بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٩:٤٩ ‎ق.ظ روز شنبه ٥ امرداد ۱۳۸٧

احزاب سیاسی الجزایر


جمعیت علمای مسلمین

جمعیت علمای مسلمین در سال 1936 توسط شیخ عبدالحمید بن بادیس در الجزیره پایتخت الجزایر تأسیس شد. بن بادیس در مقابل فرانسوی ها که اشغال صدمین سالگرد الجزایر را در سال 1930 جشن و زبان عربی را ملغی اعلام کرده بود، شعار «الجزایر وطن من، اسلام دین من و عربی زبان من» را مطرح کرد. وی روش محمد عبده در مصر را در محقق ساختن نهضت اسلامی از طریق اصلاحات دینی دنبال نمود و ابتدا اقدام به تأسیس صدها مدرسه ی آزاد کرد که در آن زبان عربی، علوم دینی و علوم جدید از قسنطنیه در شرق تا تلمسان در غرب تدریس می شد. بن بادیس چند روزنامه نیز تأسیس کرد و باشگاه های متعددی ساخت. سرانجام استعمارگران فرانسوی او را به اتهام تبلیغات کمونیستی تبعید کردند.
پس از فوت بن بادیس در سال 1940، ریاست جمعیت علمای مسلمین را شاگرد و دوست او، شیخ بشیر ابراهیمی، بر عهده گرفت، ابراهیمی در دمشق، مدینه منوره و کویت تدریس می کرد. جمعیت علمای مسلمین در سال 1948 گروهی از داوطلبان الجزایری برای جهاد به فلسطین گسیل داشت.
زمانی که جبهه ی آزادی بخش ملی الجزایر انقلاب علیه فرانسه را اعلام کرد تعداد زیادی از مؤسسان جبهه یا هوادارانش از میان شاگردان ابن بادیس بودند که به صفوف احزاب الجزایری پیوسته بودند.
جمعیت علمای مسلمین در تعبیر از هویت ملی، عربی و اسلامی الجزایر نقش بارزی را در این کشور -سرزمینی که استعمار در طول تاریخ تأثیر زیادی بر آن داشته است- ایفا کرده بود تا بتواند به عنوان یک تریبون در راستای نشر و توسعه ی بیداری ملی و قومی عمل کند و در برابر فرهنگ استعماری و مجموعه ی ارزش های تحمیلی جهان غرب به مردم الجزایر، بایستد.
پس از استقلال الجزایر در ژوئیه ی 1962 و بازگشت شیخ بشیر ابراهیمی از قاهره، جنبش اسلامی الجزایر بطور علنی به فعالیت پرداخت. ابراهیمی فعالیت خود را با ایراد اولین خطبه ی نماز جمعه در مسجد کتشاوه شروع کرد.
به علت سیطره ی جبهه ی آزادی بخش ملی بر مؤسسات دینی، بین احمد بن بلا رئیس جمهور، و بشیر ابراهیمی رهبر اسلام گرایان الجزایری، اختلاف افتاد. پس از استقلال قضیه ی سوسیالیسم مطرح شد که شیخ ابراهیمی سوسیالیسم را ارتداد می دانست و به شدت به گرایش سوسیالیستی دولت حمله می کرد. بشیر الابراهیمی طی بیانیه ای بر ضد نظام بن بلا، نسبت به وقوع جنگ داخلی به علت درگیری های موجود بین رهبران سیاسی و مشخصاً بن بلا و بومدین هشدار داد و خاطر نشان کرد که این درگیری ها دولت نوپا را تهدید می کند.
 این موضعگیری باعث شد که رئیس جمهور بن بلا خشمگین شده و شیخ را به دور ماندن از پایگاه خود مجبور سازد. بن بلا با صدور فرمانی، شیخ بشیر ابراهیمی را در یکی از عمارت های بزرگ و موجود آن زمان با اقامت اجباری زیر نظر قرار داد.با تثبیت نظام تک حزبی در الجزایر در سال 1962 جمعیت علمای مسلمین نیز همچون احزاب دیگر از ادامه ی فعالیت سیاسی باز داشته شد.
منبع: جبهه ی نجات اسلامی الجزایر، محمد ابراهیم و دیگران؛
ترجمه و آماده سازی: مؤسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور

 

 


 

 

 جمعیت ارزش ها

 

