بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۱٢:۳٤ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٢ شهریور ۱۳۸۸

نویسنده: جرومی استارکی     مترجم: میرحامد حسین میری

روزنامه اطلاعات                ٢٧/٠۵/٨٨          منبع: روزنامه ایندیپندنت


رئیس جمهوری افغانستان برای پیشگیری از وقوع جنگ داخلی پس از انتخابات در افغانستان با رقیب قدر خود وارد معامله پنهانی شده است در حالیکه چند روز بیشتر به برگزاری دومین انتخابات ریاست جمهوری افغانستان باقی نمانده است، حامد کرزی، رئیس جمهوری کنونی افغانستان در تلاش است تا در معامله پنهانی یکی از رقبای خود، مبارزات انتخاباتی را به سوی یک پیروزی حساس و سرنوشت‌ساز برای جلوگیری از هرج و مرج و جنگ داخلی دیگری در افغانستان، رهبری و هدایت کند.

دومین انتخابات و رأی‌گیری آزاد ریاست جمهوری در افغانستان در معرض تهدید شدید واگرایی ناشی از رویکرد نژادی، گروهی و منطقه‌گرایی قرار گرفته است. این وضع در واقع آمریکا و انگلیس را که برای ثبات افغانستان تلاش می‌کنند، علاوه بر فشارهای گروه شورشی طالبان در یک چالش جدید قرار داده است. با توجه به اینکه کرزی و رقیب اصلی او «عبدالله عبدالله» متعلق به گروه‌های نژادی و قومی مختلف هستند و همچنین مناطق جغرافیایی زندگی آنان نیز متفاوت است، چنانچه برنده انتخابات 29 امردادماه در مرحله اول مشخص شود، نگرانی اصلی در افغانستان این است که احتمالاً این کشور را بار دیگر موج خشونت‌ فرا بگیرد و خاطره تلخ جنگهای داخلی دهه 90 میلادی تکرار شود. یک تحلیل‌گر افغان می‌گوید در شرایطی که افغانستان مملو از تسلیحات گوناگون و متنوع است و هر فرد دستکم یک قبضه کلاشینکف دارد، چه کسی قادر خواهد بود که همه را راضی نگه دارد و زمینه‌های درگیری را از بین ببرد؟ این در حالیست که ستاد انتخاباتی «عبدالله عبدالله» از هم‌اکنون تهدید کرده است که در صورت پیروزی کرزی در انتخابات افغانستان با تقلب و دست‌کاری در آرا، دوباره این کشور دچار بحران مشروعیت خواهد شد و آنگاه سلاح و مهمات جنگی است که تعیین‌کننده خواهد بود! طرفداران عبدالله عبدالله که عمدتاً از قوم تاجیک هستند از هم‌اکنون خود را برای اعتراض به نتایج انتخابات آتی افغانستان، آن هم با کلاشینکف! آماده کرده‌اند.

کرزی که متعلق به قوم پشتون افغانستان است، همچنان محبوبیت نسبی خود را بین مردم افغانستان حفظ کرده است. یکی از نگرانی‌های طرفداران کرزی نامزدی «اشرف غنی احمدزی» است که احتمال می‌دهند آرای کرزی را بشکند، چرا که وی نیز از قوم پشتون است و امکان دارد به این ترتیب، آرای مردم پشتون افغانستان بین آنان تقسیم شود. چنانچه کرزی بتواند 51 درصد آرای قوم پشتون را احراز کند، باز هم پیروزی وی در انتخابات با چالش مواجه خواهد شد و در آن صورت شانس رقیب تاجیک، یعنی عبدالله عبدالله برای پیروزی بالا خواهد رفت. اخیراً این سؤال برای حامد کرزی رئیس جمهوری افغانستان پیش آمده است که چه روشی را در مدت اندک باقی مانده به انتخابات به کار برد تا بتواند اشرف غنی را برای جلوگیری از تشتت آرای اقوام مختلف پشتون متقاعد کند و به این صورت، رقیب غیرپشتون خود یعنی عبدالله عبدالله کاندیدای اقوام تاجیک را از دور رقابت‌های انتخاباتی کنار بگذارد. براساس اظهارات مقامات رسمی دولت افغانستان، کرزی به اشرف غنی احمدزی، پیشنهاد داده است که اگر طرح یک کاسه شدن آرای اقوام پشتون را بپذیرد، در دولت آینده یک مسئولیت مهم اجرایی به وی تفویض خواهد کرد. مسئولیت اجرایی که کرزی آنرا به احمدزی وعده داده است در واقع مشابه مقام نخست‌وزیری است که در قانون اساسی افغانستان تعریف نشده است، اما اخیراً مقامات آمریکا در مورد چنین نقشی در دولت آینده افغانستان حرفهایی را به میان آورده بودند و حتی قبل از انتخابات زمزمه‌هایی مبنی بر اینکه «زلمی خلیل‌زاد» نماینده سابق آمریکا در سازمان ملل، برای این سمت در نظر گرفته شده است. اگر اشرف غنی احمدزی با پیشنهاد کرزی موافقت کند، پیروزی کرزی در انتخابات ریاست جمهوری افغانستان محقق خواهد شد و در آن صورت حامد کرزی، رئیس جمهوری آینده و اشرف غنی احمدزی رئیس اجرایی (نخست‌وزیر) افغانستان خواهند شد. یک تحلیلگر مسائل سیاسی که ارتباطی نزدیک با مقامات آمریکا دارد و در این مورد گفت: که «ریچارد هالبروک» نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان و پاکستان و «چارلز ایکنبری» سفیر آمریکا در کابل، اواخر ماه گذشته به این نتیجه رسیده بودند که در رابطه با پیشنهاد کرزی، باید با اشرف غنی گفتگو کنند.

