بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٩:۳٠ ‎ق.ظ روز یکشنبه ٢٧ اردیبهشت ۱۳۸۸

سایت باشگاه اندیشه

منبع: روزنامه اطلاعات


‌نویسنده مقاله می‌گوید که‌ ‌باراک اوباما هرگاه قصد ایجاد تحول در هر سیاست قدیمی را دارد، منازعات بزرگی‌‌ ‌در کنگره رخ می‌دهد. او همه این مشکلات را ناشی از سرسختی جمهوری خواهان کنگره می‌داند. اگر دولت اوباما استراتژی حرکت تدریجی در سیاست خارجی خود‌ ‌را از طریق کنگره در پیش گیرد، حتما با شکست روبرو می‌شود. رئیس‌جمهوری که می‌خواهد‌ ‌تغییرات بسیاری ایجاد کند، نیازمند قدرت بیشتری برای حرکت رو به جلوست.
‌‌نویسنده مقاله این موضوع را مایه شرمساری عنوان می‌کند که اوباما نتواند سیاست خارجی‌ ‌خود را در مسیری که صحیح می‌داند، حرکت دهد و در نهایت مجبور باشد که همچون برخی‌‌ ‌روسای جمهوری پیشین آمریکا، به دلیل عدم اجماع درونی، با زحمت و به قیمت ایستادن در‌‌ ‌مقابل کنگره، سیاست‌های مورد نظر خود را به نتیجه برساند. ‌
‌‌تلاش رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا برای کاهش بودجه‌های نظامی این کشور، باعث خشم‌‌ ‌نومحافظه کاران شد.
<تام دانلی> کارشناس استراتژی دفاع در موسسه افراطی <اینترپرایز> آمریکا گفت که ‌پیشنهادهای گیتس برای ایجاد تعادل در اولویت‌های پنتاگون است تا به این ترتیب، ‌توانایی‌های غیر کلاسیک ارتش آمریکا افزایش پیدا کنند. وی به نشریه آمریکایی <پولیتیکو>گفت: ظاهراعلت‌ارائه‌این پیشنهادها، بیشتر‌کاهش بودجه دفاعی بوده است تا آماده‌سازی برای جنگ‌های ترکیبی در آینده. ‌‌‌
عضو موسسه افراطی اینترپرایز که عموما هدفش پیشبرد سیاست‌ها و خواسته‌های‌ ‌اسرائیل در آمریکا است، گفته است: خطری که وجود دارد، این است که با تصویب این‌‌ ‌بودجه 534 میلیارد دلاری، پنتاگون پول کافی برای آماده‌سازی ارتش در مقابل تهدیدات‌‌ ‌کلاسیک یا غیرکلاسیک که آمریکا احتمالا در آینده با آنها مواجه خواهد‌ ‌شد، نداشته باشد. ‌‌‌
به نوشته این نشریه آمریکایی؛ نظریه پردازان ارتش آمریکا می‌گویند که جنگ آتی، <جنگی ‌‌ترکیبی> خواهد بود. این واژه‌ای است که در طول سال گذشته در حالی که استراتژیست‌ها‌ ‌مشغول مطالعه چگونگی تکامل جنگ از زمان حمله آمریکا به عراق بودند، بر جو پنتاگون‌ ‌حکمفرما بود. ‌‌‌
گیتس در آخرین مصاحبه خود به خبرنگاران گفت: این ‌ایده که جنگ‌ها را می‌توان دقیقا‌‌ ‌‌به دو دسته کلاسیک یا نا متعارف تقسیم بندی کرد اشتباه است. شما‌‌ ‌ممکن است همزمان با یک شورش با اسلحه‌های‌‌ سبک مواجه باشید که توسط دولتی که‌ ‌می‌تواند یک حمله پیچیده را با موشک‌های بالستیک به راه بیندازد، حمایت می‌شود. این دقیقا همان دشمنی نیست که آمریکا در عراق و افغانستان با آن مواجه بود، زیرا‌‌ ‌جنگ آمریکا در عراق و افغانستان بیشتر به شورش‌های صرف شبیه بودند تا جنگ‌های‌‌ ‌ترکیبی. ‌‌‌
اما پیدا کردن یک دشمن بالقوه در خاورمیانه که بتواند از ترکیبی از تاکتیک‌های‌‌ ‌کلاسیک و غیر متعارف در جنگ با آمریکا استفاده کند، کار مشکلی نیست. استراتژیست‌های‌‌ ‌ارتش آمریکا می‌گویند، هستند کشورهایی در خاورمیانه که می‌توانند با این شیوه به نبرد بپردازند. ‌‌‌
از زمانی که اوباما به حکومت رسیده است، احتمال حمله آمریکا به دیگر کشورها کم شده ‌‌و خود گیتس نیز به این مطلب اشاره کرده است که دیپلماسی، تحریم و دیگر اقدامات غیر‌ ‌نظامی را برای بازداری مخالفان آمریکا، به جنگ ترجیح می‌دهد. پنتاگون گمان می‌کند که وظیفه دارد برای بدترین اتفاقی که ممکن است رخ دهد، ‌برنامه‌ریزی کند و آن اتفاق، یک جنگ ترکیبی است. ‌‌‌‌‌
گیتس می‌گوید اگر قرار باشد جنگ‌های آینده جنگ‌های‌ ‌ترکیبی باشند، پنتاگون باید خودش را برای جنگیدن، هم به صورت کلاسیک و هم به صورت غیر‌‌ ‌کلاسیک، آماده کند. ‌‌‌‌