این جنبش را هاشمی تیجانی و رشید بن عیسی به همراه تعدادی از افراد دیگر تأسیس نمودند و مسأله ی ایجاد دولت اسلامی را مطرح ساختند. هاشمی تیجانی از علمای برجسته ی الجزایری است که پس از استقلال الجزایر از فرانسه در تأسیس جمعیت القیم نقش فعال داشته است.
در سال های 1962 تا 1965 جمعیت ارزش ها دستی در حکومت و دستی در اپوزیسیون داشت. به تعبیر دیگر، این جمعیت ضمن مخالفت با حکومت، در داخل قدرت و حکومت نیز حضور داشت. اعضای جمعیت ارزش ها می توانستند در جبهه ی آزادی بخش ملی نیز حضور داشته باشند.
شیخ عباس مدنی چنین وضعیتی داشت و با این که از اعضای جمعیت ارزش ها بود، پس از انحلال این جمعیت نیز پیوسته در چارچوب حزب حاکم فعالیت می کرد. البته جمعیت ارزش ها در میان اسلام گرایان از نظر انتقاد به گرایش سوسیالیستی دولت، شدت بیشتری از خود نشان نداده است.
پس از کنفرانس حزب جبهه ی آزادی بخش ملی در آوریل 1964 اختلافات موجود بین اسلام گرایان الجزایری و حکومت اوج گرفت. زیرا سوسیالیسم به عنوان مشی رسمی دولت پذیرفته شد.
هم زمان با رسیدن نظامیان به رأس قدرت و پس از کودتای 19 ژوئن 1965 جامعه ی الجزایر از جمله جنبش اسلامی وارد مرحله ی جدیدی شد. زمانی که جمعیت ارزش ها به اعدام سید قطب در مصر اعتراض کرد، نظام بومدین این فرصت را جهت متوقف کردن فعالیت جمعیت در 22 سپتامبر 1966 غنیمت شمرد و سرانجام در تاریخ 17 مارس 1970 آن را منحل اعلام کرد.
منبع: جبهه ی نجات اسلامی الجزایر، محمد ابراهیم و دیگران
ترجمه و آماده سازی: مؤسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور

 

 


 

 

 جماعت اسلامی

جماعت اسلامی الجزایر از به هم پیوستن گروه های مختلف تشکیل شده بود که آقای مصطفی بویعلی در ژوئیه ی 1982 به عنوان امیر آن انتخاب شد و نام «جنبش مسلحانه ی الجزایر» را به خود گرفت. حکومت ده ها تن از اعضای آن را دستگیر کرد، اما این اقدام نتوانست مانع انجام عملیات مسلحانه توسط این جنبش شود. این گونه فعالیت های مسلحانه باعث بروز درگیری بین جنبش اسلامی الجزایر و نظام و کشته شدن ده ها تن شد. به رغم ظهور شاخه ی مسلح جنبش اسلامی از سال 1984 تا 1986 به رهبری مصطفی بویعلی وی سرنوشت تأسفباری داشت. بویعلی در فوریه ی 1987 به قتل رسید و گروه نه تنها موفق نشد سایر جماعت های اسلامی را به دنبال خود بکشد، بلکه خود نیز به یک رویارویی نابرابر با حکومت کشیده شد.
مأخذ: دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، کتاب سبز الجزایر ص 23

 

 

 


 

 

 

 جماعت  التبلیغ و الدعوة

 

«جماعة التبلیغ و الدعوة » توسط مالک بن بنی و با همراهی علمایی چون شیخ عبداللطیف سلطانی، بشیر ابراهیمی، احمد مصباح، احمد سحنون و عمر العرباوی تأسیس شد.(1)
هواری بومدین رئیس جمهور اسبق الجزایر با دید تسامح به جماعت التبلیغ و الدعوة نگریسته و برای اولین بار اجازه ی ساخت مسجد دانشگاه الجزایر را زیر نظر گروه مالک بن نبی(عبد العزیز بو تفلیقه، محمد جاب الله، عبدالوهاب حموده و عبد الناصر حجیس) صادر کرد. بومدین با سلب اختیارات پیشین وزارت اوقاف بن نبی را عهده دار مسؤولیت وزارت آموزش اصلی و امور دینی کرد، به طوری که این وزارتخانه سالانه در یکی از شهرهای الجزایر، همایشی را تشکیل می داد و متفکران اسلامی از سرتاسر عالم در آن حضور پیدا می کردند. علاوه بر همه ی این ها به گروه مالک بن نبی اجازه داد همایش های فکری-اسلامی را سازماندهی کرده از سال 1971 به بعد نمایشگاه کتاب های اسلامی را برپا کند.(2)
منابع :
1- سید هادی خسرو شاهی، دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی، کتاب سبز الجزایر ص 84.
2- جبهه ی نجات اسلامی الجزایر، محمد ابراهیم و دیگران ؛ترجمه و آماده سازی: مؤسسه ی مطالعات اندیشه سازان نور.

 

 

 


 

 

 

 جبهه نجات اسلامی

 

جبهه ی نجات اسلامی الجزایر به عنوان اولین حزب اسلامی الجزایر در سال 1988 توسط آقای عباس مدنی استاد دانشگاه الجزایر تأسیس شد. این جبهه در سال 1989 مشروعیت پیدا کرد و به سرعت در بین اقشار مسلمانان الجزایر توسعه یافت و در سال 1990 به پیروزی انتخاباتی نائل شد.
حکومت نظامیان الجزایر انتخابات را منحل اعلام کرد و در پنجم ژوئیه 1991 رهبران جبهه ی نجات اسلامی، شیخ عباس مدنی و معاون ایشان علی بلحاج را دستگیر و به دوازده سال زندان محکوم کردند. مدنی در حال حاضر در اقامت اجباری به سر می برد. در آوریل 1992 جبهه ی نجات اسلامی نیز منحل اعلام شد.

 


مأخذ: کتاب سبز الجزایر و بولتن ماهانه ی وزارت امور خارجه ی ایران 1375.




واژه کلیدی :الجزایر و واژه کلیدی :آفریقا و واژه کلیدی :احزاب