بانک مقالات جهان اسلام

کشورهای اسلامی

نویسنده : محمد مصلحی ; ساعت ٩:٠٩ ‎ق.ظ روز یکشنبه ۳٠ تیر ۱۳۸٧

روزنامه ایران                             30/04/87                 صفحه دیپلماتیک

گفت و گوی «ایران» با دکتر مهدی شحاده، رئیس مرکز مطالعات اروپا - عربی لبنان

مواجهه با دشمن در میدان دیپلماسی

 

گفتگو : حسین قنبری

******************

از سال ۱۹۹۱ تاکنون شش مرحله آزادی اسرا میان لبنان و رژیم صهیونیستی انجام شده اما فقط این دور از عملیات مبادله اسرا عنوان یک رویداد تعیین کننده را گرفته است. شاید برای اثبات اهمیت این رویداد مدرکی گویاتر از این نباشد که سران تل آویو با امضای نصرالله مجاهدان در بند فلسطینی را آزاد می کنند.

به گواهی خود منابع صهیونیستی شرایط این دور از مبادله را رهبری حزب الله تعیین کرد و طرف اسرائیلی در موضع ضعف به این شرایط تن داد. ایهود اولمرت و ایهود باراک هر دو در اظهاراتشان اقرار کردند که ما ناچاریم از مواضع سابق خود در قبال دشمنانمان کوتاه بیاییم. براین اساس انتظار می رود رویداد مبادله اسرا در صحنه سیاسی داخل و خارج لبنان دارای تأثیرات چشمگیری باشد. برای تحلیل ابعاد گوناگون این اتفاق با با دکتر مهدی شحاده رئیس مرکز مطالعات و پژوهش های اروپا ـ عربی لبنان گفت وگو کرده ایم.


* آقای دکتر ! اگر موافق باشید بحث را از دلایل عقب نشینی اسرائیل در مسأله آزادی اسرا شروع کنیم. فکر می کنید که چرا رژیم صهیونیستی به شرایط جنبش حزب الله در عملیات آزادی اسرا تن داد و اساساً چه عواملی موجب شد اولمرت حاضر شود پای موضوع مبادله اسرا با حزب الله حاضر شود و به این کار تن دهد

در پاسخ به این سؤال شما باید بگویم که اولمرت به این خاطر به مبادله اسرا با حزب الله تن داد زیرا چاره ای جز این نداشت و این راه تنها راه پیش روی وی بود بویژه این که اوضاع و شرایط فعلی حاکم بر اسرائیل به هیچ وجه به نفع وی نیست. نخست وزیر اسرائیل در طول دوران حکومت خود جرائم زیادی را در زمینه های سیاسی و اقتصادی مرتکب شده است که آخرین مورد از جرائم وی چنانکه ثابت شده است اخذ رشوه است. به همین دلیل اولمرت برای این که بتواند بر این اشتباهات خود سرپوش بگذارد و تصویر منفی خود را در نظر افکار عمومی اسرائیل تغییر دهد مجبور شد تا به نوعی به یک توافق سیاسی با حزب الله تن دهد تا شاید با این روش بتواند تا حدی وجهه تخریب شده خود را بازسازی کند.

البته حزب الله قبلاً نیز چند بار توانسته بود اسرائیل را وادار به مبادله کند و این تبادل اسرا میان اسرائیل و حزب الله اتفاقی نیست که برای بار اول افتاده باشد به همین دلیل اولمرت فهمید که می تواند با حزب الله به مبادله اسرا بپردازد زیرا قبلاً نیز سابقه این امر وجود داشت .

مورد سوم این است که حزب الله آشکارا چندین بار اعلام کرد که هرگز از مطالبه اسرای خود دست بر نخواهد داشت. بدین ترتیب همه این دلایل اولمرت را مجبور کرد تا با میانجیگری سازمان ملل متحد و توافق حزب الله اقدام به مبادله اسرا کند.

*اغلب ناظران از آزادی اسرا به عنوان دستاوردی برای جنبش حزب الله یادکرده اند به نظر شما در این جریانات چه امتیازاتی نصیب حزب الله و مقاومت شد

در این تبادل اسرا، حزب الله امتیازات فراوانی را بدست آورد. نخستین امتیاز حزب الله این است که ثابت کرد این جنبش هرگز اسرای خود را فراموش نمی کند که البته امر بسیار مهمی است بویژه این که تمامی احزاب سیاسی فعال در لبنان چه احزاب مقاومت و چه سایر حزب ها تاکنون چنین کاری نکرده بودند اما برعکس اینها، حزب الله نشان داد که همواره در فکر آزادی اسرای خود و سایر اسیران دربند رژیم صهیونیستی است و آنان را به فراموشی نمی سپارد و همواره برای آزاد کردن آنها تلاش می کند. علاوه بر اسرا تعدادی از اجساد شهیدان لبنانی نیز در اختیار رژیم صهیونیستی است که باز این اقدامات حزب الله به همگان نشان داد که حتی به دنبال بازگرداندن اجساد شهدایش نیز هست.