هالبروک بارها علاقه‌مندی خود را به اشرف غنی ابراز داشته است و در صورت پیروزی احتمالی کرزی، وی یکی از قطب‌های تأثیرگذار بر امور اجرایی دولت آینده افغانستان خواهد بود. ایده ایجاد پست ریاست اجرایی در دولت افغانستان، اولین بار از سوی کاخ سفید به منظور سروسامان دادن به وظایف و مسئولیت‌های مقامات دولت در راستای کاربردی و مهارتی کردن فعالیت‌های دولت تکنوکرات و فن‌سالار افغانستان مطرح شد.

دلیل اینکه اشرف غنی احمدزی برای این سمت مهم از سوی آمریکا در نظر گرفته شده، ویژگی‌های فردی و تجربیات کاری اوست.

وی در گذشته سمت استادی دانشگاه داشته و همچنین وزیر اقتصاد و دارایی دولت قبلی کرزی بوده است. از همه مهمتر دو سال قبل وی نامزدی تصدی ریاست دو مقام مهم مالی و بین‌المللی، یعنی بانک جهانی و دبیرکل سازمان ملل متحد را نیز در پرونده افتخارات خود دارد.

به رغم امتیازاتی که از لحاظ علمی و سیاسی برشمردیم، چیزی که بیشتر از همه در رابطه با اشرف غنی جالب است، حمایت مردم عوام افغانستان از اقوام و نژادهای مختلف این کشور، از رقبای اشرف غنی یعنی کرزی و عبدالله است که فاقد امتیازات‌های علمی و شهرت بین‌المللی اشرف غنی هستند.

