بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٤:۳٧ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۳ شهریور ۱۳۸۸

روزنامه جمهوری اسلامی              ١۵/٠۵/٨٨

نویسنده: حسن خیاطی


آنچه این روزها دولت کمونیستی چین بر سر مسلمانان ساکن در ایالت ترکستان شرقی که چینی ها براساس سیاستهای اسلام زدایانه نام آن را به « سین کیانگ » تغییر داده اند می آورد موضوع اصلی بحثهای سیاسی رایج در میان ملتهای مسلمان و حتی دولتهای منطقه و جهان است .
در مورد تلفات ناشی از سرکوب اعتراضات مردمی در شهر « ارومچی » مرکز ایالت ترکستان شرقی دو نوع آمار منتشر شده است . یک آمار آماری است که دولت پکن به عنوان آمارهای رسمی منتشر کرده و براساس آن در جریان رویدادهای 14 تیر ماه شهر ارومچی 184 نفر کشته و800 نفر زخمی شده اند . دولت پکن مدعی است 137 نفر از کشته شدگان از قومیت چینی تبار « هان » (که مورد حمایت رسمی دولت چین می باشند) 46 نفر از مسلمانان اویغور (ساکنین اصلی ترکستان شرقی ) و یک نفر نیز از قومیت « هوی » هستند .
اما آمار دومی که منتشر شده است آماری است که مسلمانان اویغور ساکن در شهر ارومچی و همچنین « ربیعه قدیر » رهبر تبعیدی مسلمانان در گفتگو با شبکه های مختلف خبری اعلام نموده اند. براساس این آمار در حمله نیروهای نظامی و امنیتی دولت چین به تظاهرات مسالمت آمیز مسلمانان شهر ارومچی نزدیک به 1000 نفر کشته و صدها تن دیگر مجروح شدند . به گفته ربیعه قدیر تنها 400 تن از مسلمانان اویغور در حمله اولیه و یورش وحشیانه چینی تباران « هان » به تظاهرات اعتراض آمیز آنها کشته شدند. این یورش پیش از مداخله نیروهای امنیتی دولت چین صورت گرفت و پس از وارد شدن نیروهای نظامی چینی به ماجرا و در حمایت از چینی تباران « هان » نزدیک به 600 نفر دیگر از مسلمانان کشته شدند . این در حالی بود که تعداد زیادی از مسلمانان تظاهر کننده نیز مجروح و تعداد بیشتری از آنان توسط پلیس و نیروهای امنیتی دولت چین بازداشت شدند . به گفته « ربیعه قدیر » نزدیک به 10 هزار نفر از مسلمانان اویغور ساکن شهر ارومچی یک شبه ناپدید شدند!
دولت چین پس از این کشتارها و بازداشتهای وسیع تلاش گسترده ای به خرج داد تا از درز کردن اخبار این برخوردها به خارج از ایالت سین کیانگ و همچنین خارج از مرزهای چین جلوگیری نماید اما موفق به این کار نشد و پس از آنکه اخبار این ماجرا انعکاس زیادی در رسانه های خبری جهان پیدا کرد با توسل به توجیه و فراکنی تلاش نمود با پنهان کاری در ریشه ها و علل اعتراضات مسلمانان اویغور علت درگیریها را به یک نزاع دسته جمعی در یک کارخانه اسباب بازی سازی در شهر شائوگوان در استان گوانگ دونگ نسبت دهد که براثر آن 2 نفر از مسلمانان اویغور کشته شده بودند و قاتلین آنها از چینی تباران « هان » بودند .
دولت چین با این ادعا که دلیل اعتراضات مسلمانان سین کیانگ ناشی از تعصبات قومی و تحریک سازمانهای به اصطلاح جدایی طلب برای ایجاد اغتشاش و حرکتهای غیر قانونی بوده است تلاش نمود حملات چینی تباران « هان » به مسلمانان معترض را توجیه و آن را اقدامی برای حفظ یکپارچگی کشور جلوه دهد. همزمان با این تلاشها محدودیتهای شدیدی نسبت به مسلمانان سین کیانگ توسط نیروهای دولتی چین اعمال شد بطوریکه در این ایالت تلفنها قطع سایتهای اینترنتی فیلتر پیامک ها بسته عبور و مرور به شدت محدود روزنامه ها تعطیل و از انتشار اخبار درگیریها به شدت جلوگیری شد تا دولت چین بتواند با توسل به این کارها جهت سرکوب کردن قیام مسلمانان اویغور سین کیانگ اوضاع را به نفع خود کنترل کند.
