بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٦:۱٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٤ اسفند ۱۳۸٩

سایت ایراس                  ١٩/١٢/٨٩


فصل اول - مفاهیم عمومی‌
ماده 1
دکترین نظامی ‌جمهوری آذربایجان (در ادامه به عنوان دکترین نظامی ‌نامیده خواهد شد) که از سوی حیدر علی‌یف پیشوای ملّی مردم آذربایجان بنیان‌گذاری شده، سندی است که به‌ عنوان بخش از استراتژی تضمین‌کننده امنیت ملی جمهوری آذربایجان با هدف حراست از حقوق و مصالح ملی انسانی، جامعه، دولت و وظایف دولت جمهوری آذربایجان در قبال تهدیدات داخلی و خارجی و به عنوان پایه و مبنای نظری سیستم امنیت نظامی‌ کشور تدوین شده است.
ماده 2
جمهوری آذربایجان به عنوان دولتی قانونی و لائیک- قادر به تامین منافع ملت و کشور- خط‌ مشی سیاستگذاری امنیت ملی خود را برای رشد و ترقی مشخص کرده و به اجرا درمی‌‌آورد. یکی از اجزای ترکیب خط‌ مشی سیاستگذاری امنیت ملی جمهوری آذربایجان را تاکتیک سیاسی - دفاعی در زمینه‌‌های نظامی ‌و دیگر زمینه‌‌‌ها، معطوف به تامین منافع ملی کشور تشکیل می‌‌دهد (که در ادامه به عنوان "سیاست دفاعی" نامیده خواهد شد)
ماده 3
مقاصد، مبانی و اصول سیاست دفاعی " مبحث سیاست دفاعی" در نظریه امنیت ملی جمهوری آذربایجان، همچنین روند اجرای مفاد مربوط به امنیت نظامی ‌و گسترش و توسعه این مفاد در "دکترین نظامی‌" جمهوری آذربایجان منعکس می‌شود.
ماده 4
کشف، افشاء، تجزیه و تحلیل و ارزیابی تهدیدات امنیت نظامی‌کشور و تامین توان دفاعی در مقابل این تهدیدات، از طریق بسیج قوای دولتی، مردم مناطق کشور برای دفاع و ایجاد سیستم امنیت نظامی سودمند برای پیشگیری از وقوع جنگ، درگیری‌ها، تجاوز مسلحانه و مسائل مربوطه، از جمله شیوه‌های مقابله دفاعی جمهوری آذربایجان می‌باشد.
ماده 5
دکترین نظامی‌، شرایط، روند، موانع و عوامل تهدیدکننده امنیت کشور را در جهت احقاق منافع ملی دولت جمهوری آذربایجان مطرح می‌کند.
ماده 6
دکترین نظامی ‌پیرو قوانین جاری کشور مبانی لجستیکی، نظامی‌- سازمانی، نظامی‌- اقتصادی و همچنین وظایف ساختاری ارتش کشور برای زمان حال و آینده و اولویت‌های اساسی سازندگی و توسعه آمادگی نیروهای مسلح جمهوری آذربایجان و واحدهای تابعه را که احتمالاً در آینده تاسیس و تشکیل خواهد شد، مشخص می‌کند.
ماده 7
دکترین نظامی ‌متکی بر اصل کفایت دفاع اضطراری و سودمند از امنیت کشور است.
ماده 8
قانون اساسی، قوانین جاری و دیگر معاهدات حقوقی ، نظریه امنیت ملی و دیگر اسناد و همچنین معاهدات بین‌المللی مبانی حقوقی دکترین نظامی ‌دولت جمهوری آذربایجان را تشکیل می‌دهند.
ماده 9
نهادهای دولتی و ارگان‌های خودگردان محلی، نیروهای مسلح و دیگر یگان‌های تابعه ارتش جمهوری آذربایجان ضامن اجرای مفاد دکترین نظامی ‌با توسل به تدابیر نظامی‌، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، اطلاعاتی، حقوقی و غیره می‌باشند. در صورت لزوم، جذب نهادهای مدنی و نمایندگان آنها و تشکل‌های مردمی‌ به این روند بلامانع خواهد بود.

فصل دوم : حریم (فضای) امنیتی جمهوری آذربایجان
ماده 10
دکترین نظامی ‌جمهوری آذربایجان حریم امنیتی کشور را با توجه به عوامل و شرایط بین‌المللی و منطقه مشخص می‌کند. نظریه امنیت ملی جمهوری آذربایجان دربرگیرنده تهدیدات بالقوه ناشی از اغراض نیروهای متخاصم از جمله خطرهایی که امنیت نظامی ‌کشور را تهدید می‌کنند، است. این تئوری میزان و جنبه‌های خطرات احتمالی را مشخص کرده و با توسل به قدرت نهادهای دولتی، خودگران محلی، نیروهای مسلح و یگان‌های تابعه ارتش می‌تواند بر نحوه و روند پیشگیری، خنثی‌سازی و برطرف کردن این خطرات تاثیر می‌گذارد.
ماده 11
حریم امنیت جهانی می‌تواند تحت‌الشعاع تحولات اساسی ناشی از عوامل ذیل قرار گیرد:
-هم اکنون در سطح جهان همزمان با فعالیت‌های قومی ‌و دینی که در برخی موارد منجر به وقوع عملیات تروریستی و قیام‌های عمومی ‌می‌شود، موارد اعمال زور و تعدی رو به گسترش نهاده است. فقر، نابرابری اجتماعی- اقتصادی، گسترش موج مهاجرت‌های دسته جمعی، دخالت‌های بیگانگان، وجود مناقشات و افزایش نواحی مناقشه و جریانات افراطی دینی – سیاسی، زمینه‌ساز ادامه بحران و تنش در برخی از مناطق و افزایش دامنه بحران است.
-فرایند گسترش جنایات سازمان‌یافته و همچنین تشکیل گروهک‌های تروریستی بین‌المللی روند جریانات سیاسی جهان را تحت تاثیر قرار می‌دهد.
- بحران‌های مالی و اقتصادی به مرور زمان جنبه جهانی داشته و قدرت اقتصادی، سیاسی و اجتماعی حاکم بر نواحی مختلف جهان را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.
- در اثر گسترش دامنه رقابت برای دستیابی به منابع طبیعی تجدیدناپذیر و در وهله نخست منابع انرژی، بحران و تشنج میان دولت‌های مختلف جهان به مرور زمان عمیق‌تر می‌شود.
- تلاش پیگیر دولت‌های مختلف و نهادهای غیر دولتی در سطح جهان برای دستیابی به فناوری تولید و تهیه سلاح‌های کشتار جمعی نظام کنترل این نوع تسلیحات را به مخاطره انداخته است.
- رشد و ترویج سریع فناوری بیولوژیکی و نانوتکنولوژی در جهان زمینه مساعدی را برای بهره‌برداری نیروهای تروریستی برای ایجاد جنگ‌های بیولوژیکی (شیمیایی) و ترورهای بیولوژیکی فراهم می‌نماید. به‌دلیل احتمال استفاده از موارد یاد شده در جهت اهداف خرابکارانه از سوی برخی از دولت‌ها که منجر به صدمه زدن به مصالح و منافع دیگر دولتها و در مجموع مجامع بین‌الملل می‌شود، این امر خطرناک است.
- تاکنون دستیابی تعداد زیادی از دولت‌ها به سلاح‌های معمول یا تهیه آنها با قیمتی نازل و از راه‌های آسان و کاربرد و ترویج این تسلیحات منجر به تلفات مالی و انسانی زیادی شده است.