دومین امتیازی که حزب الله بدست آورده است این است که نشان داد تفاوتی میان اسرای لبنانی و اسرای فلسطینی قائل نیست و این جنبش برای آزادی تمامی اسرای عربی فعالیت می کند وحال مهم نیست این اسرا متعلق به خود حزب الله باشد یا نه. به همین دلیل ما شاهد هستیم که بار ها اسیرانی که به احزاب سیاسی عربی اعم از فلسطینی، اردنی، سوری و لبنانی تعلق داشته اند آزاد شده اند.

سومین امتیاز بدست آمده آشکار شدن این واقعیت است که حزب الله تنها خواهان آزادی اسیران شیعه نیست بلکه برای این جنبش هیچ فرقی میان اسرای شیعه یا سنی و یا پیروان سایر ادیان و مذاهب که در بند اسرائیل هستند وجود ندارد که این امتیاز نیز در بافت طایفه ای لبنان امتیاز بسیار مهمی برای حزب الله است به همین خاطر است که حزب الله خواستار آزادی تمامی اسرای مقاومت چه فلسطینی و چه لبنانی یا شیعه و سنی است.

در حالت کلی می توان گفت که این راهبرد داخلی حزب الله ثابت کرد این جنبش اکنون تبدیل به قدرت بزرگ و غیرقابل اغماضی شده است و قادر است طرفهای خود را وادار به مذاکره کند و خود در مقابل آنها مقاومت نماید به عبارتی این جنبش نشان داد که توانایی پیروزی در عرصه دیپلماسی راهم دارد. همه این ها مواردی است که امتیازات فراوانی از لحاظ سیاسی چه در داخل لبنان و چه در منطقه برای حزب الله به ارمغان آورده است.

*آقای دکتر! چرا این زمان برای مبادله اسرا انتخاب شد آیا این امر علت خاصی دارد و به مشکلات درونی رژیم صهیونیستی مربوط می شود یا دلایل دیگری مطرح است

در این باره به احتمالات موجود اشاره کردم اما این را نیز باید به خاطر داشت که موضوع مبادله اسرا بحث مربوط به امروز و دیروز نیست بلکه چندین سال است که موضوع مبادله اسرا میان حزب الله و اسرائیل با وساطت سازمان ملل مطرح است ولی به خاطر پیچیدگی های موجود این مذاکرات به نتیجه نرسیده بود اما با ابتکارات میانجی جدید این موانع برداشته شد و دو طرف موفق شدند اخیراً به توافقاتی دست یابند و این تبادل اسرا صورت گیرد اما آنچه مهم است این که این اتفاق در بهترین زمان ممکن برای حزب الله صورت گرفت.

* برخی معتقدند ، رابطه ای میان راهبردی که تل آویو برای آتش بس با حماس و سازش باسوریه به اجرا گذاشته است با این قرار داد مبادله اسرا با حزب الله وجود دارد شما چه فکر می کنید

برای پاسخ به این سؤال باید به علل آمادگی این رژیم برای مذاکره با سوریه و همچنین دلایل آتش بس میان اسرائیل و حماس اشاره مختصری داشته باشم. چندین سال است که مذاکرات غیر مستقیم میان اسرائیل و سوریه وجود دارد و همانطور که می دانیم مذاکراتی در زوریخ سوئیس میان این دو طرف صورت گرفت و پس از آن مذاکرات به ترکیه منتقل شد و تمامی مذاکرات صورت گرفته مذاکراتی غیر مستقیم بوده است و نمی توان گفت که مذاکراتی به معنای واقعی کلمه میان سوریه و اسرائیل صورت گرفته است بلکه تنها تبادل آرا بوده است نه بیشتر از آن. به همین دلیل نمی توان گفت که مشکلات موجود بر سر بلندی های جولان به پایان رسیده است و باز به همین علت نمی توان ارتباط زیادی میان تبادل اسرا میان حزب الله و اسرائیل و مذاکرات تل آویو - دمشق قائل شد.

از سوی دیگر سیاست اولمرت برای اعلام آتش بس با حماس و تبادل اسرا نیز ارتباط خاصی وجود ندارد اما آنچه مسلم است اینکه فلسطینی ها به خوبی می توانند از این شیوه حزب الله در تبادل اسرا استفاده کنند زیرا یکی از سربازان اسرائیلی که هم اکنون در اختیار فلسطینی هاست و فلسطینی ها اکنون می دانند که نباید این سرباز را رایگان و به طور یک طرفه آزاد کنند و می توانند امتیازات فراوانی را برای آزادی این اسیر اسرائیلی بدست آورند.

