بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٥:۳٠ ‎ب.ظ روز شنبه ٢٦ امرداد ۱۳۸٧

نوری المالکی نخست وزیر عراق در گفت وگو با دویچه وله؛

امریکا نمی تواند تا ابد در عراق بماند

ترجمه؛ محمدعلی فیروزآبادی
«نوری المالکی» نخست وزیر عراق در چارچوب سفری رسمی به آلمان، در مصاحبه یی با خبرگزاری دویچه وله درباره شانس های توسعه عراق، وظایف دولت عراق و همین طور در مورد روابط این کشور با همسایگانش توضیحاتی ارائه داده است.


---

-آقای نخست وزیر اجازه بدهید با پرداختن به مساله موقعیت امنیتی در عراق مصاحبه را شروع کنیم. وضعیت امنیتی عراق در این اواخر آشکارا بهتر شده است. چه عواملی در این مورد دخیل بوده اند؟ می توان گفت که عراق در مسیر وضعیت عادی قرار گرفته است؟

بی تردید همین طور است. عوامل موثر در این مورد یکی رفتار و اقدامات نفرت انگیز القاعده و شبه نظامیان غیرقانونی است و دیگر اینکه مردم عراق به یاد می آورند که با وجود تعلقات متفاوت مذهبی و قومی شان در قالب ملتی واحد در کنار هم زندگی کرده اند. علاوه بر آن دولت عراق هم با عزم جزم نشان داده است که بدون توجه به مذهب افراد با همه کسانی که پا را فراتر از قانون بگذارند برخورد می کند. بدین صورت بود که مردم احساس کردند دولت هیچ تفاوتی میان شهروندانش قائل نمی شود. افزون بر آن، اقدامات امنیتی گسترده یی است که زمانی برای ما بسیار مشکل بود. البته در این مورد نیروهای ائتلاف نقش بزرگی ایفا کرده اند. اما نهادهای تازه تاسیس ما در پلیس و ارتش که زمانی مقهور شبه نظامیان بودند، امروز حرفه یی شده اند. بدین صورت بود که آنها توانستند با موفقیت علیه بزرگ ترین چالش ها در عراق عمل کنند.

- بهتر شدن وضعیت امنیتی تا چه اندازه با حضور یگان های خارجی در عراق ارتباط دارد؟

رخدادهای این اواخر پیامی روشن دارند. ما در بصره مانند بسیاری از نقاط عراق با مشکلات بزرگی روبه رو بودیم. موفقیت در بصره حاصل کار نیروهای امنیتی عراقی در پلیس و ارتش است. طراحی و اجرای آن عملیات کار دولت عراق بود. نیروهای امنیتی عراقی با جامعه و موقعیت جغرافیایی کشور خود آشنایی بهتری دارند و علاوه بر آن به خوبی آموزش دیده اند. همین مساله اطمینان ما و ناظرین خارجی را نسبت به اینکه پلیس و ارتش عراق به تنهایی قادر به تامین امنیت این کشور هستند، بیشتر می کند. نیروهای ائتلاف هم این مساله را تایید می کنند و می بینند که ارتش عراق وضعیت را تحت کنترل خود در می آورد.

- در حال حاضر بحث و جدل های زیادی در مورد قرارداد امنیتی میان امریکا و عراق، که قرار است امضا شود، وجود دارد. آیا این قرارداد حاوی یک زمانبندی برای خروج نیروهای امریکا از عراق نیز است؟