- مصائب طبیعی و انسانی، بیماری‌های کشنده و دیگر تهدیدات و خطرات موجود به مرور زمان تاثیرات سوء و به‌سزایی بر محیط زیست انسانی برجای می‌گذارند.
ماده 12
- ارزیابی متفاوت و متضاد دولت‌های مختلف از رویدادهای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی که در طول سال‌های اخیر زمینه‌ساز بروز تحولات بنیادین در سیستم روابط بین‌المللی گردیده، باعث می‌شود که سطح روابط میان دولت‌های مختلف دستخوش تنش و بحران شود، این روند کماکان تاثیراتی منفی بر ثبات و امنیت جهان می‌گذارد.
ماده 13
عوامل تاثیرگذار بر حریم امنیتی منطقه‌ای که جمهوری آذربایجان نیز در آن قرار دارد، به شرح زیر است:
-اوضاع متزلزل و متغیر ناشی از تاثیرات ضد و نقیض سیاسی، نظامی‌ و اقتصادی جهان بر فضای ژئوپولیتیکی منطقه.
- وجود مناقشات لاینحل ناشی از درگیری‌های نظامی ‌سیاسی از جمله تمایلات تجزیه‌طلبانه.
- افزایش تاثیرات منفی مناقشات منطقه‌ای بر منافع اقتصادی، از جمله ادامه تهدیدات علیه تاسیسات انتقال انرژی در خاک کشورهای واقع در مسیر عبور خطوط لوله نفت و گاز.
ماده 14
- ادامه اشغال قسمتی از خاک جمهوری آذربایجان از سوی جمهوری ارمنستان، اجرای خط‌ مشی پاکسازی قومی ‌خاک ارمنستان از وجود سکنه آذری آن کشور، تخریب تاسیسات زیربنایی اقتصادی، اجتماعی (در اراضی اشغالی آذربایجان) و تداوام خط‌ مشی تجاوزگری دولت ارمنستان. ارمنستان مهمترین عامل تاثیرگذار بر حریم امنیت ملی جمهوری آذربایجان است.
ماده 15
سرزمین‌های تحت اشغال جمهوری آذربایجان از هر گونه کنترل و نظارت بین‌المللی محروم مانده است، در نتیجه در این سرزمین‌ها :
- برخلاف مفاد " قرارداد نیروهای مسلح متعارف در اروپا" مصوبه سال 1990 و نیز " مذاکرات مربوط به تحکیم اعتماد و تدابیر امنیتی" مصوبه سال 1999 در وین، مقادیری تسلیحات، مهمات و تجهیزات فنی جنگی بدون نظارت بین‌المللی انباشته شده است؛
- ساز‌وکارهای محلی و بین‌المللی برای تامین و دفاع از حقوق انسانی کارآیی ندارد؛
- تجارت انسان، تولید غیر قانونی مواد مخدر و روان‌گردان و ترویج آن وجود داشته، همچنین مسیرهای ترانزیتی برای قاچاق سلاح ایجاد شده است؛
- پایگاه‌هایی برای واحد‌های مسلح و تروریست‌ها دایر شده است؛
- روند اسکان غیرقانونی جریان دارد؛
- ثروت‌های طبیعی چپاول می‌گردند، نسل انواع گیاهان و جانوران کمیاب رو به انقراض نهاده و خسارات فراوانی به محیط زیست وارد می‌شود؛
- ابنیه و آثار فرهنگی به‌مثابه ترکیبی از میراث تاریخی و فرهنگی جهان در نواحی محل سکونت آذربایجانی‌ها درجمهوری ارمنستان درطول تاریخ و سرزمین‌های قره‌باغ کوهستانی جمهوری آذربایجان و نواحی اطراف آن که تحت اشغال قرار دارد چپاول و نابود می‌شود.
ماده 16
- نبود نظارت موقت ارگان‌های حاکمیتی دولت جمهوری آذربایجان بر سرزمین‌های اشغال شده توسط جمهوری ارمنستان، نه فقط تهدیدی برای امنیت ملی، بلکه خطری برای امنیت منطقه به‌شمار می‌رود، این وضعیت به‌دلیل بی‌ثمر بودن مساعی جوامع بین‌المللی در جهت حل این مشکل تشدید می‌شود.
ماده 17
در حال حاضر تلاش نیروهای مختلف برای افزایش تمایلات تجزبه‌طلبی در نقاط مختلف جمهوری آذربایجان کماکان ادامه دارد.
ماده 18
-به موازات آن، مجموعه عوامل خارجی قادر به تاثیرگذاری مستقیم بر امنیت ملی جمهوری آذربایجان هستند؛
-در کنار فعالیت‌های بی‌نیتجه برخی از سازمان‌های بین‌المللی مسئول تامین امنیت جهانی، نقش و اهمیت سیاسی قدرت نظامی‌ در روند احقاق مصالح سیاسی و اقتصادی کشور به صورت چشمگیری در حال افزایش است؛
- موقعیت جغرافیای سیاسی جمهوری آذربایجان در محل تقاطع خطوط و مسیرهای بازرگانی و حمل و نقل بین‌المللی در میان دو قاره اروپا و آسیا می‌تواند باعث بروز تهدیدهای نظامی ‌برای امنیت ملی و برهم‌خوردن ثبات و آرامش حاکم بر منطقه شود؛
- بهره‌برداری و انتقال منابع هیدروکربنی از بخش‌های متعلق به جمهوری آذربایجان در دریای خزر به بازارهای جهانی، همچنین حضور گسترده جمهوری آذربایجان در طرح‌های بین‌المللی انرژی و حمل و نقل " شرق و غرب" و شمال و جنوب، حمایت جمهوری آذربایجان از تلاش‌های مجامع بین‌المللی در جهت برقراری صلح و نیز در عملیات نیروهای ائتلاف بین‌المللی برای مقابله با تروریسم بین‌الملل به‌ منزله عامل بسیار تاثیرگذار بر فضای امنیتی این کشور است که احتمال هدف قرار گرفتن جمهوری آذربایجان از سوی سازمان‌های تروریستی را افزایش می‌دهد.

فصل سوم: تهدیدات امنیت نظامی‌جمهوری آذربایجان
ماده 19
- تامین استقلال، حق حاکمیت، تمامیت ارضی، ایجاد نظام قانون اساسی، تامین منافع مردم و کشور، مقابله با تهدیدات نظامی‌، سیاسی و امثال آن یکی از مهمترین وظایف دولت جمهوری آذربایجان به‌شمار می‌رود.
ماده 20
- منظور از تهدیدات واقعی و بالقوه تاثیرگذار بر امنیت نظامی ‌جمهوری آذربایجان، تهدیدات خارجی، داخلی، سیاسی و ... است.