بازتعریف جنگ‌
در همین حال، روزنامه لس‌آنجلس تایمز نوشت؛ آمریکا با حذف عبارات بحث‌برانگیز، احتمال دارد مبارزه با افراط‌گرایی مذهبی را باز تعریف کند.
هیلاری کلینتون وزیر امور خارجه آمریکا اعلام کرد که دولت اوباما عبارت <جنگ علیه تروریسم> را حذف کرده است. این اقدام شاید کم‌ارزش به نظر برسد، ولی تغییر در لفاظی، نقطه عطف بزرگی در مبارزه ایدئولوژیک با افراط‌گرایی است، زیرا مبارزه علیه تروریسم، بیشتر لفاظی بوده است تا واقعیت.
پرسش این است که آیا جنگ خونین آمریکا و متحدانش در عراق و افغانستان، جنگ علیه تروریسم است یا انحراف از آن و یا آنگونه که شواهد نشان می‌دهند، شکست در جنگ علیه تروریسم؟
جنگ علیه تروریسم مانند جنگ ایدئولوژیک، جنگی است که در آن به جای استفاده از بمب و اسلحه، ‌از واژه‌ها استفاده می‌شود. حقیقت این است که عبارت جنگ با تروریسم، همیشه مشکل‌ساز بوده است، زیرا به خودی خود به معنای مبارزه علیه تروریسم نیست. اگر اینگونه بود، باید جدایی‌طلبان باسک، هندوها، ببرهای تامیل، شورشیان مائوئیست، فراملی‌گرایی اسرائیل، <پ. ک. ک> و ارتش جمهوریخواه ایرلند را نیز شامل می‌شد. عبارت جنگ علیه تروریسم که دولت بوش آن را مطرح کرد، مفهوم خاصی از تروریسم است که شامل گروه‌های اسلامگرا می‌شود.
این عبارت نه تنها به آنهایی که در یازده سپتامبر به آمریکا حمله کردند، اطلاق می‌شود، بلکه شامل گروه‌های متمایزی مانند حماس، حزب‌الله لبنان، اخوان‌المسلمین، سنی‌های شورشی در عراق، گروه‌های مسلح کشمیری، طالبان یا دیگر سازمان‌هایی که خود را مسلمان می‌دانند، می‌شود.
در حقیقت کاربرد واژه <تروریسم> درباره این گروه‌ها یک تاکتیک است.
کسانی که عبارت مبارزه با تروریسم را ابداع کردند، همه گروه‌های اسلامگرا را همسان می‌دانستند، در حالی که برخی از آنها، دیگری را دشمنی بدتر از آمریکا می‌خواندند. ‌
همسان دانستن گروه‌های اسلامگرا و نام تروریست را روی آنها گذاشتن، به معنای مقابله ایدئولوژیک با آنهاست، نه اقدام نظامی علیه نیروهای این گروه‌ها.
مسلمانان جهان به کاربردن عبارت جنگ با تروریسم را علیه همه گروه‌های اسلامگرا، تقبیح و این گونه تصور کردند که این عبارت، یعنی این که همه مردم جهان باید مسیحی بشوند. ‌

