بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٢:٤٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٤ اسفند ۱۳۸٩

ویکی پدیا

 


لیبی با نام رسمی جماهیر عربی سوسیالیستی خلق لیبی، کشوری عربی در آفریقای شمالی است. لیبی با کشورهای مصر، سودان، چاد، نیجر، الجزایر و تونس هم‌مرز است. پایتخت لیبی، شهر طِرابلُس است.
 
کشور لیبی با مساحتی در حدود ۱٬۸۰۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع چهارمین کشور پهناور قاره آفریقا و هفدهمین کشور پهناور جهان است.[۱] ۱٫۷ میلیون نفر از جمعیت ۶٫۴ میلیون نفری لیبی در پایتخت این کشور، طرابلس،‌ زندگی می‌کنند.
 
پیرامون ۹۰ درصد از سرزمین لیبی را بیابان و صحراهای بی آب و علف پوشانده است. مناطق نسبتاَ سرسبز لیبی در کناره‌های دریای مدیترانه قرار گرفته است. هیچ رودخانه دائمی در خاک لیبی وجود ندارد و تنها ۲ درصد خاک آن کاربرد کشاورزی دارد. بخش عمده‌ی مواد غذایی مورد نیاز مردم لیبی ازخارج وارد می‌شود.[۲] لیبی از دید تراکم جمعیت یکی از کم تراکم‌ترین کشورهای دنیاست. مساحت لیبی اندکی بزرگتر از ایران است، ولی جمعیت آن کمتر از یک دهم ایران است. ۹۰ درصد از جمیعت ۶.۵ میلیون نفری این کشور کشور در باریکه‌ای از کناره‌های مدیترانه‌ای این کشور می‌زیند و دیگر از مناطق آن تقریباَ تهی از باشنده است و تنها قبیله‌های بیابانگرد (بدوی) در آن روزگار می‌گذرانند.[۳]
 
لیبی سنتاً به سه منطقه اصلی به نام‌های «اقلیم طرابلس»، «فزّان» و «بَرقه» بخش می‌شود که این سه منطقه در زبان‌های غربی به ترتیب Tripolitania و Fezzan و Cyrenaica نامیده می‌شوند.
 
کشور لیبی یکی از ۱۰ کشور اصلی صادرکننده نفت در جهان است و تولید ناخالص ملی سرانه آن جزو بالاترین‌ها در آفریقا است.[۴]
 
لیبی به صورت «پادشاهی لیبی» در سال ۱۹۵۱ به استقلال رسید و از ۱۹۶۹ به این‌سو توسط معمر قذافی که با انجام یک کودتای نظامی بر سر کار آمد رهبری شده‌است.
 
در ماه فوریه ۲۰۱۱ اعتراضات گسترده‌ای در لیبی علیه حکومت معمر قذافی آغاز شد که باعث شد به مرور بخش‌های مختلفی از این کشور از کنترل نیروهای حکومت خارج شود.

پایتخت
و بزرگترین شهر

طرابلس
شرقی′۴۰°۱ شمالی′۲۰°۲ / ۱٫۶۶۷ غرب ۲٫۳۳۳ جنوب / -۱٫۶۶۷;-۲٫۳۳۳

زبان رسمی

عربی

حکومت

جماهیری

نام حاکمان
رهبر انقلاب
دبیرکل کمیته‌های مردمی

معمر قذافی از سال ۱۹۶۹
بغدادی محمودی از سال ۲۰۰۶

موارد منجر به تشکیل
از استعمار ایتالیا
از نظارت فرانسه و بریتانیا

۱۰ فوریه ۱۹۴۷
۲۴ دسامبر ۱۹۵۱

مساحت

-

مساحت

۱٬۷۵۹٬۵۴۱کیلومتر مربع (۷۴ام)

-

آب‌ها (%)

۰٫۱

جمعیت

-

سرشماری

۶٬۴۲۰٬۰۰۰
(
۱۰۵ام)

-

تراکم جمعیت

۳.۶/km۲ (۲۱۸ام)

واحد پول

فرانک (€)۱ (XOF)

منطقه زمانی

GMT (ساعت جهانی+۲)

پیش‌شماره تلفنی

+۲۱۸

 
 
تاریخ
 
بخش خاوری لیبی (سیرنایکا) در نیمه نخست سده یکم پیش از میلاد زیر فرمانروایی یونانی‌ها درآمد. باختر لیبی یا بخش طرابس تا ۲۰۰ سال پیش از زایش مسیح بخشی از کشور کارتاژها بود. در سده یکم میلادی هر دو بخش لیبی زیر فرمانروایی امپراتوری روم قرار گرفتند و پس از آن نیز امپراتوری بیزانس (روم شرقی) بر آن‌ها حاکم شد. از نیمه دوم سده هفتم میلادی، کشورگشایی عرب‌ها به لیبی هم رسید و پای اسلام به این کشور هم کشیده شد. دوران حکومت چندین خلافت عربی بر لیبی سرانجام در قرن شانزدهم و با چیرگی عثمانی بر این کشور پایان یافت.[۵]
 
تاریخ معاصر لیبی بیشتر از جهت جنگ مردم لیبی با اشغالگران ایتالیایی اهمیّت دارد.
 