در کنار این کارها دولت چین همزمان سیاست اتهام زنی و تخریب چهره مسلمانان اویغور را در دستور کار خود قرار داد تا به این وسیله اذهان عمومی را از قیام ریشه دار مسلمانان اویغور و سابقه تاریخی این قیام ها منحرف و این اعتراضات را در حد اغتشاش و آشوب که هدف از آن زد و خوردهای قومی آتش زدن و دزدی اموال بوده تنزل دهد و در نهایت نیز با متهم کردن معترضین به از بین بردن یکپارچگی کشور ثبات اجتماعی و همبستگی قومی اعتراضات مسلمانان را فعالیتهای تروریستی و دستگیر شدگان معترض و همچنین کشته شدگان را تروریست نامید!
اما واقعیت چیزی دیگری است و صورت مساله آنطور نیست که دولت چین قصد نشان دادن آن را دارد. واقعیت این است که توجیهات دولت چین تلاشی برای سرپوش گذاشتن بر ظلم ها و محدودیتهای گسترده و تاریخی است که چینی ها طی سالیان دراز بخصوص در دهه های اخیر بر مسلمانان این منطقه روا داشته اند و این اعتراضها فوران خشم فرو برده ای است که از پس تحمل سالها درد و رنج ناشی از ستم خروشیدن آغاز کرده است . برای روشن شدن ماجرا لازم است اشاره ای به تاریخ منطقه داشته باشیم .
منطقه خود مختار اویغورها یا ایالت سین کیانگ (ترکستان شرقی ) مساحتی تقریبا " معادل سرزمین ایران دارد و در شمال غربی کشور چین واقع است . این ایالت بزرگترین منطقه چین محسوب می شود. ساکنان اصلی این منطقه عموما به زبان اویغوری تکلم می کنند و پیرو دین اسلام هستند. این منطقه منتهی الیه حوزه فرهنگی ایرانی در شرق محسوب می شود و در طول تاریخ از نظر سیاسی دستخوش تحولات و دگرگونیهای گوناگونی بوده است .
در پاره ای از تاریخ حکومتهای مستقل منطقه ای داشته و حاکمیت مغولها تیموریان و چینی ها را در نوبتهای متوالی برخود دیده است . چینی ها داعیه مالکیت بر این سرزمین را داشته و آن را منتهی الیه مرزهای خود می نامند اما اویغورها در دوران مختلف آن را سرزمین مستقل به حساب آورده و هنوز هم بر استقلال آن تاکید دارند . (1 )
در حال حاضر جمعیت ساکن در این منطقه بالغ بر 20 میلیون نفر است که حدود 9 میلیون نفر از این جمعیت که معادل 45 درصد ساکنین منطقه است را مسلمانان اویغور 40 درصد را چینی تباران « هان » و 15 درصد بقیه را سایر نژادهای اقلیت تشکیل می دهند .
عبور جاده ابریشم از این منطقه موجب گردید نژادهای گوناگونی با فرهنگ های مختلف در آن ساکن شده و همزیستی مسالمت آمیزی داشته باشند. در این میان زبان و فرهنگ ایرانی به دلیل سابقه طولانی و توسعه خود حرف اول را در منطقه می زده است . در این زمینه آقای دکتر ضمیر سعد الله زاده محقق آکادمی علوم اجتماعی سین کیانگ که خود از نژاد تاجیک است می گوید : هنوز هم در منطقه ای بین یارکند و ختن گروهی از بازماندگان اقوام ایرانی ساکنند که از نظر فرهنگ و گویش زبانی بسیار به اقوام قدیمی شرق ایران شباهت دارند. شهرهای مهم « ارومچی » و « کاشغر » که در تاریخ آسیا و تاریخ اسلام شهرت زیادی دارند از شهرهای ایالت سین کیانگ هستند.
اسلام همزمان با حاکمیت سلسله سامانیان (678 ـ219 هـ . ق ) در منطقه سین کیانگ گسترش یافت و مردم اویغور زبان به آیین اسلام گرویدند.
