بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۳:۱٠ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۳ خرداد ۱۳۸۸

خبرگزاری فارس     03/03/88


به گزارش خبرگزاری فارس، با کاهش نفوذ آمریکا در منطقه آمریکای لاتین و در حالی که تنها یک هفته از ابراز نگرانی هیلاری کلینتون وزیر خارجه آمریکا از نفوذ ایران و چین در آمریکای لاتین می گذشت، برگزاری چندین نشست مشترک میان اتحادیه اروپا و کشورهای آمریکای لاتین، مقامات آمریکا را متوجه یک رقیب قدرتمند دیگر در منطقه آمریکای لاتین گرداند.

در هفته گذشته چهاردهمین نشست نمایندگان اتحادیه اروپا و گروه "ریو " در پراگ برگزار شد. در این نشست دو روزه، 25 نماینده از اتحادیه اروپا و نمایندگان آمریکای لاتین و حوزه کارائیب شرکت داشتند. به جز مساله کوبا، راهکارهای کاهش تبعات بحران مالی جهانی بر روابط بازرگانی اتحادیه اروپا با کشورهای آمریکای لاتین در این نشست بحث و بررسی شد. همزمان در بروکسل نیز نمایندگان اتحادیه اروپا با نمایندگان آمریکای لاتین یک نشست برگزار کردند که محور آن نشست نیز لغو تحریم های کوبا بود.

پیش از این، سران گروه ریو و اتحادیه اروپا در حاشیه نشست سران گروه بیست در لندن نیز با یکدیگر دیدار و درباره راهکارهای گسترش همکاری های بازرگانی برای مقابله با بحران مالی جهان تبادل نظر کردند.

اتحادیه اروپا در سالهای اخیر، با برگزاری نشست های متعددی با اتحادیه ها و بلوک های اقتصادی در آمریکای لاتین، تلاش کرده است تا بیش از پیش در این منطقه نفوذ کند. اما این نشستها به دلیل شرایط تحمیلی اروپا، همواره با شکست مواجه شده است.

اتحادیه اروپا از دهه 1960 همواره به دنبال برقراری پیوندهایی نزدیک و دو جانبه با منطقه آمریکای لاتین و حوزه کارائیب بوده است. روابط بین کشورهای این دو منطقه بویژه پس از پایان جنگ سرد، روند رو به رشدی را شاهد بوده است. با وجود روابط تاریخی بین اروپا و آمریکای لاتین، عواملی مانند پیشینه استعماری کشورهای اروپایی و فضای دو قطبی نظام بین المللی در دوران جنگ سرد بر روابط میان اروپا و کشورهای آمریکای لاتین در سال های اخیر سایه افکنده است.

همچنین سلطه سنگین واشنگتن بر منطقه آمریکای لاتین و وجود نظام های دیکتاتوری و اقتدارگرای دست راستی، همراه با بی ثباتی سیاسی و وقوع کودتاهای متعدد در این منطقه نیز از دیگر موانع شکل گیری روابط پایدار و منسجم بین این اروپا و منطقه آمریکای لاتین شده است.

در چهاردهمین نشست گروه ریو و اتحادیه اروپا، کشورهای اروپایی همصدا با کشورهای آمریکای لاتین خواستار لغو تحریم های آمریکا علیه کوبا شدند؛ مساله ای که ثابت می کند اروپایی ها به نقش مهم کوبا در آمریکای لاتین پی برده اند و دریافته اند که تنها با برقراری روابط دوستانه و عادلانه می توانند با کشورهای منطقه آمریکای لاتین روابط گسترده سیاسی و اقتصادی برقرار کنند. همچنین انتقاد کشورهای آمریکای لاتین از سیاست های حمایت گرایانه اروپا نشان می دهد که کشورهای آمریکای لاتین خواستار شراکت اقتصادی برابر با اروپا هستند.

امروزه این روابط، منعکس کننده اهمیت روز افزون و قابلیت رو به رشد منطقه آمریکای لاتین نزد اتحادیه اروپاست، به گونه ای که اتحادیه اروپا نخستین سرمایه گذار خارجی و دومین شریک مهم تجاری منطقه آمریکای لاتین محسوب می شود. به این ترتیب اروپا، همگام با روسیه و چین تلاش می کند بر نفوذ خود در منطقه آمریکای لاتین بیفزاید.

* اکنون این سئوال مطرح می شود که دلیل توجه قطبهای مهم اقتصادی و سیاسی جهان به منطقه ای که زمانی حیاط خلوت آمریکا بود، چیست؟

در پاسخ به این سئوال باید به برخی از زمینه های سیاسی و اقتصادی فعلی در آمریکای لاتین مراجعه کرد. در بعد اقتصادی می توان به جاذبه های سرمایه گذاری، بازار یک میلیاردی این منطقه و منابع غنی انرژی از نفت و گاز و اورانیوم اشاره کرد.