ماده 21
تهدیدات نظامی ‌و سیاسی خارجی عبارتند از:
- ادامه اشغال بخشی از خاک جمهوری آذربایجان توسط نیروهای مسلح جمهوری ارمنستان؛
- امکان هر گونه تجاوز نظامی‌ خارجی برای دخالت در امور داخلی آذربایجان؛
- وابستگی نظامی ‌جمهوری آذربایجان به کشورهای خارجی؛
- طرح ادعای ارضی از سوی کشورهای هم مرز (همسایه) جمهوری آذربایجان؛
- انواع فعالیت‌ها با هدف بحرانی کردن اوضاع سیاسی، اجتماعی، اقتصادی در داخل کشور از جمله حمایت (بیگانگان) از روند تحرکات تجزیه‌طلبانه و دینی افراطی، تدارک و آموزش گروه‌های مسلح غیرقانونی از سوی دیگر کشورها جهت اعزام به جمهوری آذربایجان؛
- درگیر بودن کشورهای همسایه در مناقشات بین دولتی یا وجود مناقشات داخلی، عملیات نظامی‌، قیام‌های مسلحانه و یا هرگونه نابسامانی نظامی‌ و ناآرامی ‌نظامی ‌و نظامی‌-سیاسی در کشور‌های مذکور؛
- بروز اختلال در توازن نظامی‌ منطقه و عدم کفایت توان دفاعی از جمله استقرار مستقیم پایگاه‌های نظامی‌ (در مجاورت سرحدات خاکی و آبی جمهوری آذربایجان) تجمع دستجات نظامی ‌و افزایش میزان تسلیحات و دیگر اشکال حضور نظامی‌در مجاورت مرزهای دولتی جمهوری آذربایجان
- تجاوز یگان‌های نظامی ‌و مسلح به حریم مرزی جمهوری آذربایجان، بروز مناقشات مرزی و یا تشدید آن؛
- اشاعه انواع سلاح‌های هسته‌ای و دیگر سلاح‌ها و گسترش فناوری تهیه و تولید مدرن‌ترین تسلیحات نظامی ‌به تبع دعاوی نظامی‌- سیاسی دولت‌های مختلف و گروه‌های تروریستی
ماده 22
- موارد تهدیدات اصلی نظامی ‌و سیاسی داخلی به شرح زیر است:
- فعالیت غیرقانونی نهادها و سازمان‌های تروریستی، دینی، افراطی، ملی‌گرا- تجزیه‌طلب در جهت برهم زدن آرامش داخلی و نقض تمامیت ارضی کشور.
- تلاش در جهت مقابله با نظام قانون اساسی، حاکمیت دولت و سازمان‌های دولتی و برهم زدن آسایش عمومی ‌در کشور
- تلاش برای سازماندهی و تشکیل واحد‌های مسلح یا گروه‌های مسلح برخلاف قوانین جاری جمهوری آذربایجان
- گردآوری و گسترش تسلیحات، مهمات، مواد منفجره و دیگر وسایل قابل استفاده برای ارتکاب خرابکاری، عملیات تروریستی و دیگر اعمال خلاف قانون در محدوده ارضی جمهوری آذربایجان؛
- فعالیت غیر قانونی برای تهدید امنیت ملی جمهوری آذربایجان بصورت جنایات حرفه‌ای و دیگر فعالیت‌های خلاف قانون؛
- مبادرت به حرکات مسلحانه علیه اماکن حائز اهمیت نظامی ‌و مهم دولتی، سازمان‌های ارتباطاتی و اطلاع رسانی؛
ماده 23
فهرست دیگر موارد تهدید:
- حوادث طبیعی و سوانح غیرمترقبه
- مهاجرت غیر قانونی دسته‌جمعی
- اشاعه و ترویج مواد رادیواکتیو، شیمیایی و بیولوژیکی. با توجه به میزان خسارت و تهدیداتی که در مواد 24و31 برای امنیت ملی ذکرشده، در صورت بروز شرایط حاد برای، دفع این تهدیدات جذب نیروهای مسلح منطبق با مقررات قانونی بلامانع است.

فصل چهارم – خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی جمهوری آذربایجان
ماده 25
- خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی جمهوری آذربایجان با هدف تامین امنیت نظامی‌ دولت بر مبنای تدابیر نظامی‌، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی شکل می‌گیرد.
ماده 26
- خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی در جهت اجرای تدابیر غیرنظامی ‌(دوستی با کشورهای همسایه و دیگر کشورها، یا تحکیم روابط همکاری و اتحاد)، حفظ و حراست از توان آمادگی رزمی ‌و گسترش دامنه قدرت دفاعی ‌همزمان با کشف تهدیدات نظامی ‌و دیگر خطرات موجود برای امنیت ملی و جلوگیری از گسترش این تهدیدات و خنثی سازی آنهاست.
ماده 27
- خط‌ مشی سیاست دفاعی، متکی بر تجزیه و تحلیل شرایط نظامی-‌سیاسی حاکم بر منطقه و تحلیل روند توسعه و رشد این شرایط، ارزیابی دقیق و کامل مجموعه تهدیدات بالقوه برای امنیت نظامی ‌و تضمین امنیت نظامی ‌و نیازها و امکانات واقعی کشور با توجه به موقعیت جغرافیایی جمهوری آذربایجان می‌باشد.
ماده 28
- جمهوری آذربایجان در جریان تدوین خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی اصول و مبانی ذیل را رعایت می‌کند.
- موازین و اصول حقوق بین الملل
- اصل همزیستی مسالمت آمیز با تمامی‌کشورهای جهان
- همکاری با کشورهای جهان برپایه تساوی حقوق و تلاش برای برقراری مناسبات سودمند و متقابل و حسن همجواری
- بجز مواردی که در معرض تجاوز قرار گرفته و موارد ناشی از تعهدات کشور بر مبنای موازین و مقررات حقوق بین الملل، علیه هیچ کشوری وارد جنگ نمی‌شود
- توسل به جنگ به عنوان وسیله‌ای برای تجاوز به کشورهای دیگر و راهکاری برای حل و فصل مناقشات را مردود می‌داند
- ارائه هرگونه مساعدت سیاسی، نظامی‌، اقتصادی و...، رسمیت بخشیدن به نتایج اشغالگری جمهوری ارمنستان و رژیم حاکم بر سرزمین‌هایی که ارمنستان اشغال کرده است، به منزله اقدامی ‌علیه جمهوری آذربایجان تلقی می‌شود.
- حق توسل به هر اقدامی‌ از جمله کاربرد نیروی نظامی‌ را به دلیل ادامه اشغال قسمتی از خاک جمهوری آذربایجان از سوی جمهوری ارمنستان و خودداری آن کشور از تخلیه سرزمین‌های اشغالی بر مبنای موازین و مقررات حقوق بین‌الملل برای حل این مناقشه و احیای تمامیت ارضی جمهوری آذربایجان را برای خود محفوظ می‌دارد.
ماده 29
- بجز در موارد استثنایی که در معاهدات و قراردادهای بین‌المللی پذیرفته شده آمده است، جمهوری آذربایجان حق ندارد به کشورهای خارجی پایگاه دهد. با این وجود در صورتی‌که تحولات اساسی در شرایط نظامی ‌و سیاسی رخ دهد جمهوری آذربایجان حق صدور مجوز برای استقرار پایگاه‌ها و نیروهای خارجی را دارد.
ماده 30
- مبانی اصلی خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی جمهوری آذربایجان به قرار زیر است:
- همگون‌سازی عملکردهای نیروهای مسلح و مراکز فرماندهی دیگر قوای مسلح
- پیش‌بینی یا کشف به موقع و خنثی سازی تهدیدات بالقوه برای امنیت نظامی‌جمهوری آذربایجان
- برنامه‌ریزی قبلی و تامین همه جانبه واجرای به‌موقع طرح‌ها و تدابیر مورد نظر
- تدارک نیرو، وسائل و ذخایر احتیاطی لازم به میزان کافی برای تضمین امنیت نظامی‌
- اجرای خط‌ مشی سیاستگذاری واحد نظامی‌– فنی (لجستیکی)از سوی دولت
- همگون‌سازی روند پیشرفت نظامی ‌با نیازهای امنیت نظامی‌
- توسعه و گسترش همکاری‌های لجستیکی با کشورهای دوست
ماده 31
- نهادهای دولتی ملزم به تدوین و اجرای خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی و سیستم امنیت نظامی‌؛ نیروهای مسلح و دیگر یگان‌های مسلح کشور در چارچوب اختیارات و وظایف محوله و ضامن تامین سیستم امنیت نظامی‌ جمهوری آذربایجان می‌باشند
ماده 32
- اختیارات و وظایف نهادهای دولتی، نیروهای مسلح و دیگر یگان‌های مسلح (واحدهای نظامی‌) و دیگر نهادهای ذیربط در تامین امنیت نظامی‌جمهوری آذربایجان در قانون اساسی، قوانین جاری و دیگر معاهدات و موازین حقوقی جمهوری آذربایجان مشخص شده است.