گفت وگو میان امریکا و طرف عراقی همچنان ادامه دارد. پیش نویس های مقدماتی مسائل زیادی را در برداشتند که مورد قبول ما و به عبارت بهتر مورد قبول امریکا نبود. اما موقعیت سیاسی دچار تحول شده است. آن وزرایی که همزمان دولت را تحریم کردند بار دیگر بازگشته اند و ساختارهای سیاسی تحکیم و وضعیت امنیت بهتر شده است و ما وظیفه مهمی را در مقابل خود داریم. نیروهای مسلح خارجی نمی توانند تا ابد در این کشور بمانند. ما از مدت ها پیش گفت وگویی جدی را در مورد یک زمانبندی دقیق برای حضور نیروهای خارجی و همین طور برای زمان خروج آنها شروع کرده ایم و این گفت وگوها ادامه دارد. همه احزاب عراق و همین طور نیروهای ائتلاف در اصول توافق دارند یعنی قبول دارند که حضور آنها موقتی است و بالاخره زمانی باید مسوولیت خود را به نیروهای امنیتی عراقی که هر لحظه قدرتمند تر می شوند، واگذار کنند.

- به عقیده شما در حال حاضر وضعیت عراق بار دیگر این اجازه را می دهد که شرکت های خارجی و آلمانی به این کشور آمده و در بازسازی آن مشارکت کنند؟

من شخصاً به ژاپن، کره و دیگر کشورها سفر کردم و از شرکت ها و موسسات آنها خواستم که در زمینه برق و مواد سوختی و نفت عراق سرمایه گذاری کنند. اما هیچ کس به این فراخوان پاسخ نداد زیرا دولت های آنها از شرکت ها خواسته اند به دلایل امنیتی از سرمایه گذاری در عراق خودداری کنند، اما هر ناظری تایید خواهد کرد که شرکت ها و بنگاه های اقتصادی و صنعتی زیادی از ژاپن، آلمان، امریکا و بریتانیا در عراق حضور دارند و کنسرسیوم هایی مثل زیمنس در این کشور مشغول به کار بوده و در حوزه های مختلف با یکدیگر به رقابت می پردازند. مهم ترین حوزه برای ما تامین انرژی و نفت است. از طریق بازسازی این حوزه ها است که کشاورزی و صنعت بار دیگر راه اندازی شده و استاندارد و وضعیت زندگی مردم عراق در مجموع بهتر می شود. شما می دانید این حوزه ها تا چه اندازه دچار بی ثباتی است.

شرکت ها و موسسات تنها زمانی که موقعیت اجازه دهد،می آیند. ما کارهای زیادی برای بهتر شدن وضعیت امنیتی انجام داده ایم اما باز هم می گوییم که سرمایه هم نیاز به حفاظت دارد. به همین خاطر در همه استانداری ها بخشی به عنوان اداره سرمایه دایر کرده ایم که از سرمایه ها محافظت کرده و آنها را در موارد مناسب به کار می گیرد. این اقدام همراه با بهتر شدن وضعیت امنیتی نشان می دهد که حال زمان سرمایه گذاری در عراق است و در عمل هم بسیاری از شرکت ها در همه عرصه های موجود کار خود را شروع کرده اند.

- با این حال هنوز هم صدها هزار عراقی مقیم خارج از بازگشت خودداری می کنند. فکر نمی کنید برای ایجاد احساس امنیت در شرکت های خارجی اول باید آن عراقی ها به کشورشان بازگردند؟

اینجا در وهله اول این پرسش پیش می آید که چرا رسانه ها تا این اندازه وقت خود را صرف ارقام و آمار غیردقیق و اغراق شده می کنند و چیزی در مورد آن چندین هزار عراقی نمی گویند که هر روز به کشور خود بازمی گردند. آن دولت هایی هم که ادعا کرده بودند یک تا دو میلیون عراقی را در خود جای داده اند، در اصل تنها 50 تا 100 هزار پناهجو را در کشور خود پناه داده اند. در حال حاضر بسیاری از عراقی ها باز می گردند و ما تلاش داریم این روند را تسهیل کنیم. ما می توانیم امنیت آنها را تضمین کرده و وسیله برای بازگشت در اختیار آنان بگذاریم. ما همه آنچه که بازگشت آنان را تسهیل کند در اختیار آنها می گذاریم و وضعیت امنیتی هم بهتر شده است. عراقی ها به کشورشان عشق می ورزند و به همین خاطر در حال حاضر بسیاری از آنها از خارج و همین طور از اردوگاه های داخلی باز می گردند. ما برای حل مشکل پناهجویان و رانده شدگان یک مهلت 60 روز تعیین کرده ایم. اما اگر عراقی ها - درست به مانند سوری ها، لبنانی یا اردنی ها- تبعید را مثلاً برای تحصیل، سرمایه گذاری، کار یا به هر دلیل دیگر بر بازگشت ترجیح بدهند جلوی آنها را نمی گیریم که اما ما عواملی را که موجب مهاجرت می شود برطرف کرده ایم به خصوص در رابطه با امنیت. وضعیت اقتصادی هم بهتر شده است و عراقی های مقیم خارج می توانند در مورد وضعیت کار و زندگی خانواده شان امیدوار باشند.

