بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٧:٢٩ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٢ اردیبهشت ۱۳۸۸

خبرگزاری فارس


به گزارش خبرنگار خبرگزاری فارس در آستانه (پایتخت قزاقستان)، با روی کار آمدن دولت باراک اوباما در آمریکا روند گسترش روابط میان این کشور با کشورهای آسیای مرکزی از شتاب بیشتری برخوردار شده است. این شتاب در گسترش روابط بیش ازهمه به روابط بین آمریکا و قزاقستان معطوف شده است که دارای مرزهای طولانی با روسیه است و قرار است در سال 2010 ریاست سازمان امنیت و همکاری اروپا را به عهده بگیرد.
تاکید وزیر خارجه قزاقستان بر تعمیق توافقات استراتژیک و تأیید واشنگتن بر انجام سفر رئیس جمهور آمریکا به آستانه در سال 2009 حاکی از آن است که کاخ سفید قزاقستان را همکار و شریک مهم منطقه ای خوددر آسیای مرکزی می شناسد و دورنمای وسیعی را برای آن ترسیم می کند.
آمریکا در حال حاضر و درقیاس با سایر کشورهای منطقه بالاترین میزان همکاری های سیاسی، اقتصادی و نظامی را با قزاقستان دارد. واشنگتن مهمترین سرمایه گذار خارجی قزاقستان بوده و تاکنون سرمایه ای بیش از 17 میلیارد دلار را به اقتصاد این کشور وارد کرده است که حدود 25 در صد مجموع سرمایه های خارجی قزاقستان را تشکیل می دهد. مبادله تجاری میان دو کشور در سال 2008 بالغ به 2.5 میلیارد دلار ارزیابی می‌شود. بر اساس آمار موجود حدود 400 شرکت آمریکای در عرصه های مختلف اقتصادی و تجاری قزاقستان فعالیت انجام می دهند که خود اهمیت عامل آمریکا در مبادلات تجاری و اقتصادی این کشور را نشان می دهد.
همکاری های دو کشور که از دوران ریاست جمهوری بیل کلینتون مشارکت استراتژیک نامیده می‌شود محدود به عرصه های سیاسی و اقتصادی نیست. هفته گذشته ژنرال "دونکان ماک نوب " که فرماندهی حمل و نقل ارتش آمریکارا بر عهده دارد در آستانه با مسئولین نظامی قزاق پیرامون چگونگی اجرای دومین برنامه پنج ساله همکاریهای نظامی دو کشور گفتگو کرد .اولین برنامه پنج ساله در این موضوع در سال 2003 و در پی ورود نیروهای آمریکا به افغانستان میان دو کشور به امضا رسید و برنامه جدید که در فوریه سال 2009 تصویب شد تعمیق همکاریهای قزاقستان با آمریکا در زمینه های دفاعی – امنیتی، تجهیز نظامی، آموزش کادری، انجام عملیاتهای حافظ صلح را در نظر دارد.
در چهارچوب نخستین برنامه پنج ساله آمریکا بخشی از تجهیزات نظامی، بخصوص دستگاه های ویژه و چندین فروند بالگرد و ماشین های نظامی را به ارتش قزاقستان واگذار کرد. طی چند سال همکاری های نظامی بیش از 300 نفر افسران قزاق در موسسات نظامی آمریکا آموزش دیدند.
دو کشور چندین دور تمرینات مشترک نظامی برگزار کرده اند که هدف از آن ایجاد هماهنگی هرچه بیشتر در امر مبارزه با چالشهای پیش روی منطقه، بویژه تروریسم و افراط گرایی عنوان شد و نهایتا اینکه دو کشور تاکنون در زمینه واگذاری کانال هوایی و بهره برداری از امکانات زیر بنایی نظامی این کشور بخصوص فرودگاه آلماتی دو یاد داشت تفاهم بامضا رسانیده اند.
