بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۱:٠٦ ‎ب.ظ روز دوشنبه ٧ امرداد ۱۳۸٧

سایت روزنا                     ٠۵/٠۵/٨٧

AKP همچنان محبوب است

ترجمه: نگین ملک
منبع: اکونومیست


مدرن، محافظه‌کار، غربگرا، مدافع بازار آزاد اقتصاد، مشتاق به عضویت در اتحادیه اروپا، همه توصیف حزب عدالت و توسعه ترکیه AKP است. مخالفان، این حزب را به حمایت پنهانی از اسلا‌م و سنت متهم می‌کنند، با این وجود شمار بالا‌ی هواداران این حزب، نشان‌دهنده اقبال عمومی آن در ترکیه است.رهبری این حزب برعهده رجب طیب اردوغان است. اردوغان پس از اولین پیروزی حزب رفاه در انتخابات شوراهای شهر، به‌عنوان شهردار برگزیده شد. او یک سال بعد در سال 1997 به دلیل طرفدارای از یک شعر که به‌نظر می‌رسید تحریک‌کننده احساسات مذهبی است از کار برکنار شد و به زندان افتاد.


این یک نقطه عطف برای اردوغان بود. او حزب رفاه را به همراه طرفدارانی میانه‌رو ترک کرد و در سال 2001 حزب عدالت و توسعه (‌) AKP را بنیان نهاد. او و همفکرانش اعلا‌م کردند اشتیاق چندانی به درهم‌آمیختن دین و سیاست ندارند و عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا را اولویت اول خود قرار دادند.


در سال 2002 زمانی که حزب عدالت و توسعه در انتخابات عمومی پیروز شد کسی انتظار نداشت آنها این همه اقدامات مهم جهت پیوستن به اتحادیه اروپا انجام دهند. از جمله: مجازات اعدام حذف شد، نیروی نظامی آرایش منظم پیدا کرد، زنان حقوق بیشتری نسبت به گذشته به‌دست آوردند، مرد و زن هر دو مقابل قانون برابر شدند و اردوغان از زنان خواست تا بیش از سه فرزند نداشته باشند و سقط جنین نیز قانونی و آسان شد. 


این انقلا‌ب آرام سبب شد در سال 2005 درهای مذاکره بین اتحادیه اروپا و ترکیه باز شود.


نتایج فعالیت‌های دولت در زمینه اقتصادی نیز بسیار جالب توجه است. وضعیت اقتصادی ترکیه نسبت به آنچه در سال 2001 بر اقتصاد این کشور حاکم بود تغییر بسیاری کرد. این تغییرات رشد 6 درصدی اقتصادی را در پی داشت، تورم به شدت کاهش یافت و مهم‌تر از همه سرمایه‌گذاری‌های مستقیم خارجی در کشور گسترش یافت و ترکیه به مکانی با ثبات و پررونق برای تجارت و سرمایه‌گذاری تبدیل شد. بهبود وضعیت اقتصادی ترکیه سبب افزایش اعتماد مردم به حزب ‌AKP و متعاقب آن افزایش رای، به این حزب شده است. رای مردم از 34 درصد در سال 2002 به 6/47 درصد در سال 2007 رسید.


اسماعیل کارا یکی از افراد موثر حزب ‌AKP می‌گوید: <سازگار شدن با دنیای مدرن بدون سازش و توافق با ارزش‌های دینی مساله‌ای دشوار است که مسلمانان را سردرگم می‌کند.>