ماده 33
- تمامی ‌قوا و نیروهای ذخیره جمهوری آذربایجان مکلّفند وظایف و تدابیر لازم برای تضمین امنیت را به اجرا در آورند.
ماده 34
- وظایف و اختیارات محوله در چارچوب قوانین به سه رکن اصلی خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی جمهوری آذربایجان، نهادهای دولتی و خودگردان محلی، تدابیر اساسی برمی‌گردد. همچنین وظایف و اختیارات محوله به نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی‌کشور، سطح بسیج و میزان آمادگی رزمی‌ در دوران " آرامش،" تهدیدات واقعی " و "جنگ" بر اساس شرایط امنیت نظامی ‌مشخص می‌شود.
ماده 35
- اجرای خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی کشور در دوره " آرامش" بر مبنای اصول و تدابیر زیر مشخص می‌شود :
تبصره 1:
- در زمینه حراست و تامین مصونیت مرزهای جمهوری آذربایجان
- دفع تهدیدات واقعی و بالقّوه از سرحدات دولتی جمهوری آذربایجان از جمله جلوگیری از تلاش برای تغیر سرحدات دولتی، تلاش برای واردات وسایل و اشیایی که مطابق قانون ممنوع شده، حراست از اموال و مردم نواحی مرزی کشور
- اجرای مقررات در مرزهای دولتی
- توسعه و گسترش سیستم نظارت مرزی از جمله امکانات عملیاتی- فنی با هدف جلوگیری از رسوخ تروریست‌ها و گروههای تروریستی، همچنین مهاجران غیر قانونی، سلاح‌های کشتار جمعی و اجزای ترکیبی اینگونه تسلیحات، مواد مخدر و انواع فعالیت‌های غیرقانونی در مرزهای دولتی و افزایش توان واکنش سریع در این رابطه
- نظارت مرزی بر بخش‌های متعلق به جمهوری آذربایجان در دریای خزر
تبصره 2
- حفظ میزان کارآیی و قابلیت‌های دفاعی و امکانات رزمی‌
-افزایش قابلیت رزمی‌، آمادگی بسیج نیروهای مسلح و دیگر واحد‌های نظامی ‌در سطح لازم
-افزایش میزان آمادگی نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌برپایه علوم نظامی‌، فرایند تقویت تجهیزات نظامی‌، نوسازی و حفظ آن در سطح آمادگی رزمی‌
- کشف و کنترل موارد تهدیدات نظامی ‌قبل از وقوع آن و ارزیابی میزان تاثیرگذاری بالقّوه این تهدیدات
- گسترش و تکمیل صنایع دفاعی و تاسیسات نظامی‌لازم
- ورود سریع به وضعیت جنگی، آماده‌سازی و حفظ سطح آمادگی لازم رزمی‌ نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌کشور
تبصره 3:
آماده سازی نهادهای دولتی، وضعیت اقتصادی، مردم و مناطق کشور برای دفاع
- تامین آمادگی و بسیج نهادهای دولتی، سازمانها و نهادهای خودگردان محلی و مردم مناطق مختلف برای فعالیت در دوران جنگ
- آمادگی اقتصاد کشور برای مقابله با شرایط دوران جنگ و تدوین طرح‌های بسیج برای ورود به این مرحله
- توسعه و حراست از مراکز تولید با هدف تامین نیازهای نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌و مردم در دوران جنگ
- تاسیس اداره نیروهای ذخیره برای نهادهای حاکمیت دولتی، نهادهای خودگردان محلی و سازمان‌های دولتی و آماده کردن آنها برای فعالیت در دوران و شرایط جنگ
تبصره 4:
در زمینه برنامه‌ریزی و اجرای تدابیر پدافند غیرعامل (دفاع غیر نظامی‌):
- ایجاد سیستم دفاعی با هدف تامین امنیت مردم و اراضی کشور در دوران آرامش و یا جنگ
- تهیه و تدوین برنامه یکساله‌ای برای تدابیر دفاع غیر نظامی‌ در جهت سازماندهی و اجرای آن
تبصره 5:
- تقویت روند همکاری‌های دو جانبه و چند جانبه نظامی‌، سیاسی در جهت تامین امنیت جهانی
- ادامه روند همکاری‌های دوجانبه و چند جانبه نظامی-‌سیاسی با کشورهای متحد
- حمایت از روند مساعی در جهت ایجاد سیستم امنیتی منطقه‌ای که جمهوری آذربایجان در آن قرار دارد و نیز مناطق اروپا- آتلانتیک، تداوم تعامل با "ناتو" بر مبنای منافع متقابل
- تداوم همکاری با سازمان‌های بین‌المللی و نهادهای امنیتی جهان برای جلوگیری از بروز جنگ و مناقشات مسلحانه، حمایت از صلح و یا برقراری و احیای صلح
- مشارکت در روند جلوگیری از ترویج سلاح‌های کشتار جمعی، تدوین طرح‌هایی برای جلوگیری از تهیه، فرآوری، تولید، انباشت و انتقال سلاح‌های کشتارجمعی
- حمایت از تلاش‌های مجامع بین‌المللی در جهت مقابله با حملات تروریستی
ماده 36
هدف از اجرای تدابیر در دوران آرامش (صلح):
- در راستای تقویت توان دفاعی کشور، جلوگیری از تهدیدات بالقّوه و دشمن فرضی و وادار کردن دشمنان بالقوه جمهوری آذربایجان به عدم مبادرت به اقدامات بدخواهانه و یا تجاوزگرایانه علیه جمهوری آذربایجان است.