مورد بعدی این است که اسرائیل اکنون از سوی چند دولت غربی تحت فشار است تا مذاکراتی را با حماس آغاز کند زیرا اگر دولتی بدون حضور حماس در سرزمین های اشغالی به طور یکجانبه اعلام استقلال کند مشکل چندانی حل نخواهد شد زیرا حماس اکنون به وزنه مهمی در فلسطین تبدیل شده است پس به این دلایل اسرائیل وادار شد به آتش بس با حماس تن دهد.

بعد از عقب نشینی اولمرت برخی محافل منطقه این مسأله را پیش کشیده اند که دولت جدید لبنان ممکن است با استناد به همین امتیازات به مذاکره با اسرائیل وادار شود. آیا این فرضیات درست است

بله در حقیقت باید گفت چنین نقشه ای وجود دارد و نقشه یا فرانسوی، انگلیسی و امریکایی است و می خواهند تحت عنوان آزاد سازی مزارع شبعا دولت جدید لبنان را وادار به مذاکره با اسرائیل کنند اما این ها می خواهند در نهایت مزارع شبعا را تحت کنترل و قیومیت سازمان ملل در آورند اما در لبنان در این باره توافق میان احزاب سیاسی از جمله حزب الله وجود ندارد اما در حال حاضر برای انجام مذاکرات برای حل دائمی این مشکلات میان اسرائیل و لبنان امکان وجود ندارد. از سوی دیگر تنها مشکل موجود میان لبنان و اسرائیل مزارع شبعا نیست و مشکلات دیگری بین این دو طرف وجود دارد از جمله مشکل آب ، مشکل حدود پانصد هزار پناهنده و آواره فلسطینی در لبنان و . . .

ولی آنچه پیداست مقامات بلند پایه فرانسوی و عربی در سوریه و لبنان تلاش می کنند تا مذاکرات جدیدی را شروع کنند فکر می کنید تغییری در سیاست آنها نسبت به لبنان ایجاد شده است

در پاسخ به این سؤال باید بگویم که در حقیقت در حال کلی جهان عرب همواره طرفدار لبنان و خواستار شکوفایی و امنیت این کشور بوده است اما همین جهان عرب هم اکنون از اتحاد لازم برخوردار نیست و اختلافات زیادی در آن وجود دارد زیرا برخی کشورهای عربی هستند که از جناح مخالف در لبنان حمایت می کنند و بخش دیگری از کشور ها از جناح حاکم. سومین مورد تغییر قانون انتخابات است که پیشرفتهایی در این باره به عمل آمده است به همین دلایل است که چندین تن از مقامات اروپایی و جهان عرب به بیروت سفر کرده اند تا از لبنان و شرایط فعلی حاکم بر آن اعلام حمایت کنند و به حل و فصل مسائل و مشکلات موجود در لبنان که مشکلات زیادی هم هست کمک کنند.

اما در رابطه با فرانسه به عنوان مورد خاص باید بگویم که این کشور در گذشته به دلایلی از تعدادی از احزاب فعال در لبنان حمایت می کرد اما در حال حاضر پاریس این نگاه خود را تغییر داده است. به هر حال آنچه می توان خاطر نشان کرد این است که تغییراتی به نفع لبنانی ها در حال حاضر ایجاد شده است.

ترجیح می دهم آخرین سؤال را خارج از بحث های دیپلماسی لبنان مطرح کنم. فکر می کنید با اعلام اسامی وزرای کابینه موانع دولت وحدت ملی در لبنان رفع شده است

در رابطه با موانع موجود بر راه تشکیل دولت وحدت ملی در لبنان که بعد از ظهر جمعه تقریباً حل و فصل شد مشکلات بر سر تقسیم وزارتخانه ها میان جناح های مختلف سیاسی بود. در ابتدا مشکلات بر سر اعطای وزارتخانه ها به جناح مخالف بود که در نهایت با دادن یازده وزارتخانه به این احزاب مشکلات موجود حل شد. جناح حاکم که از همان ابتدا از سینیوره حمایت می کردند هم اکنون دارای شانزده وزارتخانه هستند که بیشتر مشکلات از درون این جناح ناشی می شد و سر انجام با توافق صورت گرفته مشکل معرفی دولت جدید و وحدت ملی لبنان حل شد. اما آنچه باید گفت این است که اکنون لبنان از مشکلات فرقه ای و مذهبی حادی رنج می برد که مدت زمان زیاد ی برای حل آنها لازم است زیرا علاوه بر این که در لبنان احزاب سیاسی غیر همگرا وجود دارد وجود فرقه های متفاوت نیز به این مشکلات دامن زده است به همین دلیل است که نزدیک به دو ماه طول کشید تا دولت وحدت ملی لبنان تشکیل شده و راه حلی قطعی برای آن پیدا شود.




واژه کلیدی :مصاحبه و واژه کلیدی :اسرائیل-1 و واژه کلیدی :تبادل اسرا و واژه کلیدی :حزب‌الله لبنان