- چه تفسیری در مورد مهاجرت فزاینده اقلیت های عراقی و به خصوص مسیحیان عراقی دارید؟

در این مورد هم اغراق می شود و در راستای منافع سیاسی بهره برداری می شود. صحبت در مورد مهاجرت در اصل به دلایل سیاسی صورت می گیرد. بخشی از این اهداف سیاسی به گروه های مختلف در عراق برمی گردد و بخش دیگر به منافع غیرشخصی مربوط است. اما تنها یک قوم و مذهب مشخص هدف حملات نبوده اند و در واقع مسیحیان از سوی مسلمانان و بالعکس تحت تعقیب قرار نگرفته اند. ما در معرض یک موج ترور و حمله علیه مسیحیان، مسلمانان اعم از سنی و شیعه، عرب ها و کردها و دیگران بودیم و در این میان مسیحیان نیز به مانند دیگران در رنج بودند. به هر حال دولت همه کار می کند این افراد رنج کشیده در کشور بمانند و رنج هایشان تخفیف یابد. ما می خواهیم آنها در مناطق خود بمانند و امنیت داشته باشند و این مساله در مورد همه عراقی ها و همین طور در مورد اولین ساکنان این کشور نیز صدق می کند. آنها غمسیحیانف احساس می کنند مورد تبعیض واقع شده اند اما دولت اجازه ندارد در مورد آنان تفاوت و تبعیض قائل شود.

- چه توضیحی برای نقش ایران در عراق دارید. آیا این کشور خواهان ثبات عراق است یا به عراق به عنوان محل مناقشه و مبارزه با امریکا نگاه می کند؟

هیچ کس نمی تواند وجود اختلاف و مناقشه میان ایران و امریکا را انکار کند. مناقشه و تهدید وجود دارد اما تلاش های سیاسی و دیپلماتیک برای حل مشکل هم صورت می گیرد. این مناقشه همچنان ادامه دارد و می توان خیلی مفصل در مورد آن صحبت کرد. وقتی عراق ضعیف و ازهم گسسته و میدان بازی دیگران باشد هر کشوری می تواند در آن مداخله کند. اما وقتی عراق حاکمیت و وحدت خود را دوباره برقرار و دولت نهادهای امنیتی خود را تقویت کرد و مردم به دور دولت خود جمع شدند، آن گاه توانست به همه کشورهایی که خیال می کردند می توانند از عراق به عنوان میدان جنگ استفاده کنند، پیام بفرستد. دیگر کشورها می توانند در آب و آسمان با یکدیگر بجنگند اما ما اجازه این کار را در قلمرو عراق به آنها نخواهیم داد. به هیچ دولتی اجازه نمی دهیم در عراق با دیگران تسویه حساب کند. وحدت ملی و تقویت و قدرت نهادهای امنیتی و موفقیت آنها در ماموریت ها ما را به جایگاهی رسانده است که می توانیم در مورد تنظیم روابط با همسایگان خود تصمیم بگیریم. نه ما و نه کشورهای پیرامون ما حذف نخواهند شد. از این رو ما تلاش می کنیم روابط مان را بر پایه منافع مشترک و عدم مداخله در امور یکدیگر استوار کنیم. قانون اساسی که به تایید ملت عراق رسیده است، هرگونه مداخله در امور دیگر کشورها را منع و هرگونه مداخله دیگر کشورها در امور عراق را هم ممنوع کرده است و بر پایه همین قانون از داخل خاک عراق هم نمی توان به امنیت کشورهای همسایه آسیبی وارد آورد. ما عقیده داریم که منطقه نیازی ضروری به یک سیستم امنیتی جامع دارد و در حال کار روی آن هستیم. به همین خاطر ایران و دیگر کشورها هم درک کرده اند برای حل مساله یی که بخشی از آن جدید نیست، باید به گفت وگو روی آورد. هشت سال جنگ میان عراق و ایران در جریان بود و امروز مساله قرارداد 1975 و مشکلات مرزی و آبی وجود دارد، که ما از رژیم قبلی به ارث برده ایم. به همین خاطر حرکت هایی انجام شده است و کارگروه های دو طرف برای حل این مسائل با یکدیگر در رابطه هستند. هدف از این کار هم ایجاد روابطی عادلانه در چارچوب منافع دو طرف است.