ماده 37
- قرار است در مقاطعی که خطرات واقعی کشور را تهدید کند، تدابیر اساسی ذیل در چارچوب خط‌ مشی سیاستگذاری دفاعی جمهوری آذربایجان اجرا شود:
تبصره 1:
در صورتی‌که خطر حمله مسلحانه واقعی وجود داشته باشد، برای آماده کردن اهالی، اراضی، نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی‌کشور:
در کل یا قسمتی از اراضی جمهوری آذربایجان وضعیت جنگی اعلام و تصمیمانی در جهت بسیج عمومی ‌یا بسیج در برخی از نقاط کشور اتخاذ گردد و آمادگی آغاز و اجرای عملیات رزمی کسب می‌شود
- افشای به موقع تصمیم دشمن تجاوزگر، تعیین و تشخیص ترکیب واحدهای نظامی‌ در نقاط مورد تهدید قرار گرفته و ارزیابی در باره وضعیت نظامی‌- سیاسی پیش آمده
- سازماندهی و اجرای تدابیر دفاع ارضی و غیر نظامی‌
- سازماندهی و همگون‌سازی انواع و اقسام تدابیر دفاعی اعم از تسلیحاتی، سیاسی، انفورماتیک (اطلاع رسانی)، اقتصادی
- ایجاد وحدت عمل (هماهنگی) میان ارگان‌های دولتی و خودگردان محلی، تشکل‌های وابسته به جوامع مدنی و شهروندان کشور
- تاسیس سریع و راهبردی کامل یا قسمتی نیروهای مسلح و یا واحدهای ارتش، انجام تدابیر لازم برای نیل به آمادگی رزمی‌کامل آنها
- تطبیق مقررات زمان از جمله در بخش‌های مختلف اقتصادی، موسسات و سازمان‌های ذی‌ربط، نقلیات و مخابرات در کشور
تبصره 2:
در زمینه رفع مناقشات ناشی از نقض تمامیت ارضی، اقدامات معطوف به تغییر نظام قانونی باتوسل به زور، اغتشاشات جمعی توام با زورگویی و دیگر مناقشات تهدیدکننده برای زندگی شهروندان و فعالیت عادی نهادهای دولتی:
- اتخاذ و اجرای تصمیماتی درباره اعلام وضعیت فوق‌العاده در نقاط مختلف جمهوری آذربایجان
- اتخاذ و تقویت تدابیر امنیتی در جهت جلوگیری از گسترش دامنه مناقشات مسلحانه محلی و حراست از آسایش عمومی ‌در آن نواحی
- انجام عملیات ضد تروریستی، حذف واحد‌های مسلح غیر قانونی، نابود کردن پایگاه‌ها، مراکز آموزشی، انبارها و وسایل ارتباطی آنها
- جمع‌آوری اسلحه از مردم ساکن در مناطق مناقشه
- احیای قانون‌مداری و امنیت عمومی ‌و آرامش
ماده 38
- تدابیر ذیل در دوران جنگ (مناقشه مسلحانه) در جهت دفع تجاوز و حراست از مردم و اراضی در چارچوب مشی سیاستگذاری دفاعی به اجراء گذاشته می‌شود
- بسیج نیروها و وسایل ضروری برای دفع تجاوز در زمینه‌های نظامی‌- سیاسی، اطلاعاتی، اقتصادی و غیره
- آغاز اجرای اقدامات نظامی‌در جهت حراست از خاک جمهوری آذربایجان
- ایجاد هماهنگی میان نهادهای دولتی، خود گردان محلی، موسسات، ادارات، سازمان‌ها و مردم در جهت دفع و رفع پیامدهای ناشی از تجاوز، از جمله سازماندهی و اجرای تدابیری در رابطه با دفاع ارضی و غیر نظامی‌
- پیگیری محکومیت تجاوزگر از سوی سازمان‌های بین‌المللی و تمامی‌کشورهای جهان
ماده 39
- اتخاذ تدابیرکلی برای وارد کردن خسارات به دشمن در زمان جنگ با هدف وادار کردن دشمن به خودداری از تداوم مناقشه مسلحانه و پذیرفتن راهکارهای سیاسی مناسب برای جمهوری آذربایجان
ماده 40
- کشف و خنثی سازی عملیات جاسوسی، جلوگیری از گسترش دامنه فعالیت‌های خرابکاری و دیگر حرکات اخلال‌گرایانه و ... برای تامین امنیت نظامی‌، استقلال، حق حاکمیت، تمامیت ارضی، نظام قانونی، توان بالقوه دفاعی و دیگر مصالح ملی کشور و در شرایط امنیتی ممکن انجام عملیات جاسوسی و ضد جاسوسی (علیه دشمن).

فصل پنجم مبانی نظامی‌استراتژیکی امنیت نظامی‌جمهوری آذربایجان
ماده 41
- در حال حاضر توسعه جهانی دارای جنبه‌های گوناگونی چون جهت‌گیری‌های متضاد بوده و قادر به تغیر دادن اساسی جنبه‌های مناقشات مسلحانه در زمان حاضر و آینده نیست
- وسعت محدوده جغرافیایی، پیچیدگی تحولات، سرعت رشد غیرثابت، اهمیت افزایش روز افزون دو عامل اطلاع رسانی و فناوری
- تولید مدرن‌ترین وسایل مبارزه مسلحانه، شکل‌گیری فضای مشترک خبررسانی و تبدیل تدریجی اصطلاح"محل جنگ" به " میدان جنگ"
- ظهور منطق و شیوه‌های متفاوت از نظر کیفی درباره نحوه جنگ
ماده 42
- دکترین نظامی‌، احتمال بروز جنگ‌ها، تجاوز نظامی‌ و فعالیت‌های تروریستی را به طریق زیر ارزیابی می‌کند:
- با وجودی که خطر بروز جنگها و مناقشات محلی به منزله مهمترین تهدید برای صلح و آرامش محسوب می‌شوند، احتمال تجاوز نظامی ‌به خاک جمهوری آذربایجان از سوی هر دولتی (به استثنای جمهوری ارمنستان) در این مقطع زمانی بسیار اندک است
- احتمال اجرای عملیات تروریستی علیه اماکن نظامی ‌و مهم دولتی، از جمله تاسیسات و سازمان‌های حمل و نقلی، خطوط لوله نفت و گاز در داخل کشور و کشورهای همسایه افزایش یافته است.
ماده 43
- ادامه اشغال قسمتی از خاک جمهوری آذربایجان از سوی جمهوری ارمنستان کماکان بمنزله تهدید مهمی ‌برای امنیت ملی جمهوری آذربایجان به شمار می‌رود.
موارد احتمالی برای از سرگیری فعالیتهای نظامی‌جهت مقابله با این تهدید بقرار زیر است:
- از سرگیری تجاوز فعال نظامی ‌بطور عمدی از سوی جمهوری ارمنستان
- افزایش بیش از حد نقض آتش‌بس در نواحی آتش‌بس اعلام شده و گسترش آن به درگیری گسترده نظامی‌
- ادامه اشغال قسمتی از خاک جمهوری آذربایجان توسط ارمنستان و خودداری این کشور از تخلیه این سرزمین‌ها در چارچوب راه حل سیاسی، به دولت جمهوری آذربایجان این اجلزه را می‌دهد که مطابق با اصول و موازین حقوق بین‌الملل بخاطر احیای تمامیت ارضی خود ناگزیر به کاربرد نیروی نظامی‌ شود.
ماده 44
- فعالیتهای نظامی‌ بالقوه علیه جمهوری آذربایجان را می‌توان به صورت زیر ارزیابی کرد:
- جنگ گسترده و تمام عیار
- توسل به انواع اصول و رویکردها برای اجرای عملیات رزمی ‌و تاکتیکی
- استفاده طرف مقابل از انواع واحدهای ارتش
- بهره‌برداری طرف مقابل از تمامی ‌تجهیزات جنگی از جمله تسلیحات توپخانه و انواع تسلیحات و وسایل نظامی ‌مدرن، تجهیزات جنگ الکترونیکی
- فلج کردن سیستم مدیریت دولت و ارتش، اماکن مهم دولتی اقتصادی و اجتماعی
- استفاده از نیروی هوایی با هدف تخریب مراکز حائز اهمیت راهبردی واقع در خشکی و آب طرف مقابل، انجام عملیات گسترده هوایی
- استفاده از گروههای اخلال‌گر و تروریست، از جمله از سوی نیروهای داخلی و خارجی علیه خطوط لوله انتقال انرژی، وسایط نقلیه و دیگر سازه‌های ارتباطاتی برای اجرای عملیات خرابکاری و تروریستی
ماده 45
- این احتمال وجود دارد که در دولتهای مختلف و سازمانهای بین‌المللی عملیات نظامی‌ توام با روند تبلیغات منفی خبری (جنگ سرد) انجام شود.
