بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٢:٢٩ ‎ب.ظ روز چهارشنبه ٦ شهریور ۱۳۸٧

نویسنده: جهانگیر کرمی

سایت ایراس


 

یکی از سنت های دیرپای روسی، تدوین اصول کلان سیاست های امنیتی و نظامی است؛ بطوری که از سال 1912 سابقه تدوین دکترین نظامی وجود داشته و بعدها این موضوع به سایر بخش ها نظیر سیاست امنیت ملی، سیاست خارجی و سیاست اطلاعاتی نیز کشیده شده است. پس از فروپاشی شوروی، نخستین سند مفهوم سیاست خارجی در سال 1993 و دومین آن در سال 2000 تدوین و تصویب شد. در سال های اخیر رسم شده است که هر دو سال یک بار سفرا و نمایندگی ها روسیه در مسکو جمع شده و پیرامون مهم ترین مسائل حوزه سیاست خارجی به بحث می نشینند. امسال نیز این نشست در روزهای گذشته (15، 16 جولای) برگزار شد. در نشست امسال رئیس جمهور روسیه سند دکترین جدید سیاست خارجی را اعلام کرد و از دیپلمات ها درخواست فعالیت بیشتر و برخورد جدی‌تر نمود. او گفت: "روسیه امروز قوی تر از هر زمانی، می تواند مسئولیت بیشتری در سطح منطقه ای و جهانی بپذیرد. " او از ناکامی دیپلماسی در خارج نزدیک و جامعه مشترک المنافع گلایه کرده و بر قاطعیت دیپلماسی تاکید کرد.

در این سند بر "دورنمای از بین رفتن انحصار غرب بر فرایندهای جهانی شدن"، "ایجاد شرایط برای گذر تدریجی به روابط بازاری میان مسکو و مینسک"، "ضرورت توسعه روابط با هند، چین و برزیل به عنوان شرکای راهبردی روسیه، تاکید شده است.

در واقع، دکترین جدید مکمل و توسعه دهنده "دکترین" قبلی است که در تاریخ 28 ژوئن سال 2000 توسط ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور سابق روسیه مورد تائید قرار گرفته بود. دگرگونی اساسی در این زمینه بروز نکرده است، هر چند تغییرات جزئی به چشم می خورد. در "دکترین جدید سیاست خارجی روسیه" مدودف اصلی ترین محورها عبارتند از: نقش روسیه در روند مسائل جهانی که باید افزایش پیدا کند، سیاست جهانی که دچار تغییراتی در روابط بین الملل شده، رویارویی ایدئولوژیکی و میراث جنگ سرد کنار گذاشته شده، روند جهانی سازی و چالش هایی که در پی آن به وجود آمده و غرب از قبول آن ها سرباز می زند، کنار گذاشتن مفهوم "دشمن" و به جای آن استفاده از کلماتی هم چون رقابت و همکاری، دفاع از اصول حقوق بین الملل و ممانعت از برخوردهای یک جانبه نظم نوین جهانی که در حال شکل گیری است و روسیه قصد دارد فعالانه در این روند تاثیرگذار باشه و در آخر جهت گیری در سیاست خارجی از اروپا و آمریکا به سمت آفریقا و آمریکای لاتین و توجه به کشورهای جامعه مشترک المنافع در وهله نخست است. دیمیتری مدودف کشور را با محتوای "دکترین جدید سیاست خارجی روسیه" آشنا نموده و برنامه فعالیتهای آتی کشور را برای آنان تشریح نمود که مبتی بر دفاع از منافع ملی این کشور و حفظ اصول بین المللی در روابط است. بدین ترتیب می توان گفت که تغییرات اساسی که غرب انتظار داشت با به قدرت رسیدن رهبر جدید در روسیه صورت گرفته و مسکو حاضر به دادن امتیازات یک جانبه شود به وقوع نپیوست. هر چند مسکو اعلام آمادگی می کند تا از انتقادات خود نسبت به غرب بکاهد، دیپلماسی نرمتری را در پیش گرفته و به سمت پیشنهادات تازه برای گفتگو و همکای های سازنده روی آورد.

به هر حال، روسیه پس از نابسامانی های دهه 1990، اینک به یاری درآمدهای نفتی، محیط بین المللی مساعدتر و مدیریت و کارآمدی حکومتی موثرتر، به "تضمین امنیت برای توسعه در یک جهان دموکراتیک" می اندیشد و یک "سیاست خارجی باز، قابل پیش بینی و عمل گرا" را دنبال می کند. در مورد امریکا نیز بر "شراکت استراتژیک" با این کشور و برداشتن موانع سر راه آن، و همکاری در حل و فصل و مشکلات واقعی تاکید شده است.




واژه کلیدی :روسیه