در سال‌های ۱۹۱۱ و ۱۹۱۲ ایتالیا سیرنایکا و طرابلس را از چنگ امپراتوری عثمانی به درآورد و در سال ۱۹۳۴ از این دو بخش مستعمره لیبی ساخته شد. در جریان جنگ جهانی دوم، لیبی یکی از میدان‌های اصلی نبرد متفقین از یک سو و ایتالیا و آلمان از سوی دیگر بود. در سال ۱۹۴۷ ایتالیا از فرمانروایی بر لیبی دست کشید و چهار سال بعد با برپایی حکومت پادشاهی سلطان ادریس استقلال آن اعلام شد.[۶] در سال ۱۹۶۹ شماری از افسران ارتش لیبی به فرماندهی معمر قذافی که در آن زمان ۲۷ سال داشت، پادشاهی ادریس را برانداختند و سپس "جماهیر مردمی سوسیالیستی" در لیبی برپا ساختند.[۷] حکومت قذافی صنایع این کشور را دولتی کرد و در عرصه سیاست خارجی رویکردی ضدغربی و در عین حال دائماَ متغیر در پیش گرفت. این تغییر و چرخش‌ها مناسبات لیبی را حتی با شماری از کشورهای عربی نیز تنش‌آلود کرد.[۸]
 
پرچم کنونی لیبی تنها پرچم در جهان است که تنها یک رنگ دارد و هیچ آرم و نشانی در میان آن دیده نمی‌شود.
 
طرابلس پایتخت کشور لیبی است. طرابلس را که در شمال غربی لیبی بر کرانه دریای مدیترانه واقع شده در سده هفتم پیش از میلاد فینیقی‌ها ساخته‌اند. نام طرابلس گونه عربی‌شده واژه یونانی تریپولیس به معنی «سه‌شهر» است.
اعتراضات
 مجموعه‌ای از راهپیمایی‌های خیابانی، اعتراضات و نافرمانی‌های مدنی بر علیه حکومت لیبی و رهبر آن، معمر قذافی است که از ۱۳ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، در کشور لیبی آغاز شد‌ و از روز ۱۷ فوریه ۲۰۱۱ میلادی، به شکلی گسترده‌تر درآمد و با برخوردهای خونین و خشونت‌آمیز حاکمیت با مردم معترض روبرو شد.
 
مساحت
 مساحت لیبی حدود ۱۸۰ ۷۵۹ ۱ کیلومتر مربّع می‌باشد.
 
سیاست
 فرودگاه بین‌المللی تریپولی، اصلی‌ترین فرودگاه لیبی محسوب می‌شود
نوع حکومت لیبی جماهیری عربی سوسیالیستی مردمی عظیم است. حاکم غاصب اصلی این کشور معمر قذافی است که هیچ مقام رسمی ندارد و معمولاً برادر رهبر و پیشوای انقلاب نامیده می‌شود. او از طریق کودتای نظامی و برکناری رژیم سلطنتی بر سر کار آمده‌است. در لیبی حکومت به دو بخش تقسیم می‌شود: یکی بخش انقلابی که از سال ۱۹۶۹ بر سر کار آمده‌است. معمر قذافی، رهبر تاریخی انقلاب در این کشور است. او با رای مردم انتخاب نشده است. بخش دوم حکومت شامل بخش جماهیری (جمع جمهوری) که از کمیته‌های مردمی تشکیل می‌شود.
تقسیمات کشوری سابق
 کشور لیبی به ۳۲ استان (در عربی: شعبیة) و ۴ ناحیه اداری بخش شده‌است. هر استان نیز از چندین بخش (در عربی: مؤتمرات شعبیة) تشکیل شده‌است.

استان‌های لیبی بدین شرح اند:

۰۱ اجدابیا

 ۰۲ بطنان

 ۰۳ حزام الاخضر

 ۰۴ جبل‌الاخضر

 ۰۵ جفره

 ۰۶ جفاره

 ۰۷ کفره

 ۰۸ مرج

 ۰۹ مرقب

 ۱۰ النقاط الخمس

 ۱۱ قبه

 ۱۲ واحات

 ۱۳ زاویه

 ۱۴ بنغازی

 ۱۵ بنی ولید

 ۱۶ درنه

 ۱۷ غات

 ۱۸ غدامس

 ۱۹ غریان

 ۲۰ مرزق

 ۲۱ مزده

 ۲۲ مصراته

 ۲۳ نالوت

 ۲۴ تاجوراء و نواحی چهارگانه

 ۲۵ ترهونه و مسلاته

 ۲۶ طرابلس

 ۲۷ سبها

 ۲۸ سرت

 ۲۹ صبراته و صرمان

 ۳۰ وادی الحیاه

 ۳۱ وادی الشاطی

 ۳۲ یفرن

 

تقسیمات کشوری جدید

 استان‌های لیبی از سال ۲۰۰۷

 