در ترکیه چالش اغلب میان هویت و فرهنگ است که تمام مردم را درگیر کرده است. به گفته کارا چه مسلمانان دیندار، چه بی‌دینان، چه علویان سوری و یا کردها، اگر تمام مردم در عقاید خود آزاد باشند، همه می‌توانند با افتخار خود را ترک بنامند و همه باید از تظاهر و نمایش دین خود پرهیز کنند و نباید با استفاده از قدرت و اقتدار خود، مساله مذهب را به چالش بکشانند. با این همه ‌AKP با چالشی بزرگ روبه‌رو است: لا‌ئیک‌ها. استراتژی طرفداران مصطفی‌کمال آتاتورک (کمالیست‌ها) این است که بیشتر ترک‌ها مسلمان هستند و هویت آنها با اسلا‌م شناخته می‌شود اما این اندیشه نمی‌تواند با کشوری مدرن سازگار باشد. ‌AKP طرز تفکر کمالیست‌ها را نمی‌پذیرد. به عقیده آنها مهم‌تر این است که در کجا متولد شده‌ایم. با وجود طرفدارانی که حزب و رهبر آن دارند و با توجه به خدمات این حزب در زمینه اقتصادی و اجتماعی و سیاسی به ملت و کشور ترکیه مخالفان داخلی دلیل مخالفت خود را عموما نزدیکی دولت به دین اسلا‌م می‌دانند. آنچه که باعث شده نام اردوغان در لیست سیاه لا‌ئیک‌ها آورده شود، اعتقاد او به ترکیه به عنوان یک کشور مدرن و اسلا‌می است که می‌تواند نمونه‌ای از هماهنگی تمدن و انسانیت باشد. البته حامیان حزب عدالت و توسعه می‌گویند: ‌AKP ارزش‌های اسلا‌می را ترویج می‌دهد اما قصد ندارد قوانین را بر اساس اسلا‌م تصویب کند.


گرایش این حزب به اسلا‌م سبب ایجاد تحریکاتی ضدحکومت شده است. دو هفته پیش 86 نفر از مخالفان دولت حاکم شامل چند نفر از ژنرال‌های افراطی، نویسندگان و بعضی از سیاستمداران به توطئه برای کودتا متهم شدند. ژنرال‌ها و هم‌پیمانان آنها معتقدند که هیچ چیز به اندازه آینده حکومت جمهوری غیرمذهبی آتاتورک محکم و پایدار نیست.


این نشان می‌دهد که عقاید اردوغان سیل طرفدارانش، ژنرال‌های مداخله‌گر ترک را که با پشتیبانی نیروهای نظامی و کودتای قضایی مقابل ‌AKP ایستاده‌اند، تحت تاثیر قرار نمی‌دهند.


آنها سال گذشته هم رئیس‌جمهور، عبدالله گل را با انتشار یک بیانیه تند در اینترنت تهدید کردند. با وجود اینکه اسلا‌م‌گرایان برای اولین بار در سال 1995 از قدرت کنار گذاشته شدند، اسلا‌م‌گرایان در هر انتخابات با قدرتی بیشتر به صحنه بازمی‌گردند.


با این همه بار دیگر پس از گذشت 10 سال باز هم ادامه فعالیت حزب عدالت و توسعه دستخوش نواساناتی شده است و دادستان کل ترکیه تلا‌ش‌های ناکام حزب ‌AKP برای لغو ممنوعیت حجاب در دانشگاه‌ها را فعالیت علیه نظام لا‌ئیک قلمداد کرده و خواستار انحلا‌ل پایگاه مسلمانان عملگرا شده است. با ارائه آخرین دفاع حزب عدالت و توسعه سرنوشت حزب حاکم بر ترکیه به رای قضات دادگاه قانون اساسی بستگی دارد. به احتمال زیاد در ابتدای ماه آگوست نتایج دادرسی‌ها مشخص و اعلا‌م می‌شود. اکثر ناظران انتظار دارند که نتیجه دادگاه به ضرر حزب ‌AKP باشد. طی 50 سال گذشته فعالیت بیش از 24 حزب و گروه در ترکیه ممنوع شده است که شامل دو حزب اسلا‌م‌گرای سلف عدالت و توسعه است.


در 23 مورد از این موارد دادگاه حقوق بشر اروپا تحریم‌ها و ممنوعیت‌ها را نقض حقوق بشر دانسته است. 




واژه کلیدی :ترکیه