن خونین‏ترین سال نظامیان آمریکا در افغانستان از سال 2001 تا کنون بود چرا که با فرار رسیدن فصل گرما در افغانستان و بازگشت نیروهای اصلی طالبان، 530 نظامی آمریکا کشته شدند. وقتی راهبرد اوباما این چنین با شکست مواجه شده و از ابتدای سال 2011 انقلاب‏های کشورهای عربی آغاز شد، نیاز به یک پیروزی بزرگ خود را بیشتر نشان داد. سقوط مبارک و بن علی در دوره اوباما یادآور سقوط محمدرضا پهلوی در دوره کارتر بود و این هزینه‏ای سنگین برای دموکرات محسوب می‏شد. به این دلیل بود که اوباما خبر یک پیروزی بزرگ را داد و عده‏ای در واشنگتن بی‏آن‏که متوجه شود انتخاباتی رییس جمهورشان بشوند در مقابل کاخ سفید به پایکوبی پرداختند. به این ترتیب خبر کشته شدن اسامه بن لادن و شکسته شدن رکورد کمک تسلیحاتی آمریکا به اسراییل که هر دو در زمان اوباما رخ داده، به عنوان دوکارت مهم پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری 2012 به حساب می‏آید، بویژه آنکه خبر کشته شدن رهبر القاعده پس از قرار گرفتن دیوید پترائوس در رأس سازمان سیا انجام شد تا این پروژه تماما به نام دموکرات‏ها ثبت شود و هیچ سهمی به جمهوری‏خواهان داده نشود. اوباما به این ترتیب تمام شکست‌های اطلاعاتی سالهای اخیر را به گردن جمهوری‌خواهان انداخت و گریخت.

در بعد داخلی اوباما می‏تواند به آمریکایی‏ها بگوید با کشته شدن بن‏لادن، آمریکا در جنگ علیه تروریسم پیروز شده و وقت بازگشت سربازان به خانه است. این خیلی بهتر از آن است که سربازان دست خالی برگردند. اکنون زمینه برای بازگشت ظفرمندانه دو سوم نیروهای آمریکا از افغانستان فرار رسیده، هرچند در بعد خارجی، اهداف دیگری در سر آمریکایی‏هاست.

کارکرد خارجی برای آمریکا
-----------------------------
ساعاتی پس از اعلام خبر مرگ بن‏لادن، هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا صراحتا اعلام کرد امریکا قصد ترک افغانستان را ندارد. این سخن به معنای ماندن همه نظامیان آمریکا نیست بلکه منظور او، ایجاد پایگاه‏های دائمی آمریکا در افغانستان و گسترش عملیات امنیتی به جای فعالیتهای نظامی در این کشور و پاکستان است. این اولین کارکرد خارجی اعلام خبر کشته شدن بن‏لادن برای آمریکایی‏هاست. آن‏ها که از مدت‏ها قبل به دنبال دائمی کردن حضور خود در افغانستان بودند اکنون به گروه‏های مخالف خود پیغام می‏دهند که یا با آمریکا بر سر میز مذاکره نشسته و ایجاد پایگاه‏های آمریکا در مقابل دریافت حکومت خودمختار در هلمند و قندهار را بپذیرند یا اینکه کشته خواهند شد. چند روز قبل یک مقام افغان فاش کرد آمریکا در مذاکره با سرکردگان طالبان به آن‏ها پیشنهاد کرده در جنوب افغانستان یک حکومت خودمختار تشکیل دهند و در مقابل، با ایجاد پایگاه‏های دائمی آمریکا در نیمه شمالی افغانستان مخالفت نکنند. آمریکا برای نشان دادن حسن نیت خود، پایگاه «شمسی» در بلوچستان پاکستان که نزدیکی جنوب افغانستان بود را تخلیه کرد. این پیشنهاد را اولین بار انگلیسی‏ها ارائه کردند و اکنون آمریکا نیز به آن تن داده است.

بنابراین اعلام خبر کشته شدن بن لادن و ارائه پیشنهاد مذکور، بکارگیری سیاسی معروف «چماق و هویج» علیه شبه‏نظامیان طالبان و القاعده در افغانستان و پاکستان است به ویژه این که پترائوس برسرکوب گروه حقانی که همچنان با حضور آمریکا در منطقه مخالف است تاکید می‏کند.

دومین کارکرد این خبر، بازشدن دست آمریکا برای حمله به شمال پاکستان است. آمریکایی‏ها که تاکنون مناطق غربی و شمال غربی این کشور را هدف قرار می‏دادند اکنون به بهانه تعقیب بقایای القاعده، حملات خود در شمال پاکستان را گسترش خواهند داد. چرا که به گفته خودشان، بن‏لادن در شهرک «آمیت آباد» در 60 کیلومتری شمال اسلام آباد کشته شده است. به این ترتیب آمریکا به خود اجازه خواهد داد نسبت به ایجاد پایگاه‏هایی در نزدیکی مرزهای پاکستان با چین (تبت و سین کیانگ) و پاکستان با هند در ناحیه کشمیر اقدام کند. همچنین تلاش خواهد کرد به بهانه مبارزه با القاعده مستقر در منطقه «چتیرال» که به زعم روس‏ها، شبه نظامیان چچنی و قفقازی را آموزش داده و تجهیز می‏کند، شمال غربی پاکستان و شمال شرقی افغانستان را بیش از پیش مورد تهاجم قرار دهد.