۰۱ بطنان

 ۰۲ درنه

 ۰۳ جبل‌الاخضر

 ۰۴ مرج

 ۰۵ بنغازی

 ۰۶ واحات

 ۰۷ کفره

 ۰۸ سرت

۰۹ مصراته

 ۱۰ مرقب

 ۱۱ طرابلس

 ۱۲ جفره

 ۱۳ زاویه

 ۱۴ النقاط الخمس

 ۱۶ نالوت

  ۱۷ جفاره

 ۱۸ وادی الشاطی

۱۹ سبها

۲۰ وادی الحیاه

۲۱ غات

 ۲۲ مرزق

 


 فهرست شهرهای لیبی
طرابلس
 بنغازی
 البیضاء
 مصراته
 الزاویه
 درنه
 زلیتن
 زواره
 سبها
 سیرت (سرت)
 طبرق
 غات
 غریان
 کفره
 مسلاته

اقتصاد
 تولید ناخالص داخلی این کشور ۷۸٫۷۹ میلیارد دلار است و یک میلیون و ۸۲ هزار نفر نیروی کار آن را تشکیل می‌دهند.
 نرخ بیکاری در لیبی ۳۰ درصد است و ۷٫۴ درصد از مردم آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند. در سال ۲۰۰۷ میلادی نرخ تورم در این کشور ۳٫۳ درصد برآورد شد.
 محصولات صادراتی این کشور شامل نفت خام، محصولات فراوری شده پتروشیمی، گاز طبیعی و مواد شیمیایی است که به کشورهای ایتالیا (۳۶٫۷ درصد)، آلمان (۱۴٫۳ درصد)، اسپانیا (۸٫۷ درصد)، آمریکا (۶٫۱ درصد)، فرانسه (۵٫۶ درصد) و ترکیه (۵٫۳ درصد) صادر می‌شود.
 محصولات وارداتی لیبی شامل ماشین‌آلات، کالاهای مصرفی، و تجهیزات حمل و نقل است که از کشورهای ایتالیا (۱۸٫۹ درصد)، آلمان (۷٫۹ درصد)، چین (۷٫۵ درصد)، تونس (۶٫۳ درصد)، فرانسه (۵٫۸ درصد)، ترکیه (۵٫۲ درصد)، آمریکا (۴٫۷ درصد)، کره جنوبی (۴٫۳ درصد) و انگلیس (۴ درصد) وارد می‌شود.
 واحد پول: دینار لیبی= ۱۰۰۰ درهم، یک دینار لیبی= ۷۳۵۰ ریال

 مردم
 جمعیت این کشور ۶٬۱۷۳٬۵۷۹ نفر با میانگین سنی ۲۳٫۶ سال است. امید به زندگی برای زنان در لیبی ۷۹٫۴۴ سال و برای مردان ۷۴٫۸۱ سال است.
 نژاد : عرب (۸۷٪) بربر(۷٪) بقیه (۹/۳٪)
 سی درصد جمعیت لیبی زیر ۱۵ سال و دو سوم آن زیر سی سال دارند. ۹۷ درصد مردم لیبی مسلمان سنی هستند و نزدیک به ۱۲۰ قبیله در این کشور وجود دارد. در چند سال گذشته گرایش‌های آشکاری از اسلام‌گرایی سنتی در لیبی دیده شده است.[۹]
 بر اساس آمارهای سال ۲۰۰۱ میلادی حدود ۱٫۳ درصد از مردم این کشور به بیماری ایدز مبتلا هستند.
 ۹۷ درصد از مردم این کشور از نژاد بربر و عرب هستند و مذهب ۹۷ درصد از لیبیایی‌ها سنی است. زبان‌های رایج در این کشور شامل عربی، انگلیسی و ایتالیایی است.

زبان و فرهنگ
زبان رسمی لیبی عربی است، ولی بربری هم در میان اقلیتی از مردم این کشور رواج دارد.[۱۰]
 
ارتباطات در لیبی
در این کشور ۴۸۳ هزار خط تلفن ثابت و سه میلیون و ۹۲۸ هزار خط تلفن همراه وجود دارد.
در لیبی ۲۴ میزبان اینترنتی و ۲۳۲ هزار کاربر اینترنت وجود دارد.
 
مذهب
 دین : اسلام مذهب : ۹۷ درصد مردم بر مذهب سنی هستند.

************************

1.↑ U.N. Demographic Yearbook, (2003), "Demographic Yearbook (3) Pop., Rate of Pop. Increase, Surface Area & Density", United Nations Statistics Division. Retrieved July 15, 2006.
 2.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 3.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 4.↑ Annual Statistical Bulletin, (2004), "World proven crude oil reserves by country, 1980–2004", O.P.E.C.. Retrieved July 20, 2006.
 5.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 6.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 7.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 8.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 9.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی
 10.↑ لیبی، کشوری تقریباَ استثنایی در آفریقا، دویچه‌وله فارسی

 




واژه کلیدی :لیبی و واژه کلیدی :آفریقا و واژه کلیدی :جهان اسلام