منابع نزدیک به ریاست جمهوری ضمن تایید خبر پیشنهاد کرزی به اشرف غنی گفتند: «قیوم کرزی» برادر رئیس جمهوری، نخستین رایزنی‌ها را در این رابطه به انجام رساند. وی برای اشرف غنی استدلال کرده بود که برنده انتخابات نخواهد شد، اما اگر برنده هم شود، حفظ قدرت برای او دشوار است. برای کرزی پیروزی در انتخابات تا حدودی منطقی به نظر می‌رسد. کرزی نمی‌خواهد که آرای قوم پشتون تقسیم شود چنانچه این وضع تحقق یابد، انتخابات ریاست جمهوری افغانستان به دور دوم کشیده می‌شود و در آن صورت او بازنده خواهد بود. یک مقام مسئول سفارت آمریکا در کابل، انجام هرگونه معاملات پنهانی و پشت‌پرده را در این زمینه رد کرد و آن را کذب محض خواند. اگرچه برخی دیپلمات‌های خارجی از عواقب نتیجه‌ انتخابات مأیوس به نظر می‌رسند، اما جوامع بین‌المللی اصرار دارند که از وقوع خون‌ریزی و آغاز جنگ مجدد داخلی در افغانستان پس از اعلام نتایج انتخابات ریاست جمهوری، جداً جلوگیری به عمل آید. در همین حال ستاد انتخاباتی اشرف غنی احمدزی در واکنش به اخبار «تبانی پنهانی» با کرزی اعلام کرد که رقابت انتخاباتی اشرف غنی طبق معمول جریان دارد و اشرف غنی تصمیم ندارد که از دور رقابت انتخابات کنار برود. آنان تاکید کردند که پیشنهاد کرزی یک واقعیت را به اثبات می‌رساند و آن قدرت تمام عیار اشرف غنی در رقابت انتخابات ریاست جمهوری افغانستان است. به گفته یک تحلیلگر مسائل افغانستان، کرزی با حمایت همه جانبه نظامیان خارجی به رهبری آمریکا پس از سقوط رژیم طالبان در سال 2001 به قدرت رسید. از آن زمان تاکنون وی همواره مورد انتقاد و سرزنش مردم قرار داشته که چرا نتوانسته است مسئولیت اداره امور مملکت را به درستی به دوش بکشد. کرزی در خارج از کابل، پایتخت افغانستان، تسلط لازم را ندارد، در مسیر توسعه افغانستان گامی بر نداشته و فساد اداری از مرکز به ادارات محلی نیز سرایت کرده است، اما مردم افغانستان کرزی را به خاطر تنها هنرش مورد تحسین قرار می‌دهند. او توانسته است دوستان و دشمنان دیروز را به یک نسبت در دولت هشت ساله خود، دور یک میز بنشاند! کرزی همیشه به‌طرز عجیبی با نیروهای ائتلاف شمال، هزاره‌ها و جنگ‌سالاران افغان بازی کرده است. به‌نحوی که تاکنون هیچکس در افغانستان قادر به اجرای این تردستی سیاسی نبوده است. از دیگر مهارت‌های کرزی این است که همواره به خواص و مردم افغانستان وعده انجام کارهای صورت نگرفته را می‌سپارد و با این حال، سران قبایل و گروه‌های قومی و نژادی افغانستان را که به خون یکدیگر نیز تشنه‌اند، به راحتی در کنار خود جمع می‌کند.

در همین انتخابات پیش‌رو، کرزی وارد معامله با رهبران و سران قبایل، فرماندهان و سران با نفوذ محلی شده. به آنان وعده داده است که اگر آرای قبیله تحت فرمانشان به سود او در صندوق‌‌ها ریخته‌ شود، در دولت آتی سمت‌های قابل قبول به آنان تفویض خواهد شد. (توضیح اینکه در افغانستان به دلیل فقدان شناخت از نامزدها و آگاهی اندک مردم از برنامه آنان، برای هر نامزد، یک صندوق رای‌گیری با عکس بزرگ او می‌گذارند و مردم برگه‌های رأی را به صندوق فرد مورد علاقه خود می‌اندازند) بسیاری از مقامات رسمی بین‌المللی، اخبار موثقی دارند مبنی بر اینکه پست‌های 20 وزارتخانه کابینه آینده کرزی از ماه‌ها قبل معامله شده است! هیچکس نمی‌داند چه اتفاقی در افغانستان رخ خواهد داد.

هنوز مشخص نشده است که اشرف غنی وارد «تبانی پنهانی» با کرزی خواهد شد یا خیر، اما ناظران مسائل سیاسی و کارشناسان امور افغانستان معتقدند چنانچه این معامله صورت پذیرد، مسلماً حکومت متحد پشتونها در افغانستان شکل خواهد گرفت و از قبل مردم به این نتیجه رسیده‌اند که برنده این دوره انتخابات هرکه باشد، فرقی به حال مردم افغانستان نخواهد کرد، زیرا کاری در مسیر منافع عامه مردم افغانستان انجام نخواهد شد. در شرایط فعلی، گروه طالبان خشونت و نا‌آرامی را به حد نگران‌کننده‌ای رسانده است. طالبان تهدید کرده است که این انتخابات مشروعیت ندارد، بنابراین از مشارکت مردم جلوگیری خواهند کرد. هر روز خبرهای دلخراش حملات انتحاری، عملیات بمب‌گذاری و کشتار مردم غیرنظامی از گوشه و کنار افغانستان به جهان می‌رسد. تنها در هفته اول ماه اوت 15 تن از سربازان آمریکا در افغانستان جان خود را از دست دادند. با این حال نمی‌توان پیش‌بینی کرد که درفضای غبارآلود ومبهم معاملات سیاسی، نظامی و اجتماعی افغانستان، سرنوشت دومین انتخابات ریاست جمهوری این کشور به کجا منتهی خواهد شد!




واژه کلیدی :افغانستان