کارشناس مسایل منطقه ای نعمت نعمت زاده بر این نظر است که علی رغم تغییر و تحول شرایط و فضای آسیای مرکزی آمریکا هنوز هم چون نخستین دهه فروپاشی شوروی در ابعاد سیاسی، امنیتی و اقتصادی منطقه نقش خاص خود رادارد. وی معتقد است که نه تنها آستانه بلکه سایر کشورهای آسیای مرکزی از چالشها و تهدیدات پیش روی منطقه تعاریفی را قبول دارند که توسط کاخ سفید معرفی شده است و این امر به هر نحوی پنج جمهوری آسیای مرکزی را در وضعیت همکاری اجباری با این کشور قرار داده است.
بعد از حادثه سال 2005 اندیجان و تیرگی روابط تاشکند با غرب واشنگتن با توجه جایگاه و ظرفیتهای فراوان اقتصادی و سیاسی،قزاقستان را به عنوان کانال اعمال نفوذ خود در منطقه آسیای مرکزی برگزیده و از این طریق مایل است بیش از پیش روی تحولات و روند های موجود در آسیای مرکزی تأثیر بگذارد.
وزیر خارجه سابق آمریکا رایس در جریان بادید خود از آستانه در پاییز سال گذشته از قزاقستان به عنوان کشوری پیشگام در منطقه یاد کرد . این به آن معنا بود که کاخ سفید در تحقق منافع خود در آسیای مرکزی آستانه را بعنوان شریک اصلی برگزیده است.
این امر بطور مستقیم به منافع ملی سایر قدرتها و کشورهای ذی نفوذ در آسیای مرکزی بخصوص روسیه و چین برمی‌گردد. بحثهای که طی چند سال اخیر در مسایل بهره برداری از ذخایر انرژی منطقه میان روسیه با غرب وجود دارد نشان می‌دهد که کرملین نگران افزایش نفوذ غرب بویژه آمریکا در این عرصه می باشد. کاخ سفید آسیای مرکزی را بطور عموم و قزاقستان را بطور خاص گزینه یا آلترناتیو خاور نزدیک ارزیابی می کند و نظارت بر بهره برداری از ذخایر آن را از اهداف خود در آسیای مرکزی تلقی می نمایند.
بنا به گفته رئیس دفتر نمایندگی مرکز مطالعات CIS در آسیای مرکزی پروفسور الکساندر کنیازف ایجاد مسیرهای آلترناتیو انتقال ذخایر انرژی منطقه و بخصوص قزاقستان به اروپا و غرب از مسایل محوری در مذاکرات هیئت سیاسی و اقتصادی آمریکا با مسئولین منطقه بشمار می رود. این امر از یک طرف موجب کاهش نقش روسیه در معادلات داخلی منطقه خواهد شد و از طرف دیگر به کاهش نقش مسکو در بحث نفت و گاز اروپا منجر خواهد گردید.
وی می گوید: هدف اصلی آمریکا از گسترش حضور در قزاقستان و آسیای مرکزی تسلط بر منطقه و تحت نظارت استراتژیک داشتن روسیه و چین می باشد و این در حالی است که خیلی از همکاری و توافقات دو جانبه کشورهای منطقه با غرب و آمریکا بطور مستقیم با تعهدات آنان در چهارچوب سازمانهای منطقه ای در فضای شوروی سابق و شانگهای مغایرت دارند.
کشورهای آسیای مرکزی و بخصوص قزاقستان گسترش روابط با کشورهای غربی و آمریکار را در راستای تحقق سیاست چند بعدی خود قابل ارزیابی میدانند. هنوز از چگونگی نتایج چنین سیاستی در آسیای مرکزی تحلیل کامل و جامعی وجود ندارد.
آمریکا از بحث دموکراسی، مبارزه با چالشهای قرن جدید منافع ژئوپولیتیکی خود را دنبال می کند که در اختیار داشتن ذخایر انرژی و وابستگی این کشورها از طریق نهادینه کردن ارزشهای غربی در رأس آن قرار دارد.




واژه کلیدی :آسیای مرکزی و قفقاز و واژه کلیدی :امریکا و واژه کلیدی :قزاقستان