در دوران سلطنت قراخان اولین حاکم مسلمان منطقه ترکستان شرقی مدارس دینی در سراسر منطقه گسترش یافت که تعداد آنان بالغ بر 2263 باب بوده است . در این مدارس علاوه بر تدریس علوم دینی آموزش زبان فارسی نیز از دروس اصلی محسوب می شده است و در همان ایام این منطقه به « بخارای دوم » مشهور بوده است .


در میانه قرنهای هفتم و هشتم هجری قمری و به دنبال لشکرکشی های چنگیز اوضاع سیاست منطقه ترکستان شرقی متشنج و ناآرام و تداوم ستیز بین نسلهای بعدی وی برای کسب قدرت حیات فرهنگی منطقه دچار بحران شد اما پایداری مسلمانان در نهایت موجب تثبیت اوضاع سیاسی فرهنگی و اجتماعی منطقه گردید. از آن تاریخ به این سو اویغورها همواره از نوعی استقلال و خودمختاری برخوردار بوده اند. منطقه ترکستان شرقی (سین کیانگ ) که با کشورهای مغولستان روسیه قزاقستان تاجیکستان قرقیزستان افغانستان پاکستان و هند دارای مرز مشترک است به علت داشتن منابع غنی زیرزمینی و بخش عمده منابع نفت و گاز همواره مورد توجه دولت مرکزی چینی بوده ; بخصوص آنکه این منطقه بطور روزافزونی جایگاه خود را به عنوان محور اقتصادی به دست آورده است .
اویغورهای ایالت ترکستان شرقی تا پیش از تاسیس چین کمونیست در پی انقلاب سال 1328 از استقلال برخوردار بوده اند اما این ایالت در سال 1328 به بخشی از خاک چین تبدیل شد و نام آن از ترکستان شرقی به ایالت سین کیانگ تغییر یافت . پس از آن تبعیضها علیه ساکنان مسلمان و به نفع ساکنان چینی تبار آغاز گردید که این تبعیضها منشا اعتراضات مسلمانان اویغور علیه حکومت مرکزی چین و قومیت « هان » که مورد حمایت این حکومت هستند به شمار می رود.
اویغورها که اغلب شهرنشین هستند و به بازرگانی و پیشه وری مشغولند و پیش از تسلط چین بر این منطقه دولت مستقل خود را داشتند تاکنون بارها برای استقلال مجدد از چین تلاش کرده اند که نتیجه این تلاشها قربانیان زیادی بوده است که جان خود را در راه کسب استقلال از دست داده اند.
مبارزات منفی مسلمانان ایالت « سین کیانگ » در برابر کمونیستها و نافرمانی آنها در برابر قوانین و مقررات ضد اسلامی بخشی از فعالیتهای « نهضت ترکستان شرقی » را تشکیل می دهد که در این ایالت شکل گرفته است .
در طرف مقابل دولت چین همواره استقلال طلبان مسلمان اویغور را تروریست می نامد و به این بهانه هر روز فشار خود بر این جمعیت را افزایش می دهد . این افزایش فشار از شهریور ماه سال 1380 و پس از ماجرای حملات تروریستی به برجهای دو قلوی نیویورک که بهانه ای برای سواستفاده استکبار غرب از واژه « تروریسم » گردید و در پی آن کشورهای اسلامی افغانستان و عراق به اشغال دولتهای غربی درآمدند روند رو به گسترشی یافت و دولت چین نیز به تبعیت از غربیها تلاش نمود با این بهانه فشار خود بر مسلمانان سین کیانگ را بیشتر نماید.
در این زمینه از 938 مدرسه دینی که در سال 1368 در سین کیانگ فعال بودند آخرین مدرسه آن در سال 1375 توسط دولت چین تعطیل گردید . در سال 1384 تعداد 37 تن از دانش آموزان مسلمان به جرم آموختن احکام اسلامی بازداشت شدند و دانشجویان مسلمان به جرم انجام اعمال دینی از دانشگاهها اخراج گردیدند . شاغلینی که نماز می خوانند از کار اخراج و ائمه جماعت 23000 مسجد در این منطقه مجبورند نام و تعداد نمازگزاران مساجد را به مقامات دولتی گزارش دهند.