ماده 46
- عوامل نظامی‌- استراتژیکی به منزله معیار مهمی ‌برای قابلیت دفاعی جمهوری آذربایجان محسوب می‌شوند. بر اساس نتایج ارزیابی‌های نظامی‌- استراتژیکی، جمهوری آذربایجان با هدف تقویت و تامین سودآوری امنیت نظامی‌خود، قابلیت‌های زیر را گسترش و توسعه خواهد داد:
- دفاع از اراضی کشور از جمله حراست از سرحدات و اماکن مهم دولتی و سازه‌های ارتباطی
- حفظ آمادگی کامل رزمی ‌در سطح عملیات تاکتیکی برای اجرای عملیات واکنش سریع
- حفظ آمادگی کامل رزمی ‌برای مقابله و پیشگیری از عملیات تروریستی
- تامین سرعت عمل سیستم حقوقی، فرماندهی و مدیریت برای فعالیت نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی‌کشور

فصل ششم وظایف و تکالیف نیروهای مسلح و دیگر واحد‌های نظامی‌
ماده 47
- جمهوری آذربایجان با ارزیابی و بررسی کامل پیرامون فضای امنیتی، تهدیدات واقعی و بالقوه، همچنین وضعیت کلی نظامی‌- استراتژیکی کشور، با توجه به منابع و امکانات موجود، ساختارهای هماهنگ کشور را برای تامین امنیت نظامی‌ نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌در شرایط معاصر و رفع مجموعه مسائل و مشکلات جاری را در سطح عالی توسعه خواهد داد.
ماده 48
- نیروهای مسلح و دیگر واحد‌های نظامی‌ کشور بر مبنای اصول زیر تشکیل می‌یابند:
- ایجاد و حفظ قابلیتهای نظامی‌ لازم با هدف مقابله و دفاع از حق حاکمیت، تمامیت ارضی، مصونیت مرزها، دفاع مسلحانه از منافع ملی کشور، جلوگیری و دفع تجاوز مسلحانه به جمهوری آذربایجان
- ایجاد وحدت و تمرکز عمل میان تمامی‌ واحدهای نیروهای مسلح، تحت نظارت فرمانده کل قوای مسلح کشور
- تامین چشم انداز توسعه عوامل ژئوسیاسی ثابت و متغیر و وضعیت نظامی-‌سیاسی کشور با توجه به موقعیت جغرافیایی و سوق‌الجیشی کشور
- استفاده سودمند از تجارب تاریخی جمهوری آذربایجان و تجارب نظامی‌ جهان معاصر
- تکمیل سیستم فراخوان اجباری و اختیاری به خدمت زیر پرچم
- حفظ حالت آمادگی رزمی‌ و بسیج
- حفظ هماهنگی سودمند و لازم نیروها، پرسنل رزمی‌، تجهیزات نظامی ‌و منابع بسیج ارتش
- تامین حقوق و آزادی فردی، تامین اجتماعی، موقعیت حقوقی و سطح زندگی مناسب برای پرسنل غیر نظامی ‌شاغل ارتش، کارمندان ارتش و نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی‌ کشور
- ممنوعیت عضویت و فعالیت پرسنل ارتش در سازمان‌های سیاسی- اجتماعی
ماده 49
- نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌در جهت تامین امنیت نظامی‌ کشور وظایف محوله را طبق قوانین و دکترین نظامی جمهوری آذربایجان بصورت منجسم و هماهنگ به مورد اجرا می‌گذارند.
ماده 50
- وظایف، اهداف و اولویتهای مشی سیاست دفاعی نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی‌کشور همگون بوده و طبق ضوابط ذیل مشخص شده است:
تبصره 1
وظایف و تکالیف اصلی نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌کشور در دوران صلح به شرح زیر است.
- کشف بموقع شرایط عملیات، توسعه آن و آمادگی رزمی‌ برای مقابله با تجاوز مسلحانه
- سازماندهی و ایجاد قدرت و بازدارندگی و امکان مقابله با هرگونه تجاوز علیه جمهوری آذربایجان
- تامین و حفظ آمادگی نیروها، آمادگی رزمی‌ پرسنل ارتش و توان رزمی ‌ارتش در محل برای دفع تجاوز در سطحی عالی
- افزودن بر سطح همکاری متقابل و همه جانبه میان نیروهای مسلح و کشورهای متحد
- اجرای کامل و کیفی طرح‌های عملیاتی رزمی ‌و آمادگی بسیج، حفظ اسلحه و لوازم فنی رزمی‌، حفظ ذخایر مالی آماده برای کاربرد و پشتیبانی در عملیات رزمی‌
- حفظ آمادگی کامل و راهبردی پرسنل ارتش در چارچوب تدابیر دولتی برای اعلام شرایط زمان جنگ در کشور
- تامین مبانی مدیریت واحد جمهوری آذربایجان برای دفاع در قبال حملات هوایی در چارچوب سیستم دفاع هوایی مشترک، نظارت بر نحوه اجرای مقررات مربوط به استفاده از حریم هوایی کشور
- حفظ شرایط عملیاتی برای کارکرد مناسب در جهت حراست از منافع و مصالح ملی، فعالیتهای اقتصادی- امنیتی جمهوری آذربایجان در دریای خزر، امنیت تاسیسات انرژی و تردد شناورهای دریایی (در بخش متعلق به جهوری آذربایجان دریای خزر)، تامین (تضمین) امنیت ناوگان کشتیرانی، هیدروگرافی و هواشناسی در بخش متعلق به جمهوری آذربایجان در دریای خزر
- تامین امنیت اطلاع رسانی (انفورماتیک)
- تامین فعالیت وسایل ارتباطاتی
- حراست از اماکن، ساختارهای ارتباطاتی و محموله‌های ویژه دولتی
- حراست از مرزهای دولتی جمهوری آذربایجان
- حراست از امنیت ساکنان نواحی مرزی و املاک و اموال آنان در مقابل اعمال خرابکارانه و جلوگیری از بروز چنین مواردی
- اجرای تدابیر لازم در چارچوب صلاحیتهای قانونی پیش‌بینی شده در قوانین کشور با هدف تنظیم اختلافات مرزی
- حراست و دفاع از امنیت مالی و جانی شهروندان غیر نظامی‌
- در هنگام بروز سوانح طبیعی
- کاهش تبعات وقوع رویدادهای غیر مترقبه و رفع پیامدهای آن در چارچوب اجرای عملیات و تدابیر لازم
- تامین مایحتاج اولیه، اماکن سکونت موقت و دیگر وسایل موردنیاز شهروندان صدمه دیده از رویدادهای مترقبه، همچنین تامین نیازهای پزشکی- درمانی آنها
تبصره 2
وظایف و تکالیف دیگر واحدهای نظامی‌، همچنین برنامه فعالیت مشترک آنها با نیروهای مسلح (ارتش) در موارد بروز تهدیدات واقعی، بر مبنای برنامه‌های تدوین شده از قبل، مشخص می‌شود.
