بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۸:٤٢ ‎ق.ظ روز دوشنبه ٧ امرداد ۱۳۸٧

روزنامه اعتماد                    ٠۵/٠۵/٨٧

قماربازی به نام سینگ  
 آرش مومنیان

************


مانموهان سینگ نخست وزیر هند که بیلان چهارساله فعالیت هایش او را شخصیتی ضعیف و منعطف در عرصه سیاسی معرفی می کرد، هفته گذشته ناگهان در نقش بزرگ ترین قمارباز سیاسی تاریخ هند ظاهر شد و در حالی که چهار سال فعالیت خود در مقام نخست وزیر و یک سال باقیمانده از دوران تصدی عالی ترین مقام اجرایی- سیاسی هند را در گرو پافشاری بر طرح همکاری هسته یی امریکا و هند گذاشته بود، بزرگ ترین پیروزی دوران نخست وزیری اش را به دست آورد.

او عصر سه شنبه در حالی در صحن پارلمان هند حاضر شد که با توجه به رقابت نزدیک دو گروه موافقان و مخالفان طرح همکاری های هسته یی دهلی نو و واشنگتن، هیچ کس نمی توانست سرنوشت او را پیش بینی کند و با این حال توانست با 275 رای موافق در برابر 256 رای مخالف و 10 رای ممتنع از پارلمان رای اعتماد بگیرد. این پیروزی در حالی به دست آمد که مخالفان سینگ مدعی شده اند حزب کنگره برای خرید آرای نمایندگان پارلمان به سود نخست وزیر پیشنهاد رشوه داده است و حتی پس از تثبیت پیروزی با این ادعا جنجال های فراوانی علیه او به راه انداخته اند. با این وجود نمی توان انکار کرد کسب رای اعتماد پارلمان در عرصه سیاست داخلی هند پیروزی بزرگی برای سینگ به شمار می رود و دست کم دولت او را برای مدت باقیمانده از دوران نخست وزیری اش در برابر فشارهای سیاسی اپوزیسیون شکست ناپذیر خواهد کرد. پس از این پیروزی سینگ در مکاتبه یی از جرج بوش رئیس جمهور ایالات متحده خواست که دو طرف هرچه سریع تر برای به اجرا گذاشتن موافقتنامه هسته یی که در سال 2006 به امضای مقامات واشنگتن و دهلی نو رسیده است، وارد عمل شوند. البته این درخواست با توجه به مقررات وقت گیر آژانس بین المللی انرژی اتمی و لزوم تصویب موافقتنامه مذکور در کنگره امریکا، الزاماً به معنای تسریع روند همکاری های دو جانبه در این زمینه نیست.

در حال حاضر دو طرف پیش نویس قرارداد همکاری را به شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی تسلیم کرده اند و قرار است این شورا دوشنبه هفته جاری، 28 ژوئیه به بررسی این پرونده بپردازد. بعد از این مرحله قرارداد فوق به مجمع NSG، زیرمجموعه دیگری از آژانس هسته یی فرستاده می شود که 45 عضو دارد. گمان می رود با توجه به عدم عضویت هند در پیمان منع گسترش تسلیحات هسته ای، تصویب قرارداد همکاری هسته یی هند و امریکا در این مجمع با مشکلات متعددی روبه رو شود. در کنگره و سنای امریکا نیز وضعیت تقریباً به همین منوال است و این طرح منتقدان و مخالفان خود را دارد. علاوه بر این برنامه کاری کنگره و سنا تا اواخر دوران ریاست جمهوری بوش مشخص شده و قرارداد همکاری های هسته یی در دستور کار این دو مجلس جایی ندارد. در این شرایط دولت بوش تلاش می کند نه فقط این قرارداد همکاری هسته یی را وارد فهرست قوانین و موضوعاتی کند که قرار است کنگره و سنا برای آنها رای صادر کند، بلکه می کوشد حتی الامکان این رویداد سریع تر میسر شود تا بتواند از آن بهره برداری های سیاسی لازم را در آخرین روزهای ریاست جمهوری بوش انجام دهد.

بوش و سینگ هر دو کمتر از یک سال دیگر سکاندار سیاست های کشورهای متبوع شان در مقام عالی ترین مقام سیاسی هستند (ریاست جمهوری هند مقامی تشریفاتی است) و هر دو مصمم هستند قرارداد هسته یی هند و امریکا را به عنوان میراثی از دوران زمامداری خود به جا بگذارند. در این بین سینگ که از سال 1991 در مقام وزیر اقتصاد با اصلاحات بنیادی اقتصادی پا به عرصه فعالیت های سیاسی هند گذاشته به این میراث به چشم اقدام دیگری در جهت اصلاحات موفق اقتصادی خود می نگرد. او معتقد است این طرح ابزار لازم برای تامین انرژی را در اختیار هند به عنوان یک قدرت اقتصادی نوظهور قرار خواهد داد. این در حالی است که پیش از این تمرکز دهلی نو بر فعالیت های هسته یی همیشه به منظور توسعه ابزاری نظامی برای رقابت با همسایه های اتمی مانند پاکستان و چین بوده است. این البته منشاء همان نگرانی است که دوستان سابق و دشمنان امروز سینگ در احزاب کمونیست هند را متقاعد ساخت که این قرارداد قدرت هسته یی هند را تحت الشعاع قرار می دهد و این کشور را به کشوری وابسته و تحت حمایت امریکا تبدیل می سازد. اما هزاران کیلومتر دورتر، در قاره یی که کریستف کلمب به اشتباه به جای سرزمین سینگ آن را کشف کرد، مردی در کاخ سفید واشنگتن نشسته است که برخلاف نخست وزیر سیک مذهبی که دستار آبی به سر می بندد، به این قرارداد به چشم یک امتیاز دیپلماتیک می نگرد. بوش که در مجامع سیاسی امریکا به رئیس جمهوری معروف شده که در هشت سال دوران زمامداری اش کمترین موفقیت های دیپلماتیک را به دست آورده است، در آخرین روزهای حضور در کاخ سفید با تمام توان می کوشد چند موفقیت دیپلماتیک را در کارنامه خود جای دهد. در بین پرونده هایی که به این منظور در کانون توجه کاخ سفید قرار گرفته اند، قرارداد هسته یی هند شاید بعد از برنامه خلع سلاح هسته یی کره شمالی، همراه پرونده هایی نظیر صلح خاورمیانه (که امیدی به موفقیت آن در کوتاه مدت نیست) در رده دوم اولویت های کاخ سفید قرار دارد. قرارداد هسته یی هند و امریکا شامل پروژه هایی با مجموع ارزش 100 میلیارد دلار طی 10 سال می شود و چنان پرسود است که تاخیر دو ساله آن که ناشی از مخالفت های احزاب کمونیست بود، لابی های اقتصادی شرکت های امریکایی را نگران کرد که مبادا فرصت ورود شرکت های فرانسوی و روسی را به این بازار پرسود فراهم کند. آنچه مسلم است این است که این قرارداد هسته یی برای دهلی و واشنگتن ارزشی ورای قرارداد ساده ساخت رآکتور دارد. در حقیقت هر دو طرف به این قرارداد به عنوان واسطه یی برای گسترش روابط استراتژیک دفاعی- اقتصادی هند و ایالات متحده در آینده نزدیک می نگرند.




واژه کلیدی :هند و واژه کلیدی :برنامه‌ی هسته‌ای