بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ۱٢:٥٢ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ۱ امرداد ۱۳۸٧

راه طولانی بازگشت به خانه

روزنامه کیهان

***********


مذاکرات اخیر میان اسرائیل، حماس وحزب الله برای آزادی اسیران جنگ، آخرین مرحله از چنین مبادله هایی است که از سال 1948 وجود داشته است.
اسرائیل از ابتدای درگیری با مصر، اردن، سوریه، لبنان، سودان، یمن و عربستان سعودی توافقنامه تبادل اسیر امضا کرده است.
«لامیس آندونی» تحلیلگر سیاسی الجزیره می گوید:«طرف های درگیر با اسرائیل نسبت به آنهایی که توافقنامه صلح با تل آویو امضا کرده اند، همیشه شانس بیشتری برای تبادل اسیران داشته اند. اردن در سال 1994 با اسرائیل قرارداد صلح امضا کرد اما تاکنون نتوانسته است اسیران خود را آزاد کند.»
در سال 1956 اسرائیل 5500 زندانی مصری را در برابر چهار اسیر جنگی خود آزاد کرد. به فاصله اندکی پس از پایان جنگ شش روزه در سال 1967، در برابر 15 سربازاسرائیل 400 سرباز عرب آزاد شدند.
مذاکرات تل آویو و دمشق نیز به آزادی 527 زندانی سوری در برابر یک خلبان اسرائیلی منجر شد. بی تناسبی تعداد زندانیان آزاد شده در مبادله ها به نظر می رسد به یک دستور کاری در معامله میان اسرائیل و دشمنان خود طی سال های جنگ تبدیل شده است.
در ماه مه 1985 اسرائیل 1500 مبارز فلسطینی عضو سازمان آزادیبخش فلسطین را در برابر آزادی سه سرباز خود رها کرد. این سه سرباز در لبنان توسط «احمد جبریل» فرمانده «جبهه مردمی آزادیبخش فلسطین» دستگیر شده بودند.
مبادله مذکور جنجال برانگیز بود چرا که برخی از اسیران آزاد شده بعدها رهبری انتفاضه اول و دوم را به دست گرفتند، از جمله «شیخ احمد یاسین» پایه گذار و پدر معنوی حماس.
در ژوئیه 1996 حزب الله باقیمانده اجساد دو نظامی اسرائیلی- جوزف فنیک و رهامیم آلشیچ- را تحویل اسرائیل داد و در مقابل جنازه 123 نظامی لبنانی را تحویل گرفت.
در همین سال حزب الله با «ارتش جنوب لبنان» - یک گروه شبه نظامی وابسته به اسرائیل- مذاکره کرد و بر اثر آن 25 عضو از هر دو طرف آزاد شدند.
در ژوئن 1998 حزب باقیمانده جنازه یک نظامی اسرائیل را با جنازه 40 رزمنده خود مبادله کرد. در میان این اجساد، پیکر پسر سید حسن نصرالله- رهبر حزب الله- بود که در سال 1997 شهید شده بود.
در ژانویه 2004 بزرگ ترین مبادله اسیران اتفاق افتاد. در این سال اسرائیل 436 اسیر شامل 400 فلسطینی، 23 لبنانی، سه مراکشی، دو سوری، سه سودانی، یک لیبیایی و یک مسلمان آلمانی را آزاد کرد و جنازه 59 نظامی لبنان را نیز تحویل داد.
حزب الله هم در مقابل، باقیمانده جنازه سه سرباز اسرائیلی را تحویل داده و یک جاسوس اسرائیلی به نام «الهنان تننباوم» را آزاد کرد.
«شیخ عبدالکریم عبید» که در سال 1989 در لبنان ربوده شده بود و « شیخ مصطفی دیرانی» که در سال 1994 دستگیر و زندانی شده بود در این تبادل آزاد شدند.
در سال 2004 بار دیگر حزب الله و اسرائیل دست به تبادل زدند.
حزب الله یک تاجر اسرائیلی و جنازه سه سرباز عملیات سال 2000 را تحویل داد. اسرائیل هم 400 فلسطینی و 23 زندانی لبنانی و عرب را آزاد کرد.