تبصره 3
وظایف و تکالیف ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌کشور در دوران جنگ (مناقشه مسلحانه) بقرار ذیل است:
- افزایش میزان فشار راهبردی با هدف تنظیم مناقشه موجود با جمهوری ارمنستان، کاربرد زور در موارد لازم با هدف رفع مناقشه در مدت زمانی کوتاه با دادن حداقل تلفات، رساندن توان رزمی ‌واحدهای ارتش به سطح لازم
- حفظ توان و آمادگی دایمی ‌رزمی ‌نیروهای نظامی ‌مستقر در خطوط مقدم جبهه جنگ با هدف تامین کارایی رزمی ‌و دفع تجاوز
- دفع و جلوگیری از گسترش دامنه مناقشات مسلحانه از نواحی مرزی به کل کشور
- اجرای عملیات استراتژیکی و رزمی ‌برای خنثی کردن عملیات رزمی ‌نیروهای ارتش متجاوز و نیروهای رسوخ کرده به خاک جمهوری آذربایجان
- حراست از جان و مال مردم، اماکن اقتصادی و تاسیسات عام‌المنفعه کشور از هجمه زیان آور دشمن
- حفظ وضعیت جنگی و یا حالت فوق‌العاده طبق مقرراتی که طبق قانون مشخص شده است.
ماده 51
روند اجرای وظایف و تکالیف مربوط به دفع تجاوز مسلحانه و همگون با مقررات قانونی و فرامین فرمانده کل نیروهای مسلح کشورجمهوری آذربایجان
ماده 52
نیروهای مسلح (ارتش)، واحدها و پادگان‌های ارتش، در نقاطی که مطابق دکترین نظامی‌ کشور در رابطه با وجود تهدیدات نظامی ‌واقعی و بالقوه نظامی ‌مشخص شده باشد، مستقر می‌شوند.
ماده 53
حضور و مشارکت نیروهای ارتش جمهوری آذربایجان در عملیات صلح‌بانی، انسانی و دیگر عملیات‌های بین‌المللی مجاز است.
ماده 54
برای مشارکت و اجرای فرامین مرتبط با عملیات صلح‌بانی و دیگر عملیات‌های بین‌المللی، واحدها و گروههای ویژه‌ای تعیین شده، طبق برنامه جداگانه‌ای دوره‌های آمادگی و آموزش را سپری می‌کنند. برای این منظور تدابیری بشرح ذیل به مورد اجرا در می‌آید:
- بهبود قابلیت و توان فعالیت مشترک بر مبنای اصول توافقات دو جانبه و چندجانبه همکاری با نیروهای مسلح کشورهای متحد جمهوری آذربایجان
- تضمین تامین مادی، فنی، آمادگی رزمی ‌پرسنل ارتش جمهوری آذربایجان و مجری وظایف محوله در چارچوب عملیات صلحبانی بین‌المللی در چارچوب استاندارد‌ها و مقررات تائید شده از سوی سازمان ملل متحد
ماده 55
حضور و مشارکت پرسنل ارتش جمهوری آذربایجان (واحدها و گروه‌های ویژه تعیین شده) در عملیات صلح‌بانی، انسانی و موارد ذیل مجاز است:
- ایجاد زمینه‌های لازم برای آتش‌بس میان نیروهای مسلح طرفین درگیر در مناقشه و نیز زمینه لازم برای بر طرف کردن مناقشه از راه‌های سیاسی
- محاصره مناطق درگیر در مناقشه، با هدف اجرای مجازاتهای وضع شده از سوی مجامع بین المللی
- رساندن کمک‌های نوع‌دوستانه به شهروندان
ماده 56
در صورت تغییر در اوضاع نظامی-‌سیاسی و یا بروز ضرورت اجرای عملیات نظامی‌، طرف جمهوری آذربایجان حق پایان حضور پرسنل ارتش این کشور در عملیات صلح‌بانی در برخی از مناطق درگیر در مناقشه در کشورهای مختلف جهان را برای خود محفوظ می‌دارد.

فصل هفتم . چشم انداز توسعه پیشرفت نظامی‌(ارتش)
ماده 57
جمهوری آذربایجان بر مبنای نتایج ارزیابی انجام گرفته در باره شرایط نظامی‌– راهبردی، با هدف تضمین امنیت نظامی ‌کشور، قالبیتهای ضروری را حفظ و حراست کرده، توسعه و گسترش می‌دهد.
ماده 58
جمهوری آذربایجان قابلیتهای مورد نیاز برای حل ثمربخش تهدیدات موجود و بالقوه را با اتکاء به منابع انسانی، مالی و غیره را گسترش می‌دهد.
ماده 59
روند گسترش و توسعه قابلیتهای نهادهای دولتی شرکت کننده در روند تامین و تضمین امنیت نظامی‌، نیروهای مسلح (ارتش) و دیگر واحدهای نظامی ‌برای کوتاه مدت یا میان مدت را در چارچوب اختیارات و صلاحیتهای خویش بر اساس عوامل ذیل مشخص می‌کنند:
- معادلات سیاسی و اقتصادی موجود در منطقه قفقاز جنوبی و نیز چشم اندازگسترش آنها
- حفظ تعداد پرسنل و نهادهای نیروهای مسلح در حد لازم با هدف تضمین موقعیت قابل اعتماد عملیاتی در طول آتش بس
- تکمیل سیستم فراخوان خدمت زیر پرچم، اعم از اختیاری یا اجباری
- افزایش تدریجی تعداد پرسنل نظامی ‌دیگر واحدهای نظامی‌کشور، ترجیحاً بر اساس اصل داوطلبی
- همگون‌سازی هر چه سودمندتر نهادهای فرماندهی و مدیریت ارتش با وظایف مشخص شده، همچنین نوسازی تسلیحات و تجهیزات ارتش و دیگر واحدهای نظامی ‌کشور، اجرا مشی واحد برای تعلیم پرسنل ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌ کشور
ماده 60
ضرورت تکمیل هرچه بیشتر ساختارهای ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌ کشور در آینده نه چندان دور
ماده 61
- اولویت‌های سازندگی اساسی، توسعه و آمادگی ارتش و دیگر واحدهای نظامی ‌کشور برای مقطع زمانی حاضر و آینده نه چندان دور به شرح ذیل است:
- کسب توانایی اجرای عملیات دفاعی و تهاجمی ‌مدرن در شرایط پیچیده و سریع عملیاتی
- تکوین و تدوین نظریه‌ها و شیوه‌های مقاومت موثر و مجرب، برای مقابله با اشکال مناقشه مسلحانه
- افزایش توان مهارتهای نظامی‌، کیفیت بسیج و آمادگی رزمی‌، فعالیتهای متقابل واحدهای مختلف نظامی‌، ارتقاء سطح آموزش نیروها، کاربرد موثر اسلحه و تجهیزات فنی، تکمیل اصول مدیریت پایدار و خدمات رزمی ‌پرسنل ارتش
- افزایش توانایی کسب اطلاعات ویژه و قابلیتهای اجرای عملیات جنگی نیروهای مسلح و دیگر واحدهای نظامی‌کشور
- توسعه مدیریت نظارت واحد، اتوماتیک بر شبکه مخابرات ارتش، اجرای برنامه اصلاحات ساختاری در زمینه مدیریت دولت بر امور دفاعی، از جمله در زمان جنگ برای افزایش میزان ثمربخشی فعالیت مشترک میان نیروهای مسلح (ارتش) و دیگر واحدهای نظامی‌ کشور
- استفاده از نیروهای ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌کشور در شرایط جنگ تبلیغاتی (جنگ نرم)، از جمله افزایش و گسترش توان دفاعی لازم برای مقابله ارتشیان با جنگ سرد
- گسترش تعداد پرسنل نیروهای همیشه آماده جنگ و واکنش سریع، تقویت و حمایت از سرعت عمل و ثمر بخشی عملیات رزمی ‌دراز مدت
- استفاده مقتضی از امکانات همکاری با ناتو، در چارچوب طرح "مشارکت برای صلح"، از جمله طرح همکاری نظامی ‌انفرادی جمهوری آذربایجان با پیمان دفاعی ناتو
- نیل به سطح مناسب همکاریهای بین‌المللی؛ مشارکت در امور صلح بانی، آماده سازی پرسنل واکنش سریع ارتش، جهت حضور در برنامه‌های ناتو، اجرای عملیات و رزمایشهای نظامی ‌بین‌المللی- در چارچوب طرح مشارکت برای صلح و بهره‌وری از طرح همکاری نظامی ‌متقابل بین جمهوری آذربایجان- ناتو
- استحکام مداوم نظم و انتظامات نظامی‌
- افزایش مداوم سطح تجربیات حرفه‌ای پرسنل ارتش، آموزش و تکمیل معلومات نظامی‌- علمی کادرهای آموزشی در موسسات آموزش نظامی ‌مطابق با استانداردهای معاصر جهان
- تکمیل یگانها و ارگانهای ارتش با افزایش تدریجی پرسنل و کارکنان مجرب ارتش
- آماده سازی هدفمندانه شهروندان برای انجام خدمت زیر پرچم ، حفظ میزان آمادگی رزمی‌ پرسنل ذخیره ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌، همچنین آماده سازی مردم کشور برای دفاع غیر نظامی‌
- ایجاد حس مسئولیت شخصی و احترام عمیق پرسنل ارتش در مقابل جمهوری آذربایجان و ملت آذربایجان، پای‌بندی به سوگند و وفاداری نظامی‌، همچنین نسبت به تاریخ و آداب و سنن میهن در جهت دفاع از وطن در سطحی عالی، افزایش میزان علاقمندی جوانان برای خدمت زیر پرچم
- تقویت تامین نیازهای اجتماعی و معیشتی پرسنل نظامی ‌وغیر نظامی ‌ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌ کشور
ماده 62
دولت جمهوری آذربایجان مکلف است، برای تامین و تضمین امنیت نظامی‌کشور، نیازهای نظامی‌- اقتصادی، لجستیکی و دیگر نیازهای پرسنل ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌، ارگانهای عهده دار مسئولیت تضمین امنیت نظامی ‌کشور را با تدوین و اجرای مشی تجهیزاتی لازم برآورده نماید.