در حالی که عبدالله گل رییس جمهور ترکیه، رامین مهمانپرست سخنگوی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران و جنبش اخوان المسلمین مصر، انتشار خبر مرگ بن‏لادن را به منزله پایان حضور آمریکا در منطقه دانسته‏اند و از واشنگتن خواسته‏اند منطقه را ترک کند اما سارکوزی رییس جمهور فرانسه که تمایل دارد مدیریت نبردهای بین‏المللی را برعهده بگیرد و از این نمد، کلاهی برای خود در انتخابات ریاست جمهوری 2012 دست و پاکندن صراحتا گفت مرگ بن‏لادن به معنای پایان کار القاعده نیست. همچنین وزیر خارجه انگلیس و وزیر دفاع ژاپن به پایگاه‏های نظامی و سفارتخانه‏های خود آماده باش دادند تا نسبت به واکنش گروه القاعده در امان باشند. وزارت امور خارجه آمریکا نیز به اتباع خود در همه جهان و حتی دخالت ایالات متحده هشدار داده است. نخست وزیر استرالیا نیز سخن سارکوزی را تکرار کرده و افزود: «عملیات در افغانستان ادامه می‏یابد.» حامدکرزای رییس جمهور افغانستان نیز از همگان خواست توجه خود را به سوی پاکستان معطوف کنند. به این ترتیب همه چیز برای دست اندازی آمریکا در پاکستان و آغاز موج جدید اسلام هراسی فراهم است اگرچه وزارت خارجه این کشور نقش اسلام آباد در کشتن بن لادن را پذیرفته اما غربی‏ها این مسأله را آغازی بر مداخلات خود در پاکستان قرار خواهند داد.

چهارمین کارکرد خارجی خبرکشته شدن بن لادن، از بین رفتن فرماندهی واحد القاعده و سو استفاده امریکا از این وضعیت برای منافع خودش است. اگرچه بن لادن مدت‏هاست که نقش محوری خود را در القاعده از دست داده، اما اعلام مرگ وی علاوه بر بالا بردن روحیه نظامیان آمریکایی، می‏تواند القاعده را به گروه‏های متعدد تقسیم کند و برخی از آن‏ها را بیشتر در خدمت آمریکا قرار دهد. آمریکا اکنون برای ادامه حضور در عراق و افغانستان و دست‏اندازی در لیبی، یمن، مصر و حتی کشورهای حاشیه خلیج فارسی به وجود یک «دشمن» نیاز دارد و چه گروهی بهتر از القاعده برای این کارها. دقیقا به همین دلیل است که «بها الاعرجی» از رهبران جریان صدر نسبت به آغاز دور جدید حملات القاعده در عراق هشدار داده و گفته که هدف آن پایگاه‏های آمریکایی است. البته آمریکایی‏ها هم بدشان نمی‏آید به بهانه وجود خطر القاعده در عراق، حضور خود در این کشور را تحمیل کنند.

و بالاخره مهم‌ترین دستاورد خبرکشته شدن بن‏لادن، انحراف افکار عمومی منطقه از خیزش‏های مردمی در کشورهای عربی است. به ویژه آنکه آمریکا و هم پیمانش نقشه‏های شومی برای لیبی ،‌ یمن و بحرین در سرمی‏پرورانند. همچنین رژیم صهیونیستی در سکوت رسانه‏ای اقدام به برگزاری مانور نظامی کرده و درست در روز اعلام خبر بن‏لادن، نتانیاهو نماینده خود را به قاهره فرستاد تا در جریان اخبار آشتی فتح و حماس، روابط ایران و مصر، رفع محاصره غزه قرارگیرد و پیام خود را به مقامات قاهره برساند. همچنین روز چهارشنبه قرار است توافق نهایی بین حماس و فتح برای آشتی ملی فلسطینی صورت گیرد و روز 15 می (25 اردیبهشت) نیز فلسطینی‏های ساکن اردن تصمیم گرفته اند به سوی سرزمین‏شان حرکت کنند و به این ترتیب اسراییل، با یک سونامی مواجه خواهد شد.

رسانه‏های غربی و عربی که طی روزهای اخیر، جهانیان را با مراسم ازدواج ولیعهد انگلستان مشغول کرده بودند روز دوشنبه نیز تماما به انعکاس اخبار مربوط به کشته شدن بن‏لادن پرداختند تا اذهان ملت‏ها از حوادث خاورمیانه دور شود بنابراین کشته شدن بن لادن یک سوپر خبر برای آمریکایی‌ها به ویژه دموکرات‌هاست.

«اسامه بن محمد بن عواد بن لادن» کوچکترین پسر از جمع 17 فرزند مذکور محمد بن لادن است که در سال 1957 از پدری یمنی و مادری سوری متولد شد. او در سال‏های ابتدایی دهه 1990 به دستگاه اطلاعاتی عربستان پیوست و در سال 1998 رسما القاعده را بنیان نهاد. بن لادن در سال 1982 با تجهیزاتی که دولت ریاض در اختیارش نهاده بود وارد افغانستان شد و با ساخت راه، تونل، سنگرد بیمارستان صحرایی خود را به عنوان یک عنصر جهادی علیه شوروری سابق نشان داد هرچند هیچ‏گاه در جنگ علیه ارتش سرخ وارد نشد. او بعدها زمینه به راه انداختن یک گروه افراطی در افغانستان را ایجاد کرد اما در طی سال‏های اخیر گروه او زیر نظر بندر بن سلطان اداره می‏شود و او نقشی نداشت. به این ترتیب خبر کشته شدن او، برای اوباما بسیار مهم است اما از فعالیت القاعده نخواهد کاست، به ویژه اینکه آمریکا به تحرکات این گروه در یمن و لیبی برای دست اندازی نظامی خود در این کشورها نیاز دارد! تاریخ مصرف بن لادن تمام شد و این است سرنوشت یاران آمریکا.




واژه کلیدی :بن لادن و واژه کلیدی :جهان اسلام و واژه کلیدی :وهابیت و واژه کلیدی :تروریسم