* جاذبه های سرمایه گذاری آمریکای لاتین:

بر اساس گزارش کنفرانس توسعه و تجارت ملل متحد(آنکتاد)، در مورد سرمایه گذاری های خارجی در سال 2008، با وجود بحران اقتصادی جهانی منطقه آمریکای لاتین 30 درصد رشد سرمایه گذاری خارجی داشته است. بر اساس این گزارش، رشد 36 درصدی جذب سرمایه گذاری در آمریکای لاتین حاکی از این است که کشورهای محدوده آمریکای لاتین و حوزه دریای کارائیب، سال گذشته، 126 میلیارد دلار سرمایه خارجی جذب کردند که عمدتا در بخش های معادن فلزی، صنایع استخراجی، تولیدات متکی بر منابع طبیعی و صنعت خودرو است.

* بازار بزرگ منطقه

آمریکای لاتین با 21 میلیون کیلومتر مربع وسعت و 560 میلیون نفر جمعیت در سال 2005 دارای 5/4 تریلیون دلار تولید ناخالص داخلی، 423 میلیارد دلار صادرات کالا و خدمات (رشد25 درصدی) و 368 میلیارد دلار واردات کالا و خدمات (رشد 19 درصدی) در جهان بوده است. با توجه به این مشخصات به نظر می‌رسد منطقه بسیار وسیع آمریکای لاتین با دارا بودن 30 کشور، برخورداری از منابع عظیم نفت و گاز و ظرفیت‌های بالای معدنی، صنعتی و کشاورزی فرصت بسیار خوبی برای کشورهای قدرتمند اقتصادی در جهت تولید ارزان و فروش بیشتر باشد.

* منابع غنی انرژی

آمریکای لاتین از منابع و ذخایر انرژی بسیار غنی برخوردار است. ونزوئلا بزرگترین دارنده نفت منطقه آمریکای لاتین است. منطقه حوضچه های نفتی "اورینکو "، بزرگ‌ترین ذخایر شناخته شده نفت جهان در یک نقطه را در بر دارد که حدود ١٫۲ تریلیون بشکه نفت بسیار سنگین است و در حال حاضر حدود ۲۴٠ میلیارد بشکه آن قابل استخراج است.

در همین حال نیز، برزیل گام های بزرگی در جهت افزایش منابع انرژی خود با کشف یک میدان عظیم نفت فراساحلی برداشته است. شرکت دولتی نفت برزیل (پتروبراس)، سال گذشته موفق به کشف یک میدان عظیم نفتی فراساحلی به میزان 5 تا 8 میلیارد بشکه شد. در همین حال نیز، برزیل گام های بزرگی در سال 2007 در جهت افزایش منابع انرژی خود با کشف یک میدان عظیم نفت فراساحلی برداشته است. در دیگر کشورهای آمریکای لاتین نیز ذخایر غنی انرژی وجود دارد که این منطقه را برای سرمایه گذاران بسیار جذاب کرده است.

* اهمیت آمریکای لاتین از نظر سیاسی

در کنار جذابیت های اقتصادی منطقه آمریکای لاتین، این منطقه به دلیل به قدرت رسیدن گروهها و احزاب مردمی و چپ مخالف با سیاست های سلطه جویانه آمریکا، در سالهای اخیر مورد توجه رقبای آمریکا در سراسر جهان قرار گرفته است.

چین در حال حاضر در مورد مساله تایوان با آمریکا مشکل دارد. همچنین آمریکا با نفوذ در کشورهای آسیای شرقی تلاش می کند تا چین را در این منطقه منزوی کند. به همین دلیل چین با دو هدف سیاسی و اقتصادی درصدد گسترده تر کردن روابط با آمریکای لاتین است تا آمریکا را در منطقه ای که حیاط خلوت خود می داند، به چالش بکشد.

دیگر رقیب آمریکا روسیه است. اختلافات سیاسی روسیه و آمریکا بسیار ریشه دارتر از دیگر رقباست و می توان گفت به بیش از نیم قرن باز می گردد. اوج اختلافات روسیه و آمریکا در زمان جنگ سرد بود. با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1991 آمریکا تلاش کرد تا با نفوذ در کشورهای شرق اروپا و به طور کلی جمهوری سابق، روسیه را در انزوای کامل قرار دهد. اوج این تلاشها در انقلاب های رنگی در شرق اروپا و بحران گرجستان نماد پیدا کرد. استقرار سامانه موشکی در چک و لهستان از دیگر مسایل مورد اختلاف آمریکا و روسیه است. روسیه در واکنش به این اقدامات آمریکا، در سال های اخیر نفوذ خود در منطقه آمریکای لاتین را افزایش داده و با اتنعقاد قراردادهای نظامی و امنیت منافع آمریکا در آمریکای لاتین را به چالش کشیده و موجب نگرانی مقامات کاخ سفید شده است.

اتحادیه اروپا نیز در رقابت با روسیه و چین در سال های گذشته تلاش کرده است تا نفوذ و اعتبار اروپا در این منطقه را احیا کند. برگزاری اجلاس های مشترک به منظور گسترش همکاری های سیاسی و اقتصادی با آمریکای لاتین است. هر چند به دلیل سابقه استعماری برخی از کشورهای اروپایی در آمریکای لاتین، اتحادیه اروپا در مقایسه با دیگر رقبای خود ، باید تلاش بیشتری برای جلب اعتماد کشورهای آمرکای لاتین انجام دهد.




واژه کلیدی :اروپا و واژه کلیدی :امریکا و واژه کلیدی :امریکای لاتین