احتیاط در اجرای شعار <تغییر>
در چنین شرایطی، باراک اوباما در چند هفته گذشته تلاش کرد تا با اتخاذ اقداماتی، از سیاست‌های دولت جرج دبلیو بوش، رئیس‌جمهوری سابق آمریکا در خصوص مسائلی همچون انتشار گازهای گلخانه‌ای و روابط با کوبا، فاصله بگیرد. ‌
اوباما در این راستا، حمایت‌های دولت بوش را از توسل به شکنجه به عنوان نوعی تاکتیک بازجویی، رد کرد و در جهت تسهیل محدودیت‌ها در روابط با کوبا گام برداشت، ولی حتی دامنه قدرت و اختیارات رئیس‌جمهوری جدید آمریکا نیز در این موارد، نامحدود نیست. ‌
به گفته کارشناسان، اگرچه وعده یا شعار تغییر، اصلی‌ترین سرمایه اوباما در روند رقابت‌های انتخاباتی سال گذشته بود، ولی تحولات اخیر نشان داد که اوباما تا چه اندازه باید در تعیین دامنه این تغییرات، هوشیار باشد و دقیق عمل کند. ‌
اوباما در بیانیه‌ای که همزمان با انتشار محرمانه‌ترین اسناد مربوط به تشریح تکنیک‌های شکنجه در دولت بوش انتشار یافت، اعلام کرد که ما در حال گذر از فصلی تاریک و دردناک در تاریخ آمریکا هستیم، اما در ادامه افزود که در بحبوحه رویارویی با چالش‌های بزرگ که ممکن است وحدت و انسجام ما را به خطر اندازد، تلف کردن وقت و انرژی برای انتقاد از عملکرد دولت گذشته، چیزی نصیب ما نمی‌کند. ‌
این جملات گویی با هدف دادن اطمینان مجدد به همان کارکنان و عوامل <سیا> بیان شد که در کاربرد تاکتیک‌های شکنجه در دولت گذشته، دخیل بوده‌اند. اوباما گفت: من همواره، هر آنچه برای تامین منافع ملی آمریکا لازم باشد، انجام خواهم داد. ‌
<اریک هولدر> دادستان کل آمریکا نیز حتی در بیان حمایت ضمنی از این افراد، جمله دیگری گفت. وی اعلام کرد: دولت آمریکا هزینه‌های حقوقی هر یک از عوامل <سیا> را که در نتیجه تحقیقات در این خصوص نیازمند وکیل باشند، پرداخت خواهد کرد. انتشار این اسناد در نتیجه فرایندی طولانی از مباحثات داغ در محافل داخلی آمریکا صورت گرفته است. ‌
تغییر سیاست واشنگتن در قبال کوبا نیز یکی دیگر از این موارد بود که در آستانه نخستین سفر اوباما به منطقه آمریکای لاتین صورت گرفت. اوباما در این زمینه نیز بسیار محتاطانه و پایین‌تر از حد انتظار برخی از محافل داخلی آمریکا وارد عمل شد. ‌
در چارچوب سیاستگذاری جدید، دولت اوباما برخی از محدودیت‌های سفر اتباع آمریکایی کوبایی تبار را به این کشور و ارسال پول برای افراد خانواده خود در کوبا، لغو کرد. همچنین فعالیت تجاری شرکتهای مخابراتی و ارتباطی آمریکا در کوبا آزاد اعلام شد. با این همه، تحریم‌های گسترده‌ای که از زمان دولت کندی بر ضد کوبا اعمال می‌شود، همچنان به قوت خود باقیست. ‌
رائول کاسترو، رئیس‌جمهوری کوبا در واکنش به این تغییرات اعلام کرد که آماده است تا درخصوص مسائل مختلف، از جمله حقوق بشر و زندانیان سیاسی، با آمریکایی‌ها وارد مذاکره شود. اگر این امر به وقوع بپیوندد، این اعلام آمادگی کوبا به مثابه چرخشی عمده در سیاستهای چندین دهه گذشته‌هاوانا در قبال واشنگتن خواهد بود، زیرا کوبا همواره تاکید داشت که این مسائل اصلا قابل مذاکره نیستند. ‌
هیلاری کلینتون، وزیر امور خارجه آمریکا نیز ضمن استقبال از این موضع کوبا، اعلام کرد که واشنگتن اظهارات کاسترو را جدی می‌گیرد و نحوه واکنش به این موضوع را بطور جدی در دست بررسی قرار خواهد داد. با وجود مواضع قوی 15 کشور عضو جامعه کارائیب در خصوص لزوم برچیدن تحریم‌های آمریکا بر ضد کوبا، <بروس گولدینگ> نخست وزیر جامائیکا اعلام کرد که این سازمان قصد ندارد اوباما را بر سر این مسئله، بیش از حد تحت فشار قرار دهد. ‌
با وجود تغییراتی که اوباما طی زمان کوتاه تصدی سمت ریاست جمهوری آمریکا اعمال کرده است، برای همگان، عقب‌نشینی وی از محدود کردن صادرات تسلیحات تا اندازه‌ای قابل پیش بینی نبود. <فیلیپ کالدرون> رئیس‌جمهوری مکزیک از وی خواست تا به توقف جریان قاچاق اسلحه از آمریکا به این کشور کمک کند، ولی اوباما گفت: کسی فکر نمی‌کند که برقراری مجدد این محدودیت کار ساده‌ای باشد.




واژه کلیدی :امریکا و واژه کلیدی :اوباما