ماده 63
منظور از مشی تجهیزاتی، تامین نیازهای پرسنل ارتش و دیگر واحدهای نظامی‌ و ارگانهای عهده‌دار مسئولیت تضمین امنیت نظامی‌ کشور به محصولاتی که برای مسائل دفاعی بکار برده می‌شود، وسایل فنی ارتش، اسلحه، فناوری مهندسی و قطعات یدکی مربوطه، مهمات رزمی‌ و دیگر خدمات است.
ماده 64
مشی تامین تدارکات ارتش مشتمل بر موارد ذیل است :
- تهیه و تدوین و اجرای برنامه سفارشات دفاعی دولت، در برگیرنده نیازهای ارتش، دیگر واحدهای نظامی‌ و ارگانهای عهده دار مسئولیت تضمین امنیت نظامی‌کشور به اقلام نظامی‌
- تهیه و خرید فن آوریهای جدید و ایجاد موسسات تولیدی مدرن طبق برنامه سفارشهای دفاعی دولت
- ارایه حمایت فنی در جهت حفظ آمادگی و توان رزمی ‌پرسنل ارتش، دیگر واحدهای نظامی‌ و نهادهای دولتی مسئول تضمین امنیت نظامی ‌کشور در سطحی عالی
ماده 65
برنامه سفارشهای دفاعی دولت با هدف سفارش اقلام نظامی‌، از سوی سفارش دهندگان، حاوی نیازهایی است که طبق نظریه امنیت ملی و تهدیداتی که در دکترین نظامی ‌نام برده شده و برای آینده نزدیک و دور مشخص شده است.
ماده 66
دولت جمهوری آذربایجان موظف است با هدف تامی‌ ثمر بخش و مداوم نیازهای ارتش، دیگر واحد‌های نظامی ‌و نهادهای دولتی مسئول تضمین امنیت نظامی‌کشور به اقلام نظامی ‌با کیفیت و برخورداری از توان علمی‌- فنی، تکنولوژی و تولیدی، صنایع دفاعی ملی را توسعه و گسترش دهد.
ماده67
استفاده سودمند از منابع موجود با هدف کاربرد فناوری مدرن در جهت تحکیم توان دفاعی کشور، همچنین جذب سرمایه داران و کارفرمایان بخش خصوصی به بخش صنایع دفاعی کشور
ماده 68
دولت جمهوری آذربایجان موظف است صنایع دفاعی کشور را بصورت هماهنگ با دیگر شاخه‌های اقتصادی گسترش دهد.
ماده 69
دولت جمهوری آذربایجان موظف است، با هدف تامین تضمین امنیت نظامی‌، مراکز و تاسیسات نظامی ‌را در خاک این کشور را توسعه دهد.
ماده 70
برنامه توسعه صنایع دفاعی جمهوری آذربایجان در دو مسیر به اجرا در می‌آید:
- تامی‌ نیازهای ارتش و دیگر واحد‌های نظامی ‌کشور به اقلام نظامی‌
- صنایع دفاعی کشور موظف است با هدف تامین رقابت پذیری محصولات دفاعی خود در بازارهای داخلی و جهانی، فناوری‌های مدرن رابکار برده، و خدمات فروش و اخذ سفارش داخلی و بین‌المللی را ارایه دهد.
ماده 71
نیروهای مسلح ارتش، دیگر واحدهای نظامی ‌و نهادهای دولتی مسئول تضمین امنیت نظامی‌کشور موظفند برای تقویت و استحکام توان دفاعی کشور، مطابق با برنامه‌های دولت و با هدف تهیه فن آوریهای مدرن و ایجاد زمینه‌های تولیدی مدرن در کشور، با کشورهای متحد جمهوری آذربایجان در زمینه امور لجستیکی (نظامی‌- فنی) روابط برقرار کرده، دامنه همکاریها با این کشورها را گسترش دهند.
ماده 72
دولت جمهوری آذربایجان موظف است منطبق بر تضمین‌ امنیت نظامی ‌کشور، وظایف و تعهداتی که در چارچوب معاهدات بین‌المللی پذیرفته و منطبق با مقررات قانونی کشور است، به اجرا در آورد.
فصل هشتم: مفاهیم نهایی
ماده 73
دولت جمهوری آذربایجان با اعلام دکترین نظامی ‌این کشور بار دیگر تعهد می‌دهد که موازین و مقررات حقوقی شناخته شده بین‌المللی را رعایت کند.
ماده 74
دولت جمهوری آذربایجان تعهد می‌کند که مشی دفاع راهبردی از حقوق جامعه و دولت در مقابل تهدیدات داخلی و خارجی و دیگر اسناد نظری مورد نیاز برای توسعه کارآیی و توان رزمی ‌و دفاعی ارتش یا دیگر واحدهای نظامی‌، وظایف نیروهای ذخیره مسلح و دیگر واحدهای نظامی ‌ذکر شده در دکترین نظامی ‌را با هدف تامین منافع ملی کشور تهیه و تدوین نماید.
ماده 75
با توجه به روند تغییر مداوم در فضای امنیتی جمهوری آذربایجان، دکترین نظامی‌ سندی قابل بازنگری، بررسی و افزودن بندهای جدید می‌باشد.



واژه کلیدی :نظامی و واژه کلیدی :آذربایجان و واژه کلیدی :آسیای مرکزی و قفقاز