اویغورها برای اینکه بتوانند در ادارات دولتی کار کنند باید زبان مادری خود را فراموش کنند. آنها برای اجرای مراسم و مناسک مذهبی با محدودیتهای شدیدی مواجه هستند. در حالیکه استخراج منابع نفتی در منطقه سین کیانگ هر روز افزایش می یابد مردم مسلمان این منطقه هیچ بهره ای از آن نبرده اند بطوریکه افراد محلی این منطقه حتی با وجود داشتن تحصیلات دانشگاهی مرتبط در هنگام مراجعه برای یافتن شغل به شرکتهای نفتی منطقه به دلیل جو منفی موجود علیه مسلمانان در هیچ شرکتی قادر به استخدام نیستند و به ناچار روی به شغل های کاذب می برند.
براساس تحلیل کارشناسان محلی در ایالت سین کیانگ سیاست دولت مرکزی چین بر این قرار گرفته که با تغییر ترکیب جمعیتی این منطقه همزمان با رویکردهای سرکوبگرانه از اقتدار ساکنان مسلمان آن بکاهد تا به این وسیله ایده های استقلال طلبی را برای همیشه ریشه کن کند.
این در حالیست که همان تحلیلگران معتقدند اگرچه تفاوتها و تبعیض هایی میان دو قوم « اویغور » و « هان » در این منطقه وجود دارد و دولت چین نیز با گسیل دادن مهاجران « هانی » در صدد تغییر ترکیب جمعیتی به نفع « هان » ها می باشد اما این اختلافات آن چنان عمیق نیستند که بتوانند مبنایی برای اغتشاشات باشند بلکه ریشه ناآرامیهای مکرر در سین کیانگ در نیات دولتمردان چینی نهفته است که قصد ریشه کن کردن مسلمانان و قوم اویغور در سین کیانگ را دارند.
این موضوع نشان می دهد که متاسفانه دولت چین نیز به تبعیت از دول استعماری غرب که در اقدامی مشترک جنگ همه جانبه ای را علیه مسلمانان آغاز کرده اند قدم در مسیری گذاشته است که غربیها پیش از این آن را تجربه کرده و اتفاقا شکست نیز خورده اند. دولتمردان چینی باید بدانند که قیام ریشه دار مسلمانان اویغور در سین کیانگ حتی اگر در این مرحله نیز سرکوب شود همچون آتشی زیر خاکستر گرمای خود را حفظ خواهد کرد و در اولین فرصت بار دیگر شعله ور خواهد شد. دولت چین با برخورد خشن و سرکوبگرانه و به خاک و خون کشیدن مسلمانان سین کیانگ فقط به عمیق تر شدن زخم کهنه ای که سالهای طولانی و پرالتهابی را پشت سر گذاشته کمک می کند و هیچ مشکلی از مشکلات خود را حل نخواهد کرد.
اما در این میانه سخنی با دولتمردان جمهوری اسلامی ایران نیز ضروری به نظر می رسد. همانگونه که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دفاع از حقوق همه مسلمانان جهان را یکی از ارکان سیاست خارجی ایران معرفی کرده است انتظار می رفت دولت در برابر کشتار مسلمانان اویغور در سین کیانگ موضعی فعال و در شان دولت جمهوری اسلامی ایران داشته باشد. متاسفانه نه تنها اینگونه نشد بلکه وزیر امور خارجه کشورمان در سخنانی که پیش از خطبه های نمازجمعه مورخ 88 5 10 بیان کرد در عین حالی که تلاش می کرد بطور انفعالی خود را مخالف اقدامات دولت چین علیه مسلمانان اویغور نشان دهد تاکید نمود : « عده ای خواستار به هم زدن وحدت ملی چین هستند که نباید این مساله برتافته شود. » اینگونه موضع گیریهای دو پهلو شایسته مقامات جمهوری اسلامی ایران که داعیه دفاع از حقوق مسلمانان جهان را دارد نیست و مصلحت اندیشی های سیاسی نباید مانع از موضع گیری شفاف در قبال جنایتها علیه مسلمانان شود.
پاورقی :
1 ـ جایگاه تاریخی زبان و ادب فارسی در سین کیانگ علی محمد سابقی تابناک




واژه کلیدی :جهان اسلام و واژه کلیدی :چین