این تبادل با میانجیگری آلمان انجام شد.
قرار بود به عنوان بخشی از مبادله، اسرائیل « سمیر قنطار» را آزاد کند.
قنطار در سال 1980 به اتهام کشتن دو اسرائیلی دستگیر و در نهایت به 542 سال زندان محکوم شد.
اسرائیل از آزادی قنطار سرباز زد و اعلام کرد آزادی او منوط به دریافت اطلاعات در مورد «رون آراد» خلبان اسرائیلی است. آراد در سال 1986 پس از سقوط هواپیمایش در لبنان مفقود شد.
در ژوئیه 2008 حزب الله و اسرائیل با وساطت سازمان ملل برای آزادی دو نظامی اسرائیلی توافق کردند.
«الداد رگیو» و «ایهود گلدواسر» در مرز لبنان اسیر شدند و همین مسئله باعث آغاز جنگ سال 2006 میان اسرائیل و حزب الله شد.
همچنین قرار شد حزب الله باقیمانده اجساد نظامیان اسرائیلی که در جنوب لبنان در جنگ سال 2006 کشته شدند را تحویل دهد. اسرائیل هم تعهد داد پنج اسیر لبنانی را آزاد کند و جنازه 200 لبنانی و فلسطینی را پس دهد.
در ژوئن 2006 نیروهای حماس سرباز اسرائیلی «گیلعاد شالیط» را به اسارت گرفتند و اعلام کردند آزادی او منوط به آزادی تمام اسیران زن و کودک فلسطینی از سوی اسرائیل است.
اسارت شالیط یکی از موانع احیای دوباره مذاکرات صلح میان اسرائیل و فلسطین بود. این موضوع باعث حمله انتقام جویانه اسرائیل به غزه نیز شد. ارتش اسرائیل در حمله ای تمام عیار موسوم به «باران تابستانی» در تابستان 2006 به غزه حمله کرد و حداقل 80 فلسطینی را به شهادت رساند.
اسرائیل اعلام کرد در برابر آزادی شالیط از غزه عقب نشینی کرده و عملیات نظامی را متوقف خواهد کرد، حماس هم اعلام کرد برای آزادی شالیط، اسرائیل باید 1000 فلسطینی از جمله 450 نفر که به کشتن اسرائیلی ها متهم هستند را آزاد کند.
مذاکرات برای آزادی شالیط طولانی و پیچیده شد. «محمود الزهار» از بنیانگذاران حماس در مصاحبه ای با الجزیره در ماه مه 2008 گفت: «اسرائیل قول داده 1000 فلسطینی را آزاد کند. آنها اول باید 450 نفر را آزاد کنند تا ما شالیط را آزاد کنیم اما در نهایت ما می دانیم که اسرائیل فقط در حال اتلاف وقت است.»
الزهار به الجزیره گفت اگر اسرائیل از محاصره و تحریم غزه دست برندارد، نه شالیط آزاد می شود و نه جنگ در غزه تمام خواهد شد.
آخرین تلاش ها برای وساطت میان دو طرف از سوی «جیمی کارتر» - رئیس جمهور اسبق آمریکا- انجام شد. کارتر در دیدار با رهبران حماس در مورد جزئیات طرح تبادل اسیران گفت و گو و بحث کرد.
کارتر لیست جدیدی از اسیرانی که در برابر شالیط باید آزاد شوند را ارائه کرد اما در مورد تعداد اسیران توافق حاصل نشد.
در 19 ژوئن حماس و اسرائیل با میانجیگری مصر در مورد آتش بس و بازگشایی گذرگاه های غزه توافق کردند. اسرائیل اجازه داد سوخت و کالاهای اساسی وارد غزه شود.
براساس این آتش بس شش ماهه حماس پذیرفت حمله موشکی از غزه به اسرائیل را متوقف کند. در برابر اسرائیل هم متعهد شد از محاصره غزه تا حدودی عقب نشسته و عملیات نظامی را متوقف کند.
مقامات اسرائیلی امیدوارند بازگشایی گذرگاه های غزه باعث تشویق حماس برای مذاکره در مورد آزادی شالیط شود.




واژه کلیدی :اسرائیل-1 و واژه کلیدی :تبادل اسرا و واژه کلیدی :حزب‌الله لبنان