- دولت های عربی تردید زیادی برای بازگشایی سفارتخانه هایشان در عراق از خود نشان می دادند اما حالا بر عکس شده است. ارزیابی شما از آن تردید و از این شور و شوق برای بازگشایی سفارتخانه ها چیست؟

تردیدها تا اندازه یی توجیه پذیر بود. بخشی از آن مربوط به مسائل امنیتی می شد و دلیل دیگرش ناشی از این هراس بود که عراق برای همیشه تحت تاثیر دیگر دولت ها مانند ایران و امریکا قرار گرفته است. توجیهات زیادی مطرح می شد که شاید در پس زمینه آنها دیدگاه هایی قرار داشت که چندان قابل قبول نیست. می گفتند عراق باید دوباره به جهان عرب بازگردد و حضور خود را نشان دهد و به جای خالی کردن میدان به نفع دیگران، این خلاء را پر کند. و البته باز هم انتقاد می کردند. این گونه توجیهات امروزه دیگر جایی ندارند. هر کس که خیال می کرد دولت عراق دولتی مذهبی است باید در دانسته های خود شک می کرد. هر کس گمان می برد که عراق اجازه خواهد داد نیروهای خارجی به امنیت کشور صدمه بزنند حال باید ببیند که دولت عراق نه در مورد امنیت خود و نه در مورد امنیت همسایگان هیچ چیز را به بازی نگرفته است. برخی دیگر خیال می کردند دولت عراق میان شهروندانش تبعیض قائل می شود یا آنها را تضعیف می کند. خدا را شکر که امروز دیگر این توجیهات هیچ ارزشی ندارند و به همین خاطر بسیاری از دولت های عرب از جمله اردن، امارات متحده عربی، کویت و بحرین سفارتخانه ها را بازگشایی کرده و نقشی پیشروانه ایفا می کنند و امیدوارم دیگر دولت های عربی هم به زودی سفارتخانه هایشان را بازگشایی کرده تا خود باور کنند که عراق سالم و کارآمد است. این دولت ها تنها به گفتن عبارات پوزش خواهانه اکتفا نکرده اند بلکه با اعلام ارزیابی خود از موقعیت عراق تاکید کرده اند که رویکرد موفق این کشور به آنها جرات و امکان بازگشایی نمایندگی هایشان را داده است. اما ما تنها خواهان اعزام سفرا نیستیم. ما علاوه بر آن خواهان شرکت آنها در بازسازی و امور خدماتی و سرمایه گذاری در عراق هستیم. ما می خواهیم با همه دولت های عربی روابطی برادرانه و مناسبات دیپلماتیک داشته باشیم.

منبع؛ دویچه وله




واژه کلیدی :عراق و واژه کلیدی :امریکا و واژه کلیدی :مصاحبه